Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η εικόνα, πίσω από το αστείο, περιγράφει έναν μηχανισμό κοινωνικοποίησης. Το "αστείο" είναι ότι η προηγούμενη γενιά, αλλά σε μεγάλο βαθμό και η δική μας, μεγάλωσε τόσο εξοικειωμένη με την αυστηρή τιμωρία και την αδιαμφισβήτητη εξουσία του γονιού, ώστε όταν άκουγε «έλα εδώ να σε δείρω», το παιδί πήγαινε μόνο του.

Αυτό που πραγματικά λέει όμως είναι πολύ βαθύτερο: Δεν γεννιέσαι να πηγαίνεις προς αυτό που σε φοβίζει.

Το μαθαίνεις.

Και όταν το μάθεις ως παιδί, δεν επηρεάζει μόνο τη σχέση σου με τους γονείς.

Επηρεάζει τον τρόπο που θα σχετίζεσαι με κάθε μορφή εξουσίας και με κάθε κοινωνική πραγματικότητα.

Η εικόνα, αν τη διαβάσουμε συμβολικά, μιλά για ανθρώπους που εκπαιδεύτηκαν: να υπακούν πριν σκεφτούν, να αποδέχονται πριν κρίνουν, να αντέχουν πριν αντιδράσουν, να θεωρούν φυσιολογικό αυτό που αρχικά ήταν αφύσικο.

Εδώ βρίσκεται και η πιο ενδιαφέρουσα προέκταση.

Δεν είναι μόνο ότι μαθαίνεις να ανέχεσαι τον πόνο, την αλλοίωση ή την αδικία.

Είναι ότι αλλάζει το μέτρο με το οποίο αξιολογείς την πραγματικότητα.

Αυτό που κάποτε θα σε σόκαρε, μετά από χρόνια σου φαίνεται φυσιολογικό.

Δεν παρατηρείς ότι μια αξία απαξιώνεται.

Δεν παρατηρείς ότι ένας άνθρωπος υποβιβάζεται.

Δεν παρατηρείς ότι ένα σοβαρό ζήτημα αντιμετωπίζεται επιφανειακά.

Όχι επειδή συμφωνείς.

Αλλά επειδή η συνεχής έκθεση και η εκπαίδευση στην ανοχή έχουν μετακινήσει τα όριά σου.

Γι' αυτό η εικόνα δεν αφορά τελικά το ξύλο.

Αφορά το πώς διαμορφώνεται η συνείδηση του ανεκτού.

Δηλαδή το σημείο στο οποίο σταματάς να λες «αυτό δεν είναι σωστό» και αρχίζεις να λες «έτσι είναι η ζωή». Και ίσως αυτό είναι το πιο ανησυχητικό μήνυμα της εικόνας: ότι η μεγαλύτερη νίκη κάθε μορφής εξουσίας δεν είναι να σε αναγκάσει να υπακούσεις μία φορά.

Είναι να σε κάνει να πιστέψεις ότι δεν υπάρχει τίποτα παράξενο σε αυτό που συμβαίνει.

Τότε η υπακοή παύει να είναι εξαναγκασμός και γίνεται συνήθεια.

Και η συνήθεια, με τον καιρό, μοιάζει με φυσιολογικότητα.

Το πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο ότι κάποτε πηγαίναμε όταν μας φώναζαν, ακόμη κι όταν γνωρίζαμε ότι μας περίμενε φόβος, τιμωρία ή ταπείνωση.

Είναι ότι μέσα από τέτοιες εμπειρίες μάθαμε πως υπάρχουν πράγματα που οφείλουμε απλώς να ανεχόμαστε.

Να υπακούμε χωρίς να ρωτάμε.

Να σωπαίνουμε για να μη χειροτερέψει η κατάσταση.

Να προσαρμοζόμαστε σε ό,τι μας πληγώνει ή μας μειώνει και να το ονομάζουμε «ζωή». Κάπως έτσι διαμορφώνεται και το κοινωνικό μας όριο απέναντι στο απαράδεκτο.

Όταν ένας άνθρωπος έχει μάθει από νωρίς ότι η εξουσία δεν αμφισβητείται, είναι πιθανό αργότερα να ανέχεται τον αυταρχισμό ενός εργοδότη, την απαξίωση ενός συντρόφου, την αυθαιρεσία ενός θεσμού ή τη σκληρότητα μιας ολόκληρης κοινωνικής συνθήκης.

Όχι επειδή συμφωνεί και όχι επειδή δεν αντιλαμβάνεται καθόλου τι συμβαίνει, αλλά επειδή έχει εκπαιδευτεί να πιστεύει ότι ο ισχυρός δικαιούται περισσότερα και ο ίδιος οφείλει να αντέχει.

Η ανοχή στην αδικία δεν εμφανίζεται ξαφνικά στην ενήλικη ζωή.

Καλλιεργείται μέσα από μικρές, επαναλαμβανόμενες παραχωρήσεις του εαυτού.

Από το «μη μιλάς», το «μην αντιδράς», το «μην το κάνεις θέμα», το «έτσι είναι τα πράγματα». Και κάποια στιγμή ο άνθρωπος δεν χρειάζεται καν να εξαναγκαστεί.

Έχει μάθει να αυτοπεριορίζεται, να αμφισβητεί την κρίση του και να αποσύρεται πριν ακόμη μιλήσει.

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη πιο λεπτό και πιο επικίνδυνο: όταν έχεις μάθει να ανέχεσαι, δεν δυσκολεύεσαι μόνο να αντιδράσεις.

Δυσκολεύεσαι και να παρατηρήσεις.

Το πιο επικίνδυνο δεν είναι όταν κάποιος υποτιμά κάτι μπροστά σου.

Είναι όταν η υποτίμηση έχει εγκατασταθεί τόσο βαθιά μέσα σου, ώστε δεν την παρατηρείς πια.

Δεν βλέπεις ότι μια αξία απαξιώνεται, ένας άνθρωπος υποβιβάζεται ή ένα πρόβλημα αντιμετωπίζεται επιφανειακά.

Απλώς αρχίζεις να τα θεωρείς κι εσύ φυσιολογικά.

Δεν παρατηρείς πότε ένας άνθρωπος υποτιμάται.

Πότε μια αξία χάνει σιωπηλά το νόημά της.

Πότε ένα σοβαρό ζήτημα αντιμετωπίζεται επιφανειακά.

Πότε ένας πραγματικός πόνος βαφτίζεται «υπερβολή», μια ανάγκη παρουσιάζεται ως αδυναμία και μια αδικία κρύβεται πίσω από το χιούμορ, τον κυνισμό ή το βολικό «υπάρχουν και χειρότερα». Και ίσως αυτή να είναι η πιο αποτελεσματική μορφή κοινωνικής αλλοίωσης: όχι εκείνη που σου επιβάλλεται φανερά, αλλά εκείνη που εγκαθίσταται μέσα σου τόσο βαθιά, ώστε παύεις να τη βλέπεις ως επιβολή.

Μια αντίληψη επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά, μέχρι να μοιάζει αυτονόητη.

Τότε δεν χρειάζεται κάποιος να σε πείσει ότι κάτι δεν αξίζει.

Αρχίζεις εσύ ο ίδιος να το θεωρείς ασήμαντο.

Έτσι η προχειρότητα ονομάζεται ρεαλισμός.

Η αδιαφορία ψυχραιμία.

Η υποτίμηση χιούμορ.

Η παραίτηση ωριμότητα.

Η σιωπή σύνεση.

Και η επιφανειακή αντιμετώπιση παρουσιάζεται ως η μόνη λογική στάση απέναντι σε έναν κόσμο που «δεν αλλάζει». Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο ότι ο άνθρωπος μαθαίνει να υπομένει το άδικο.

Είναι ότι σταδιακά χάνει και το εσωτερικό μέτρο με το οποίο θα μπορούσε να το αναγνωρίσει.

Δεν ξέρει πια αν δικαιούται να ενοχληθεί, να θυμώσει, να διαφωνήσει ή να διεκδικήσει.

Και πριν τον ακυρώσουν οι άλλοι, έχει ήδη ακυρώσει ο ίδιος αυτό που αισθάνεται.

Οι κοινωνίες δεν στηρίζονται μόνο σε όσα επιβάλλουν.

Στηρίζονται και σε όσα οι άνθρωποι έχουν μάθει να θεωρούν φυσιολογικά.

Σε όσα βλέπουν και προσπερνούν.

Σε όσα αντιλαμβάνονται, αλλά μικραίνουν μέσα τους για να μπορέσουν να συνεχίσουν.

Γι’ αυτό η πραγματική ενηλικίωση δεν είναι να αντέχεις όλο και περισσότερα.

Είναι να επανακτάς την ικανότητα να διακρίνεις.

Να αναγνωρίζεις πότε κάτι υποβαθμίζεται, πότε ένας άνθρωπος απαξιώνεται, πότε ένα ουσιαστικό ζήτημα εξαντλείται σε εύκολες λέξεις και επιφανειακές εξηγήσεις.

Να εμπιστεύεσαι ξανά την αντίληψή σου και να τολμάς να πεις: «Όχι, αυτό δεν είναι ασήμαντο.

Και όχι, δεν είναι φυσιολογικό». Γιατί η ποιότητα μιας κοινωνίας δεν κρίνεται μόνο από όσα κατακτά.

Κρίνεται και από όσα αρνείται να ανεχθεί αλλά και από όσα δεν επιτρέπει στον εαυτό της να υποτιμήσει. Αγγελική Μπολουδάκη

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους