Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Όταν η λαϊκή φαντασία γίνεται... δόγμα Τις τελευταίες ημέρες έγραψα δύο εκτενή άρθρα για την ορθόδοξη θεώρηση της κολάσεως.

Δεν εξέφρασα προσωπική θεωρία.

Παρέθεσα χωρία της Αγίας Γραφής, αναφορές μεγάλων Πατέρων ιδιαίτερα του αγίου Ισαάκ του Σύρου και του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και παρουσίασα τις διαφορετικές αποχρώσεις που υπάρχουν μέσα στην ίδια την ορθόδοξη παράδοση.

Οι αντιδράσεις που έλαβα ήταν πολλές, και αρκετές από αυτές πολύτιμες ερωτήματα για την ανάσταση των νεκρών, για την οριστικότητα της κρίσης, για τη φύση της ψυχής, ερωτήματα που άξιζαν και άξιζουν σοβαρή απάντηση, και θα συνεχίσω να τα απαντώ όσο μπορώ.

Υπήρξε όμως και μια άλλη κατηγορία αντιδράσεων, που δεν έχει να κάνει με επιχείρημα αλλά με εικόνα: καζάνια που βράζουν, δαίμονες με τρίαινες, φωτιές που καίνε ανθρώπινες σάρκες.

Όχι ως ερώτημα, αλλά ως δεδομένο σαν να είναι αυτονόητο ότι έτσι είναι η κόλαση, και σαν να είναι εγώ αυτός που πρέπει να αποδείξω το αντίθετο.

Αξίζει λοιπόν να σταθούμε λίγο σε αυτό, όχι απέναντι σε συγκεκριμένα πρόσωπα, αλλά ως γενικότερο ερώτημα που αφορά όλους μας: από πού προέρχονται αυτές οι εικόνες; Από την Αγία Γραφή; Από κάποια Οικουμενική Σύνοδο; Από κάποιο δογματικό κείμενο της Ορθόδοξης Εκκλησίας; Ή μήπως από μεσαιωνικές δυτικές απεικονίσεις και λαϊκή παράδοση που, όπως έγραψα και στο πρώτο άρθρο, πέρασαν με τον καιρό στη συνείδηση πολλών ως δήθεν διδασκαλία της Εκκλησίας τόσο βαθιά, ώστε σήμερα να μοιάζουν πιο «αυτονόητες» από τα ίδια τα κείμενα των Πατέρων; Δεν είναι κατηγορία αυτό.

Είναι κάτι που συμβαίνει φυσικά σε κάθε παράδοση: μια δυνατή εικόνα, επαναλαμβανόμενη επί αιώνες σε τοιχογραφίες, σε πίνακες, σε λαϊκές αφηγήσεις, μπορεί τελικά να αντικαταστήσει στη μνήμη μας το ίδιο το κείμενο που υποτίθεται πως απεικονίζει.

Δεν σημαίνει κακή πίστη από κανέναν σημαίνει απλώς ότι αξίζει να επιστρέφουμε πού και πού στην πηγή. Η Ορθοδοξία δεν φοβάται αυτή την επιστροφή.

Δεν φοβάται την έρευνα, ούτε το ερώτημα «πού το βρίσκουμε αυτό γραμμένο;». Αντίθετα, μας καλεί πάντοτε να εξετάζουμε τι πραγματικά λέει η Αγία Γραφή και πώς την ερμήνευσαν οι Άγιοι όχι μία φορά, αλλά συνεχώς, γιατί η παράδοση δεν είναι απλώς κάτι που κληρονομούμε αμάσητο, είναι κάτι που καλούμαστε να κατανοήσουμε.

Ας είναι λοιπόν ξεκάθαρο, όπως το έγραψα και στα προηγούμενα κείμενα: δεν ισχυρίζομαι ότι η κόλαση δεν υπάρχει, ούτε ότι δεν είναι φοβερή και αιώνια πραγματικότητα.

Ισχυρίζομαι ότι οφείλουμε να διακρίνουμε ανάμεσα στο δόγμα της Εκκλησίας και στις εικόνες που δημιούργησε, με καλή πρόθεση αλλά χωρίς θεολογικό έρεισμα, η ανθρώπινη φαντασία.

Η πίστη μας δεν θεμελιώνεται σε πίνακες ζωγραφικής ούτε σε λαϊκές αφηγήσεις, όσο δυνατές κι αν είναι αυτές.

Θεμελιώνεται στον Χριστό, στην Αγία Γραφή και στη ζωντανή εμπειρία της Εκκλησίας μέσα στους αιώνες.

Γι' αυτό και η πρόσκληση δεν απευθύνεται σε κανέναν συγκεκριμένα, παρά σε όλους μας εξίσου, εμένα πρώτον: αυτά που πιστεύω για την κόλαση τα διδάχθηκα πράγματι από την Εκκλησία, μέσα από τα κείμενά της, ή τα κληρονόμησα απλώς από εικόνες που ποτέ δεν κάθισα να εξετάσω; Η ταπείνωση να θέσουμε αυτή την ερώτηση στον εαυτό μας δεν είναι λιγότερη πίστη είναι, νομίζω, ο μόνος τρόπος να έχουμε πίστη που αντέχει σε κάθε ερώτηση.

ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ: όσοι επιλέγετε να σχολιάζετε μέσω ψεύτικων ή ανώνυμων προφίλ με σκοπό να βρίζετε ή να ειρωνεύεστε, σας παρακαλώ να μη γράφετε στα άρθρα μου. Κάθε ερώτημα, ακόμη κι αντίθετο, είναι ευπρόσδεκτο όταν τίθεται με σεβασμό.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους