Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑΣ: Η ΥΒΡΙΣ ΤΟΥ ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ ΝΟΛΑΝ, Η ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΚΑΙ Η ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΝΗΜΗ.

Η διασταύρωση του κινηματογράφου του Χόλιγουντ και της κλασικής αρχαιότητας ήταν πάντα γεμάτη εντάσεις.

Για δεκαετίες, η μεγάλη οθόνη αντιμετώπιζε τα αρχαία έπη ως ελαστικά πεδία δοκιμών για τις σύγχρονες ανησυχίες, τις πολιτικές σκοπιμότητες και τους στυλιστικούς πειραματισμούς.

Ωστόσο, η κινηματογραφική μεταφορά της Οδύσσειας από τον Κρίστοφερ Νόλαν έχει ανάψει μια πολιτισμική θύελλα που ξεπερνά τη standard κινηματογραφική κριτική.

Η ταινία δεν κρίνεται απλώς για τον ρυθμό ή τα οπτικά της εφέ· εξετάζεται σχολαστικά ως ένα εσκεμμένο κομμάτι ιδεολογικής αρχιτεκτονικής—μια ταινία που, όπως υποστηρίζουν οι κριτικοί, επιστρατεύει τη "woke" ιδεολογία και την αναθεωρητική επιλογή ηθοποιών (casting) για να αποσυνδέσει συστηματικά τον δυτικό πολιτισμό από τις ιστορικές και γεωγραφικές του ρίζες.

Στην καρδιά αυτής της αντιπαράθεσης βρίσκεται μια βαθύτερη, πιο ουσιαστική φιλοσοφική συζήτηση: ποια είναι η φύση του μύθου, σε ποιον ανήκει η ιστορική μνήμη και μήπως η δημιουργική ύβρις ενός σκηνοθέτη ξεπερνά τα όρια, καταλήγοντας στην απαλοιφή της πολιτιστικής κληρονομιάς; Το πιο άμεσο σημείο τριβής της Οδύσσειας του Νόλαν είναι το πολυσυλλεκτικό καστ των ηθοποιών της.

Ενώ οι κεντρικοί χαρακτήρες του Οδυσσέα και της Πηνελόπης ενσαρκώνονται από παραδοσιακούς στυλοβάτες του Χόλιγουντ, τον Ματ Ντέιμον και την Αν Χάθαγουεϊ, ο ευρύτερος μεσογειακός κόσμος του έπους πλαισιώνεται από ένα εξαιρετικά ποικιλόμορφο, διεθνές καστ, συμπεριλαμβανομένων των Ζεντάγια, Λουπίτα Νιόνγκο, Τομ Χόλαντ και Ρόμπερτ Πάτινσον.

Για πολλούς κριτικούς, αυτή η εσκεμμένη ανατροπή των γηγενών δημογραφικών στοιχείων της Ελλάδας της Εποχής του Χαλκού μοιάζει λιγότερο με συμπεριληπτική αφήγηση και περισσότερο με πολιτική εντολή.

Το επιχείρημα που προβάλλεται συχνά από τους επικριτές χρησιμοποιεί έντονους, σύγχρονους ιστορικούς παραλληλισμούς για να αναδείξει τα δύο μέτρα και δύο σταθμά που γίνονται αντιληπτά: «Φανταστείτε έναν Νέλσον Μαντέλα από την Κίνα να παίζει τον ρόλο, φανταστείτε έναν λευκό άνδρα να υποδύεται τον χαρακτήρα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ ή έναν μαύρο άνδηα να παίζει τον ρόλο του Τζον Φ. Κένεντι.

Εάν η ιστορική ακρίβεια και η εθνοτική συνέχεια έχουν σημασία για τα σύγχρονα είδωλα, γιατί οι θεμελιώδεις φιγούρες της ελληνικής ή της δυτικής αρχαιότητας αντιμετωπίζονται ως απόλυτα εναλλάξιμες;» Η υπεράσπιση μιας τέτοιας επιλογής ηθοποιών βασίζεται συνήθως σε μια οικουμενική προσέγγιση της τέχνης.

Οι υποστηρικτές διατείνονται ότι επειδή η Οδύσσεια πραγματεύεται θεμελιώδη ανθρώπινα αρχέτυπα—τον κουρασμένο στρατιώτη, την πιστή σύζυγο, τον εκδικητικό τύραννο—η ιστορία ανήκει στην ανθρωπότητα γενικότερα και όχι σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική καταγωγή.

Υπό αυτό το πρίσμα, η επιλογή μιας ηθοποιού όπως η Λουπίτα Νιόνγκο ή η Ζεντάγια επιτρέπει σε ένα παγκόσμιο κοινό να δει τον εαυτό του να αντικατοπτρίζεται σε μια διαχρονική αφήγηση.

Ωστόσο, ο αντίλογος είναι ριζωμένος στη διατήρηση της παράδοσης.

Οι κριτικοί επιμένουν ότι τα ομηρικά έπη δεν είναι μύθοι χωρίς ρίζες· είναι οι συγκεκριμένοι, αυτόχθονες μύθοι δημιουργίας του αιγαιακού κόσμου.

Αντιμετωπίζοντας την αρχαία Ελλάδα ως έναν λευκό καμβά για τη σύγχρονη πολιτική ταυτοτήτων, οι κριτικοί υποστηρίζουν ότι το Χόλιγουντ εμπλέκεται σε έναν αφροκεντρικό ή παγκοσμιοποιητικό αναθεωρητισμό, σχεδιασμένο να αποδυναμώσει την ξεχωριστή ιστορική μνήμη του δυτικού πολιτισμού, αντικαθιστώντας την αυθεντική ευρωπαϊκή κληρονομιά με ένα ομογενοποιημένο, πολιτικά ορθό αντίγραφο.

Πέρα από τις αισθητικές επιλογές του καστ, τα πνευματικά θεμέλια της ταινίας έχουν προκαλέσει σημαντικές αντιδράσεις.

Σε διαφημιστικές συνεντεύξεις και περιοδείες στα μέσα ενημέρωσης, ο Κρίστοφερ Νόλαν έχει επανειλημμένα υπερασπιστεί την προσέγγισή του ισχυριζόμενος ότι η μυθολογία είναι τελικά "απλώς μια ιστορία"—μια συλλογή αρχετυπικών χαρακτήρων που δεν υπήρξαν ποτέ στην πραγματικότητα, λειτουργώντας καθαρά ως ψυχολογικές μεταφορές και όχι ως ιστορικοί χρονικογράφοι.

Αυτός ο ισχυρισμός αγγίζει μια ευαίσθητη χορδή μεταξύ των ιστορικών και των κλασικών φιλολόγων, επειδή αγνοεί έναν αιώνα μνημειωδών αρχαιολογικών ανακαλύψεων.

Το οριστικό αντίβαρο στην απαξιωτική άποψη του Νόλαν για τον μύθο είναι η κληρονομιά του Ερρίκου Σλήμαν.

Τον 19ο αιώνα, η κατεστημένη ακαδημαϊκή κοινότητα συμμεριζόταν σε μεγάλο βαθμό τη σημερινή άποψη του Νόλαν: ότι η Τροία ήταν ένα παραμύθι και ο Όμηρος ένας δημιουργός καθαρής μυθοπλασίας. Ο Σλήμαν, βασιζόμενος σε μια κυριολεκτική ανάγνωση της Ιλιάδας, αψήφησε την κοινή γνώμη.

Χρησιμοποιώντας τα ακριβή γεωγραφικά σημάδια του Ομήρου, ανέσκαψε τον λόφο του Ισαρλίκ στη σύγχρονη Τουρκία, φέρνοντας στο φως την ίδια την πόλη του Ιλίου (Τροία) ακριβώς εκεί που έλεγε ο αρχαίος ποιητής ότι θα βρισκόταν, με θέα στον Ελλήσποντο.

Οι ανακαλύψεις του Σλήμαν—μαζί με τις μεταγενέστερες ανασκαφές στις Μυκήνες και την Τίρυνθα—απέδειξαν ότι τα ομηρικά έπη, καθώς και η Θεογονία του Ησιόδου, δεν γεννήθηκαν σε ένα κενό καθαρής φαντασίας.

Βασίστηκαν στην απτή, φυσική πραγματικότητα ενός χαμένου πολιτισμού της Εποχής του Χαλκού.

Ενώ χαρακτήρες όπως ο Οδυσσέας μπορεί να είναι εμπλουτισμένοι με ποιητική αδεία, και οι συναντήσεις με Κύκλωπες ανήκουν στη λαογραφία (η οποία έχει βέβαια τη δική της ερμηνεία), η υποκείμενη γεωγραφία, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, οι κοινωνικές δομές και ο υλικός πολιτισμός ήταν θεμελιωδώς πραγματικά.

Το να ισχυρίζεται κανείς ότι αυτοί οι χαρακτήρες και τα σκηνικά είναι εντελώς φανταστικά σημαίνει ότι απορρίπτει το πολύ πραγματικό χώμα, την πέτρα και τα οστά που οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως σε ολόκληρο τον αιγαιακό και ελληνικό κόσμο.

Τελικά, η Οδύσσεια του Κρίστοφερ Νόλαν λειτουργεί ως ένα πολιτισμικό τεστ Ρόρσαχ (Rorschach). Για το κοινό που βλέπει τον κινηματογράφο ως εργαλείο για τη σύγχρονη κοινωνική μηχανική και την παγκόσμια αλληγορία, η ταινία αντιπροσωπεύει μια τολμηρή, συμπεριληπτική επαναδιατύπωση μιας παλιάς ιστορίας.

Αλλά για εκείνους που βλέπουν την ιστορία και τον μύθο ως ιερά θησαυροφυλάκια της μνήμης ενός συγκεκριμένου πολιτισμού, η ταινία αντιπροσωπεύει το αποκορύφωμα της χολιγουντιανής ύβρεως.

Αντιμετωπίζοντας τα θεμελιώδη κείμενα του δυτικού κανόνα ως εύπλαστα πολιτικά εργαλεία, ο σύγχρονος κινηματογράφος κινδυνεύει να αποκόψει τη σύγχρονη κοινωνία από τις γνήσιες ρίζες της.

Οι σκηνοθέτες μπορεί να διαθέτουν τη δημιουργική άδεια να ερμηνεύουν το παρελθόν, αλλά οι φυσικές πέτρες της Τροίας και οι αθάνατοι στίχοι του Ομήρου παραμένουν στατικοί—μια διαρκής υπενθύμιση ότι η ιστορία ανήκει στους ανθρώπους που την έζησαν, όχι μόνο στους καλλιτέχνες που την ξαναγράφουν. Η ΥΒΡΙΣ του Κρίστοφερ Νόλαν απαιτεί την προσοχή της ελληνικής κοινότητας παγκοσμίως, ώστε να ξεκινήσει μια ΟΜΑΔΙΚΗ ΠΡΟΣΦΥΓΗ (Class Action Lawsuit) εναντίον αυτής της εξωφρενικά κατασκευασμένης ταινίας, η οποία δεν απειλεί μόνο τον ελληνικό κόσμο, αλλά ολόκληρη τη δομή του δυτικού πολιτισμού.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους