Στην κάλυψη των ποδοσφαιρικών γεγονότων - και ιδιαίτερα εκείνων με τεράστιο πολιτικό ενδιαφέρον, όπως το Μουντιάλ - υπάρχει ενίοτε ένας Γκεμπελισμός, που διαδίδεται τόσο μαζικά από Μέσα "Ενημέρωσης...
Στην κάλυψη των ποδοσφαιρικών γεγονότων - και ιδιαίτερα εκείνων με τεράστιο πολιτικό ενδιαφέρον, όπως το Μουντιάλ - υπάρχει ενίοτε ένας Γκεμπελισμός, που διαδίδεται τόσο μαζικά από Μέσα "Ενημέρωσης" με τεράστια απήχηση, όσο χρειάζεται για να φαίνεται ότι όσα λένε δε μπορεί παρά να είναι αλήθεια.
Ωστόσο, στις μέρες μας, τα εργαλεία για την εξακρίβωση της αλήθειας υπάρχουν.
Ήταν σχεδόν βαρετό να κάνουμε fact checking για κάθε ιστορία που αφορούσε την εθνική ομάδα της Αργεντινής σε αυτό το Μουντιάλ και να βρίσκουμε ποιο είναι το ψέμα, με το fact checking να μας προσφέρει μάλιστα κάθε φορά τις σωστές πηγές για την ανάγνωση των καταστάσεων.
Αλλά ποιος θα ανοίξει να διαβάσει το Reuters όταν του σερβίρει μπούρδες το Athletiko.gr; (και όχι μόνο) Καθώς μιλάμε για τα ελληνικά μέσα, το Athletiko.gr είναι μια ιστοσελίδα που στήθηκε σχετικά πρόσφατα, προσέλαβε πολλούς επιφανείς δημοσιογράφους και φιλοδοξεί να πάρει τη μερίδα του λέοντος στην ελληνική αθλητική δημοσιογραφία.
Η σελίδα του στο Facebook έχει 370 χιλιάδες ακόλουθους και φυσικά έχει τη δύναμη να δημιουργεί κοινή γνώμη.
Τα άρθρα του συνήθως έχουν έκτασε 2-3 παραγράφους, που τις περισσότερες φορές αναπαράγουν ιστορίες που γίνονται viral στα social media.
Ενίοτε περιλαμβάνει και ρεπορτάζ (μεταγραφικά, διοικητικά) που φυσικά τις περισσότερες φορές δεν επαληθεύονται ποτέ από την πραγματικότητα, αλλά ο ιντερνετικός χρόνος τα περνάει στην προϊστορία της λήθης, εκεί που κανείς δε θα ψάξει την εγκυρότητα τους.
Σε αντίθεση με μέσα όπως το Aletiko, σελίδες όπως το φουτμπώλ έχουν άρθρα που είναι αποτέλεσμα μελέτης, που καμιά φορά ξεπερνάνε τις 30 χιλιάδες λέξεις, που προσφέρονται δωρεάν στον κόσμο, χωρίς χορηγίες στοιχηματικών εταιριών.
Όσο μεγαλύτερα είναι τα άρθρα, όσο περισσότερη επίπονη μελέτη έχει πέσει για τη δημιουργία τους, τόσο πιο "άπατα" πάνε μέσα στα κοινωνικά δίκτυα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η μοναδική δημοσίευση του φουτμπώλ που έφτασε σε τόσο πολύ κόσμο τις τελευταίες ημέρες δεν είχε γραφτεί από το φουτμπώλ.
Το φουτμπώλ έχει στο Facebook μια απεύθυνση σε 2350 ακόλουθους, συνεπώς δεν έχει καμία ικανότητα διαμόρφωσης της κοινής γνώμης.
Κι αν στο φουτμπώλ επιμείναμε και συνεχίζουμε να επιμένουμε να αποκαλύπτουμε απλά τα ψεύδη που λέγονται για την ομάδα της Αργεντινής, αυτό δε γίνεται από καμία ανάγκη για να υπερασπιστούμε μια συγκεκριμένη ομάδα, πόσο μάλλον τις όποιες μηχανορραφίες μεταξύ της ηγεσίας της AFA και της FIFA, που για δικούς τους λόγους - τους οποίους έχουμε ανάγκη να αναλύσουμε στο μεγάλο επεισόδιο που έρχεται - έχουν φτιάξει τη δική τους συμμαχία.
Το γεγονός όμως ότι υπάρχει ένα κοινό συμφέρον μεταξύ της AFA και της FIFA, που συγκρούονται αυτή τη στιγμή ανοιχτά με την UEFA, σε έναν πόλεμο που ξεφεύγει από το ποδόσφαιρο και επεκτείνεται στις πολιτικές ηγεσίες, δεν είναι λόγος για να δικαιολογεί το να γράφει κανείς ψέμματα.
Παρά το γεγονός ότι θα μακρύνει πάρα πολύ αυτή τη δημοσίευση, θα παραθέσουμε παρακάτω όλο το fact checking που αφορά την υποτιθέμενη ιστορία με το "γύρισμα της πλάτης" των Αργεντίνων παιχτών στους Ισπανούς που σήκωναν το τρόπαιο του Μουντιάλ.
Εν συντομία, τη στιγμή που η εθνική ομάδα της Αργεντινής βρισκόταν μπροστά στους φιλάθλους της, που είχαν χρεωθεί, είχαν πάρει δάνεια για να ταξιδέψουν και να πάρουν εισιτήρια, έτρεχαν παντού πίσω από την ομάδα τους, τραγουδούσαν και εμψύχωναν τους ποδοσφαιριστές τους μετά τον χαμένο τελικό, με τις εικόνες του συγκινημένου Messi να κάνουν (αρχικά) το γύρο του κόσμου, η εθνική Ισπανίας σήκωνε το τρόπαιο στο MetLife Stadium.
Σε μια λήψη που περιλαμβάνει και τις δύο ομάδες, κάποιοι θεώρησαν ότι ήταν έξυπνο να γράψουν ότι οι Αργεντίνοι γύρισαν την πλάτη στους Ισπανούς, που λίγα λεπτά πριν αγκάλιαζαν όταν πήγαιναν να παραλάβουν τα ασημένια μετάλλιά τους.
Επειδή η τοξικότητα δεν έχει τέλος, σίγουρα θα υπάρξουν αυτοί που θα πουν "ναι, αλλά πριν παίξανε μπουνιές", "ναι, αλλά γιατί δεν έκαναν κι αυτοί διάδρομο τιμής;". Δε γίνεται να απαντάμε σε όλη την τοξικότητα, αλλά είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι στους 4 τελευταίους τελικούς Μουντιάλ (2014, 2018, 2022, 2026) καμία άλλη ομάδα που ηττήθηκε δεν παρέμεινε στον αγωνιστικό χώρο την ώρα της απονομής, μόνο η Αργεντινή το 2014 και το 2026.
Επειδή όμως εμείς μπορούμε να λέμε ό,τι θέλουμε, παραθέτουμε ολόκληρο το fact checking εδώ, για να βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα.
Το φουτμπώλ θα συνεχίσει να φτάνει σε 10 ανθρώπους όταν δημοσιεύει τις μελέτες για την Ιστορία του ποδοσφαίρου, ωστόσο όλοι έχουμε ευθύνη για το αν θα συνεχίσει να έχει την ίδια επιρροή το κάθε Aletiko μέσο δημιουργεί την καταστροφική τοξικότητα γύρω από το σπορ, για να εξυπηρετήσει άγνωστους σκοπούς. --- FACT CHECKING --- Συμπέρασμα: οι εικόνες είναι πραγματικές, αλλά το κολάζ χρειάζεται συμφραζόμενα Το κολάζ συγκρίνει τις τελετές μετά τους τελικούς του 2014 και του 2026: Επάνω: Η Αργεντινή μετά την ήττα 1–0 από τη Γερμανία στο Μαρακανά και η γερμανική απονομή. Κάτω: Η Αργεντινή μετά την ήττα 1–0 από την Ισπανία και η ισπανική απονομή.
Δεν εντόπισα ένδειξη ότι οι επιμέρους φωτογραφίες είναι πλαστές ή προϊόν τεχνητής νοημοσύνης.
Ωστόσο, κάθε ζευγάρι αποτελείται από λήψεις διαφορετικών καμερών και δεν αποδεικνύεται μόνο από το κολάζ ότι τραβήχτηκαν ακριβώς το ίδιο δευτερόλεπτο.
Τι συνέβη πραγματικά το 2026 Οι Αργεντινοί: ανέβηκαν κανονικά για να παραλάβουν τα ασημένια μετάλλια, παρέμειναν στον αγωνιστικό χώρο, κατευθύνθηκαν προς την εξέδρα των Αργεντινών φιλάθλων, και την ώρα που η Ισπανία σήκωνε το τρόπαιο βρίσκονταν με την πλάτη προς το βάθρο, κοιτάζοντας τον κόσμο τους.
Επομένως, η κυριολεκτική διατύπωση ότι «είχαν γυρισμένη την πλάτη προς την ισπανική απονομή» είναι σωστή.
Από αυτό, όμως, δεν αποδεικνύεται η πρόθεση ότι το έκαναν για να προσβάλουν την Ισπανία.
Οι χαρακτηρισμοί «άρνηση αναγνώρισης», «σκόπιμη περιφρόνηση» ή «προσχεδιασμένη προσβολή» αποτελούν ερμηνείες των μέσων και όχι επαληθευμένο γεγονός.
Παραβίασαν κάποιο πρωτόκολλο; Όχι.
Το άρθρο 45 των κανονισμών της FIFA καθορίζει τα τρόπαια, τα βραβεία και τα μετάλλια, αλλά δεν υποχρεώνει τους φιναλίστ: - να κοιτάζουν προς τον πρωταθλητή, - να τον χειροκροτήσουν, - να σχηματίσουν δεύτερο διάδρομο τιμής, - ή να παραμείνουν σε συγκεκριμένο σημείο κατά την ανύψωση του Κυπέλλου.
Η ισπανική ομάδα έκανε διάδρομο στους Αργεντινούς όταν εκείνοι πήγαν να παραλάβουν τα ασημένια μετάλλια. Η FIFA, όμως, δεν οργάνωσε αντίστοιχο διάδρομο των φιναλίστ για τους νικητές — όπως δεν είχε οργανώσει ούτε από τη Γαλλία προς την Αργεντινή το 2022.
Η σύγκριση με το 2014 Το 2014 η Αργεντινή επίσης παρέμεινε στο γήπεδο μέχρι τη γερμανική απονομή.
Άρα το κολάζ αποδίδει σωστά το βασικό ιστορικό επιχείρημα: δεν ήταν η πρώτη φορά που οι Αργεντινοί έχασαν έναν τελικό, έμειναν στον χώρο και στράφηκαν κυρίως προς τη δική τους πλευρά του γηπέδου.
Υπάρχει, πάντως, μία διαφορά: το 2014 η απονομή γινόταν σε εξέδρα του Μαρακανά, ενώ από το 2018 και μετά το βάθρο τοποθετείται στον αγωνιστικό χώρο.
Συνεπώς, η ακριβής κατεύθυνση των παικτών δεν είναι απόλυτα συγκρίσιμη.
Επιπλέον, η παραμονή του ηττημένου φιναλίστ δεν αποτελεί καν γενικό κανόνα: - η Κροατία είχε αποχωρήσει πριν από την πλήρη γαλλική απονομή το 2018, - η Γαλλία είχε αποχωρήσει πριν ο Μέσι σηκώσει το Κύπελλο το 2022, - ενώ η Αργεντινή το 2026 παρέμεινε με τα μετάλλιά της μπροστά στους φιλάθλους της.
Τελική αξιολόγηση Ακριβές ως προς τα γεγονότα, αλλά πιθανώς παραπλανητικό ως «φωτογραφική απόδειξη». Η Αργεντινή πράγματι βρισκόταν στο γήπεδο και κοίταζε τους φιλάθλους της αντί για το ισπανικό βάθρο.
Δεν παραβίασε κανέναν κανονισμό και δεν μπορεί να αποδειχθεί από τις εικόνες ότι επρόκειτο για εσκεμμένη προσβολή.
Το κολάζ προσφέρει χρήσιμο ιστορικό πλαίσιο με το 2014, αλλά οι τέσσερις φωτογραφίες δεν είναι συγχρονισμένα καρέ και δεν αρκούν μόνες τους για συμπεράσματα σχετικά με την πρόθεση των παικτών.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους