Η δωρεά που έσωσε το Κιουπρί – Ο Βαρώνος Δημήτριος Οικονόμου και η δημιουργία του μεγαλύτερου πάρκου της Έδεσσας Κάθε φορά που περπατάμε σήμερα κάτω από τη σκιά των αιωνόβιων δέντρων του Πάρκου...

Πλήρες Κείμενο:

Η δωρεά που έσωσε το Κιουπρί – Ο Βαρώνος Δημήτριος Οικονόμου και η δημιουργία του μεγαλύτερου πάρκου της Έδεσσας Κάθε φορά που περπατάμε σήμερα κάτω από τη σκιά των αιωνόβιων δέντρων του Πάρκου Κιουπρί, λίγοι αναρωτιόμαστε πώς διασώθηκε αυτός ο μοναδικός χώρος και γιατί δεν χάθηκε μέσα στον χρόνο.

Κι όμως, η ιστορία του συνδέεται με έναν μεγάλο ευεργέτη της πόλης, τον Βαρώνο Δημήτριο Οικονόμου, έναν άνθρωπο που, αν και γεννήθηκε και έζησε μακριά από την Έδεσσα, δεν ξέχασε ποτέ την πατρίδα των προγόνων του. Ο Βαρώνος Δημήτριος Οικονόμου γεννήθηκε στην Τεργέστη το 1870.

Ήταν ο πρωτότοκος γιος του Βαρώνου Ιωάννη Ανδρέου Οικονόμου και συνέχισε την επιχειρηματική και ευεργετική παράδοση της ιστορικής οικογένειας Οικονόμου, η οποία είχε αναδειχθεί σε μία από τις σημαντικότερες ελληνικές οικογένειες της Τεργέστης.

Μετά τον θάνατο του πατέρα του ανέλαβε τις επιχειρηματικές δραστηριότητές του, τις ανέπτυξε αλλά και διακρίθηκε για τη φιλανθρωπική και κοινωνική του δράση.

Οι ρίζες, όμως, της οικογένειας βρίσκονται πολύ πιο πίσω.

Ο πρώτος Δημήτριος Οικονόμου, από τον οποίο ξεκίνησε η πορεία της οικογένειας, καταγόταν από την Αγία Φωτεινή.

Από εκεί ξεκίνησε το μεγάλο ταξίδι της οικογένειας, που την οδήγησε στην Αθήνα κι έπειτα στην Κεντρική Ευρώπη, χωρίς ποτέ να σβήσει από τη μνήμη της η ιδιαίτερη πατρίδα.

Η συγκεκριμένη πληροφορία δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική αναφορά για εμάς.

Στα τέλη του 1999 και στις αρχές του 2000, συμμετέχοντας στην ιστορική έρευνα που πραγματοποιούσε ο μέντοράς μας, ο αείμνηστος Νίκος Καραμανάβης.

Το 2000 είχαμε την ευκαιρία να δούμε από κοντά τοιχίο του σπιτιού πάνω πάνω στο χωριό ψηλά, που, σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες και την έρευνα της εποχής, συνδέονταν με την οικογένεια Οικονόμου.

Ήταν από εκείνες τις στιγμές που αντιλαμβάνεσαι ότι η ιστορία δεν βρίσκεται μόνο στα βιβλία και στα αρχεία, αλλά και στους τόπους που ακόμη κουβαλούν τις μνήμες του παρελθόντος.

Δεν γνωρίζουμε αν το τοιχίο αυτό σώζεται μέχρι σήμερα, όμως η εικόνα του παραμένει ζωντανή στη μνήμη μας. Τον Αύγουστο λοιπόν του 1930 ο Βαρώνος Δημήτριος Οικονόμου προσέφερε στον Δήμο Έδεσσας το τεράστιο, για την εποχή, ποσό των 100.000 δραχμών.

Όπως δήλωσε επίσημα τότε ο Δήμαρχος Έδεσσας Γεώργιος Πέτσος, τα χρήματα διατέθηκαν αποκλειστικά για την εξαγορά της τοποθεσίας Κιουπρί από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, στην οποία ανήκε η έκταση από το 1912.

Με τη δωρεά αυτή αποτράπηκε η αγορά του χώρου από ιδιώτες και η περιοχή πέρασε στην κυριότητα του Δήμου.

Σκοπός της εξαγοράς ήταν να δημιουργηθεί ένας μεγάλος δημοτικός κήπος γύρω από την ιστορική γέφυρα του Κιουπρί, ένας χώρος αναψυχής που θα ανήκε για πάντα στους κατοίκους της Έδεσσας.

Μάλιστα, σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες, η αρχική απόφαση προέβλεπε το πάρκο να μετονομαστεί σε «Πάρκο του Βαρώνου», ως ένδειξη ευγνωμοσύνης προς τον μεγάλο ευεργέτη.

Με το πέρασμα των χρόνων, όμως, η ονομασία αυτή ξεχάστηκε και επικράτησε το παραδοσιακό όνομα Πάρκο Κιουπρί.

Η προσφορά του Δημητρίου Οικονόμου δεν περιορίστηκε μόνο στο Κιουπρί.

Κατά την ίδια χρονιά του 1930 δώρισε επίσης το γνωστό οικόπεδο «Παρισσάκη» σε μακρινούς συγγενείς του στην Έδεσσα (ανίψια). Πολλά χρόνια αργότερα η έκταση αυτή απαλλοτριώθηκε από τον Δήμο και εκεί δημιουργήθηκε το σημερινό Ανοιχτό Θεατράκι Βαροσίου.

Υπήρξαν εποχές που οι δήμαρχοι δεν περιορίζονταν στη διαχείριση της καθημερινότητας, αλλά άφηναν πίσω τους έργα με αισθητική, χαρακτήρα και διαχρονική αξία.

Μία από αυτές τις περιπτώσεις ήταν ο δήμαρχος Έδεσσας Γ. Πέτσος, ο οποίος διετέλεσε δήμαρχος την περίοδο 1929-1937.

Άνθρωπος με ιδιαίτερη αγάπη για την αρχιτεκτονική και την αισθητική του δημόσιου χώρου, συνέβαλε καθοριστικά στην αναμόρφωση της πόλης, σε μια εποχή που οι οικονομικές δυνατότητες ήταν σαφώς μικρότερες από τις σημερινές.

Η φωτογραφία που βλέπουμε αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα εκείνης της φιλοσοφίας.

Τα περίτεχνα κολωνάκια, κατασκευασμένα από γύψο, μαρμαρόσκονη και τσιμέντο, ενισχυμένα εσωτερικά με σίδηρο, δεν ήταν απλώς προστατευτικά στοιχεία αλλά πραγματικά αρχιτεκτονικά έργα.

Τμήμα από ένα κολωνάκι εξακολουθεί να βρίσκεται πίσω από το ΔΑΚ, ως σιωπηλός μάρτυρας εκείνης της εποχής.

Η συγκεκριμένη ανάπλαση πραγματοποιήθηκε κατά τη δημαρχία του Γ. Πέτσου και είναι μια ακόμη υπενθύμιση ότι τότε η συνεργασία της τοπικής αυτοδιοίκησης με ανθρώπους που αγαπούσαν τον τόπο τους μπορούσε να γεννήσει έργα που ξεπερνούσαν τη χρηστική τους αξία.

Αξίζει επίσης να θυμόμαστε ότι, μετά την απελευθέρωση της Έδεσσας το 1912, ο χώρος περιήλθε στην Εθνική Τράπεζα και αργότερα αγοράστηκε από τον Δήμο, ο οποίος παραχώρησε στην Τράπεζα για να την πείσει πέραν από τις 100.000 χιλ. δραχμές και το οικόπεδο της σημερινής πλατείας Ελευθερίας για την ανέγερση του κτιρίου της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος.

Οι εποχές αλλάζουν και κάθε περίοδος έχει τις δικές της δυσκολίες.

Ωστόσο, κοιτάζοντας αυτές τις εικόνες, δύσκολα δεν θα αναρωτηθεί κανείς πόσο διαφορετική ήταν η αντίληψη για τον δημόσιο χώρο.

Υπήρχε όραμα, αισθητική, συνεργασία με ευεργέτες και η διάθεση να δημιουργηθούν έργα που δεν θα εξυπηρετούσαν μόνο τις ανάγκες της στιγμής, αλλά θα στόλιζαν την πόλη για πολλές δεκαετίες.

Η ιστορία αυτή αποδεικνύει ότι πολλές φορές η μορφή μιας πόλης καθορίζεται από ανθρώπους που δεν ζουν σε αυτήν, αλλά δεν παύουν ποτέ να την αγαπούν.

Αν ο Βαρώνος Δημήτριος Οικονόμου δεν είχε προχωρήσει στη συγκεκριμένη δωρεά, ίσως σήμερα το Κιουπρί να είχε διαφορετική τύχη και η Έδεσσα να είχε στερηθεί έναν από τους σημαντικότερους πνεύμονες πρασίνου της.

Σήμερα, σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, εκατομμύρια άνθρωποι περπάτησαν στα μονοπάτια του πάρκου, ξεκουράζονται κάτω από τα δέντρα του και απολαμβάνουν τη μοναδική δροσιά του, χωρίς να γνωρίζουν ότι όλα αυτά έγιναν δυνατά χάρη στη γενναιοδωρία ενός ανθρώπου που δεν ξέχασε ποτέ τον τόπο των προγόνων του.

Το κείμενο αυτό βασίζεται στην ιστορική έρευνα του μέντορά μας, του αείμνηστου Νίκου Καραμανάβη.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 1999 και στις αρχές του 2000, όταν είχαμε την ιδιαίτερη τιμή να τον γνωρίσουμε και να συνεργαστούμε μαζί του.

Εκείνη την περίοδο κάναμε τα πρώτα μας βήματα στην ιστορική έρευνα και την αρθρογραφία, γράφοντας στην εφημερίδα της Λαογραφικής Εταιρείας Έδεσσας «Ο Εδεσσαίος» και συμμετέχοντας ενεργά στη συλλογή, διασταύρωση και επεξεργασία ιστορικών στοιχείων.

Μαζί του μάθαμε ότι η τοπική ιστορία δεν γράφεται με υποθέσεις, αλλά με επιμονή, έρευνα, ταξίδια, αναζήτηση στα αρχεία και σεβασμό στις προφορικές πηγές.

Γι' αυτό και θεωρούμε χρέος μας να αναφέρουμε ότι μεγάλο μέρος των πληροφοριών που παρουσιάζονται σήμερα αποτελεί καρπό εκείνης της κοινής ερευνητικής προσπάθειας, που ξεκίνησε πριν από περισσότερα από είκοσι πέντε χρόνια.

Το παρόν δημοσίευμα αποτελεί και έναν μικρό φόρο τιμής στον άνθρωπο που μας μύησε στην ιστορική έρευνα και μας δίδαξε να αγαπάμε ακόμη περισσότερο την ιστορία της Έδεσσας, τον κ. Νίκο Καραμανάβη.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους