Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Μπορεί ο Α. Τσίπρας να επανεφεύρει τον εαυτό του; Υπάρχει μια παράξενη αντίφαση στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τους ανθρώπους.

Για τον εαυτό μας πιστεύουμε ότι αλλάζουμε διαρκώς.

Μαθαίνουμε, αναθεωρούμε, ωριμάζουμε.

Για τους άλλους, όμως, έχουμε μια αξιοθαύμαστη βεβαιότητα: «έτσι ήταν και έτσι θα μείνει». Η αντίφαση αυτή είναι ένα από τα πιο καλά τεκμηριωμένα ευρήματα της σύγχρονης ψυχολογίας.

Οι άνθρωποι πράγματι αλλάζουν.

Οι μεγάλες διαχρονικές μελέτες της προσωπικότητας δείχνουν ότι κανείς δεν παραμένει ακριβώς ο ίδιος στα σαράντα, στα πενήντα ή στα εξήντα του χρόνια.

Η εμπειρία, οι αποτυχίες, οι απώλειες, ακόμη και η ίδια η ηλικία μεταβάλλουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.

Γινόμαστε λιγότερο παρορμητικοί, περισσότερο πραγματιστές, πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε βεβαιότητες.

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο εύρημα, εξίσου ισχυρό.

Οι άνθρωποι που μας παρακολουθούν αλλάζουν γνώμη για εμάς πολύ πιο δύσκολα από όσο αλλάζουμε εμείς οι ίδιοι.

Οι ψυχολόγοι το αποδίδουν αυτό στην «επιμονή των πεποιθήσεων». Μόλις σχηματίσουμε μια ισχυρή εικόνα για κάποιον, τείνουμε να ερμηνεύουμε κάθε νέα πληροφορία έτσι ώστε να επιβεβαιώνει την παλιά μας γνώμη.

Δεν βλέπουμε αυτόν που έγινε αλλά αυτόν που ήδη πιστεύουμε ότι είναι.

Η πολιτική είναι ο χώρος όπου οι άνθρωποι κρίνονται και για όσα κάνουν, αλλά και για όσα συμβολίζουν.

Ένας ηγέτης συνδέεται με μνήμες.

Και οι μνήμες έχουν πολύ μεγαλύτερη διάρκεια από τα γεγονότα που τις δημιούργησαν.

Γι’ αυτό και η ιστορία είναι γεμάτη από δεύτερες ευκαιρίες, επιτυχημένες αλλά και αποτυχημένες επιστροφές. Ο Ντε Γκωλ, ο Μαντέλα, ο Τσώρτσιλ, ο Νίξον και άλλοι επέστρεψαν.

Στον αντίποδα, ο Μπλερ, ο Σαρκοζί, ο Γιώργος Παπανδρέου δεν τα κατάφεραν.

Το κοινό μοιάζει να δέχεται ευκολότερα μια αλλαγή πολιτικών θέσεων παρά μια αλλαγή χαρακτήρα.

Δέχεται ότι ένας ηγέτης έγινε ωριμότερος.

Όχι όμως άλλος άνθρωπος.

Ίσως γιατί, βαθιά μέσα μας, θεωρούμε ότι η εμπειρία μπορεί να λειάνει τις γωνίες, αλλά όχι να αλλάξει το υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένος κάποιος.

Αυτή ακριβώς είναι η πρόκληση που αντιμετωπίζει κάθε πολιτικός ο οποίος επιχειρεί να επιστρέψει ύστερα από μια περίοδο αποχής από την εξουσία.

Δεν καλείται απλώς να παρουσιάσει ένα νέο πρόγραμμα ή μια νέα ομάδα συνεργατών.

Καλείται να απαντήσει σε ένα σχεδόν υπαρξιακό ερώτημα: «Γιατί να πιστέψω ότι είσαι διαφορετικός από εκείνον που γνώρισα;» Οι συζητήσεις γύρω από την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα αντιμετωπίζονται συχνά σαν να αφορούν αποκλειστικά τη συγκυρία: τις ισορροπίες στην κεντροαριστερά, τη φθορά της κυβέρνησης, την κατάσταση της αντιπολίτευσης.

Όμως το βαθύτερο ερώτημα είναι άλλο.

Μπορεί ο ίδιος να επανερμηνεύσει την πολιτική του βιογραφία; Διότι δεν επιστρέφει σε ένα κενό πεδίο αλλά σε μια συλλογική μνήμη.

Για άλλους είναι ο άνθρωπος της μεγάλης σύγκρουσης του 2015.

Για άλλους της μεγάλης υποχώρησης.

Για άλλους της πολιτικής ενηλικίωσης της ελληνικής Αριστεράς.

Για άλλους της οριστικής διάψευσής της.

Αυτές οι μνήμες δεν διαγράφονται εύκολα.

Ο ίδιος είναι πιθανόν να έχει αλλάξει.

Η ηλικία, η εξουσία, η ήττα και η απόσταση από την πολιτική έχουν αλλάξει πολύ ισχυρότερους ανθρώπους από εκείνον.

Αυτό όμως δεν εξασφαλίζει ότι η κοινωνία είναι έτοιμη να δεχθεί ότι άλλαξε.

Και οι κοινωνίες αλλάζουν πολύ δυσκολότερα από ένα μεμονωμένο άτομο.

Ίσως, τελικά, το ερώτημα του τίτλου να είναι λανθασμένο.

Δεν υπάρχει «εαυτός» για να επανεφευρεθεί, σαν να επρόκειτο για βιβλίο που γράφεται από την αρχή.

Υπάρχει μόνο ένα υποκείμενο που επιχειρεί να ξαναπάρει θέση μέσα σε έναν λόγο ο οποίος έχει ήδη ειπωθεί.

Και το πρόβλημα της πολιτικής δεν είναι αν μπορεί κανείς να αλλάξει.

Είναι ότι ο Άλλος —η κοινωνία, η Ιστορία, η συλλογική μνήμη— δεν ακούει ποτέ κάποιον για πρώτη φορά. Ακούει πάντοτε και όσα έχουν ήδη ειπωθεί.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους