Φίλοι μου καλημέρα. Συνεχίζω σήμερα τη σειρά των δώδεκα θεμελιωδών μηχανισμών της βιολογικής γήρανσης, όπως περιγράφονται στη σύγχρονη ανασκόπηση του περιοδικού Cell με τίτλο Hallmarks of Aging: An...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο έβδομος μηχανισμός είναι η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία.

Τα μιτοχόνδρια είναι τα μικροσκοπικά οργανίδια που υπάρχουν σχεδόν σε κάθε κύτταρό μας και μετατρέπουν την ενέργεια των τροφών σε ATP, δηλαδή στο άμεσα χρησιμοποιήσιμο ενεργειακό νόμισμα του οργανισμού.

Δεν αποτελούν όμως απλώς «εργοστάσια παραγωγής ενέργειας». Συμμετέχουν στη ρύθμιση του μεταβολισμού, της φλεγμονής, της ανοσολογικής λειτουργίας, του οξειδωτικού στρες και του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου.

Γι’ αυτό η σταδιακή φθορά τους επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό και αναγνωρίζεται ως ένας από τους βασικούς μηχανισμούς της γήρανσης.

Σε ένα νεότερο κύτταρο τα μιτοχόνδρια δεν παραμένουν ακίνητα και αμετάβλητα.

Ενώνονται μεταξύ τους, χωρίζονται, επισκευάζονται και, όταν υποστούν σοβαρή βλάβη, απομακρύνονται μέσω μιας ειδικής μορφής αυτοφαγίας που ονομάζεται μιτοφαγία.

Παράλληλα δημιουργούνται νέα μιτοχόνδρια μέσω της μιτοχονδριακής βιογένεσης.

Με την ηλικία αυτή η ισορροπία διαταράσσεται.

Τα κατεστραμμένα μιτοχόνδρια απομακρύνονται λιγότερο αποτελεσματικά, η παραγωγή ATP μειώνεται, αυξάνεται η διαρροή ηλεκτρονίων και παράγονται περισσότερες δραστικές μορφές οξυγόνου.

Όταν αυτές ξεπεράσουν την αντιοξειδωτική ικανότητα του κυττάρου, μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στις πρωτεΐνες, στις κυτταρικές μεμβράνες και στο μιτοχονδριακό DNA.

Παράλληλα, μόρια που απελευθερώνονται από τα φθαρμένα μιτοχόνδρια μπορεί να αναγνωριστούν από το ανοσοποιητικό σύστημα ως σήματα κινδύνου και να συντηρήσουν μια χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή.

Η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία συνδέεται στενά με τη σαρκοπενία, την αντίσταση στην ινσουλίνη, τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, τη λιπώδη νόσο του ήπατος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και αρκετές νευροεκφυλιστικές παθήσεις.

Οι ιστοί με τις μεγαλύτερες ενεργειακές ανάγκες, όπως οι μύες, η καρδιά και ο εγκέφαλος, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι.

Η μείωση της αντοχής, η εύκολη κόπωση, η δυσκολότερη αποκατάσταση μετά την άσκηση και η προοδευτική απώλεια μυϊκής λειτουργίας δεν οφείλονται μόνο στην ηλικία των μυών αλλά και στη μειωμένη ποιότητα και απόδοση των μιτοχονδρίων τους.

Το σημαντικό είναι ότι η λειτουργία των μιτοχονδρίων δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την ηλικία.

Επηρεάζεται έντονα από τον τρόπο ζωής μας.

Η αποτελεσματικότερη παρέμβαση που διαθέτουμε σήμερα είναι η συστηματική σωματική άσκηση.

Η αερόβια άσκηση ενεργοποιεί μονοπάτια που οδηγούν στην παραγωγή νέων μιτοχονδρίων και βελτιώνει την ικανότητά τους να χρησιμοποιούν το οξυγόνο και τα λιπαρά οξέα.

Το γρήγορο περπάτημα, το ποδήλατο, το κολύμπι και η προπόνηση σε ζώνη μέτριας έντασης πρέπει να αποτελούν σταθερό μέρος της εβδομάδας μας.

Δεν αρκεί όμως μόνο η αερόβια άσκηση.

Η προπόνηση με αντιστάσεις διατηρεί τη μυϊκή μάζα και προσφέρει στα μιτοχόνδρια μεγαλύτερο και μεταβολικά ενεργότερο μυϊκό ιστό μέσα στον οποίο μπορούν να λειτουργούν.

Η συστηματική άσκηση αποτελεί ισχυρότερο και καλύτερα τεκμηριωμένο μιτοχονδριακό ερέθισμα από οποιοδήποτε συμπλήρωμα.

Χρειάζεται επίσης να περιορίσουμε τη συνεχή υπερτροφία.

Όταν καταναλώνουμε περισσότερη ενέργεια από όση χρειαζόμαστε, ιδιαίτερα με συνεχή πρόσληψη ζάχαρης, επεξεργασμένων υδατανθράκων και υπερβολικών θερμίδων, τα μιτοχόνδρια δέχονται μόνιμη μεταβολική πίεση.

Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η αποφυγή του συνεχούς τσιμπολογήματος και, σε κατάλληλα άτομα, ένα λογικό καθημερινό χρονικό διάστημα χωρίς τροφή επιτρέπουν στον οργανισμό να εναλλάσσεται μεταξύ καύσης γλυκόζης και λίπους.

Δεν χρειάζονται ακραίες νηστείες ούτε χρόνια υποθερμιδική διατροφή, ιδιαίτερα στους μεγαλύτερους ανθρώπους, επειδή η υπερβολική ενεργειακή στέρηση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια μυϊκής μάζας.

Ο στόχος είναι η μεταβολική ευελιξία και όχι η εξάντληση.

Η μεσογειακή διατροφή προσφέρει ένα κατάλληλο διατροφικό πλαίσιο.

Λαχανικά, όσπρια, ξηροί καρποί, ψάρια, έξτρα παρθένο ελαιόλαδο και άλλες τροφές πλούσιες σε πολυφαινόλες παρέχουν μικροθρεπτικά συστατικά και βιοδραστικές ενώσεις που υποστηρίζουν τα ενδογενή αμυντικά συστήματα του κυττάρου.

Τα λιπαρά ψάρια προσφέρουν ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, ενώ η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης είναι απαραίτητη για τη διατήρηση των μυών.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να θεωρούμε ότι όσο περισσότερα αντιοξειδωτικά λαμβάνουμε τόσο καλύτερα.

Μικρές, προσωρινές αυξήσεις των ελευθέρων ριζών κατά την άσκηση λειτουργούν ως χρήσιμο προσαρμοστικό σήμα και ενεργοποιούν την κυτταρική άμυνα.

Η αδιάκριτη λήψη μεγάλων δόσεων αντιοξειδωτικών συμπληρωμάτων μπορεί θεωρητικά να περιορίσει μέρος αυτής της προσαρμογής.

Ο ποιοτικός ύπνος και η σταθερότητα του κιρκαδικού ρυθμού είναι επίσης σημαντικοί.

Επτά έως εννέα ώρες ύπνου, σταθερή ώρα κατάκλισης, πρωινή έκθεση στο φυσικό φως και περιορισμός του έντονου φωτισμού αργά το βράδυ βοηθούν τον οργανισμό να συντονίζει την παραγωγή ενέργειας με τις ώρες δραστηριότητας και αποκατάστασης.

Η χρόνια στέρηση ύπνου, το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η καθιστική ζωή και το ανεξέλεγκτο σάκχαρο επιβαρύνουν αντίθετα τη μιτοχονδριακή λειτουργία.

Συχνά προωθούνται ως «ενισχυτές των μιτοχονδρίων» το συνένζυμο Q10, η καρνιτίνη, το α-λιποικό οξύ , η κρεατίνη, το μαγνήσιο, το NAD και διάφορες πολυφαινόλες.

Ορισμένες από αυτές τις ουσίες έχουν βιολογική λογική και μπορεί να είναι χρήσιμες σε συγκεκριμένες ελλείψεις, παθήσεις ή φαρμακευτικές αγωγές.

Δεν έχει όμως αποδειχθεί ότι η αδιάκριτη λήψη τους από υγιείς ανθρώπους επιβραδύνει από μόνη της τη γήρανση ή παρατείνει τη ζωή.

Η βάση παραμένει η άσκηση, η διατήρηση των μυών, η μεταβολική υγεία, η σωστή διατροφή και ο επαρκής ύπνος.

Τα μιτοχόνδριά μας δεν χρειάζονται μαγικές θεραπείες.

Χρειάζονται τακτικό ενεργειακό ερέθισμα, περιόδους ανάπαυσης και έναν οργανισμό που κινείται, κοιμάται σωστά και δεν βρίσκεται μόνιμα σε θερμιδική υπερφόρτωση.

Κάθε γρήγορο περπάτημα και κάθε προπόνηση με αντιστάσεις δίνουν στα κύτταρά μας το μήνυμα ότι εξακολουθούμε να χρειαζόμαστε ισχυρά και λειτουργικά μιτοχόνδρια.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους