Ομιλία Γιώργου Λουκαΐδη, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου ΑΚΕΛ, στο μνημόσυνο των ηρώων του Έξω Μετοχίου, Κυριακή, 19 Ιουλίου 2026, Ιερός Ναός Αγίου Ελευθερίου, Λατσιά Σεβαστό ιερατείο, Αγαπητοί συγγενείς...

Πλήρες Κείμενο:

Ομιλία Γιώργου Λουκαΐδη, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου ΑΚΕΛ, στο μνημόσυνο των ηρώων του Έξω Μετοχίου, Κυριακή, 19 Ιουλίου 2026, Ιερός Ναός Αγίου Ελευθερίου, Λατσιά Σεβαστό ιερατείο, Αγαπητοί συγγενείς των ηρώων, των πεσόντων και των αγνοουμένων, Φίλες και φίλοι, Ο Νίκος Καζαντζάκης έγραψε πως «η μνήμη είναι η ρίζα της λευτεριάς». Πενήντα δύο χρόνια μετά τις μαύρες ημέρες του Ιουλίου του 1974, οφείλουμε να κρατήσουμε ζωντανή αυτή τη ρίζα, αποδίδοντας την οφειλόμενη τιμή σε όσους έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα, τη δημοκρατική νομιμότητα και την ελευθερία και στεκόμενοι με σεβασμό δίπλα στις οικογένειές τους.

Κάθε πόλη, χωριό και γειτονιά της Κύπρου έχει τη δική της οδυνηρή ιστορία από την προδοσία και την εισβολή. Το Έξω Μετόχι αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά παραδείγματα.

Το δράμα της κοινότητας εκτείνεται από την τουρκική αεροπορική επιδρομή στην Τηλλυρία το 1964 έως το πραξικόπημα και την εισβολή του 1974 και τις ταυτοποιήσεις οστών των αγνοουμένων μας που, δεκαετίες αργότερα, επέτρεψαν σε οικογένειες να κηδεύσουν τους αγαπημένους τους.

Πρώτος στον κατάλογο της θυσίας ήταν ο Παναγιώτης Χαραλάμπους Αστανιός.

Παιδί βιοπαλαιστών, μέλος της ΕΔΟΝ και της ΠΕΟ και μόλις 21 ετών, στάλθηκε το καλοκαίρι του 1964 στην περιοχή της Μανσούρας, όπου έπεσε μαχόμενος στις 6 Αυγούστου μαζί με άλλους έξι συμπολεμιστές του.

Δέκα χρόνια αργότερα, η Κύπρος βρέθηκε αντιμέτωπη με τον όλεθρο, τον θάνατο, τον ξεριζωμό, τους αγνοουμένους, τους βιασμούς και τα εγκλήματα πολέμου.

Μπροστά στο καθήκον υπεράσπισης της Κυπριακής Δημοκρατίας και της ελευθερίας, το Έξω Μετόχι ανταποκρίθηκε ξανά, πληρώνοντας βαρύ και δυσανάλογο τίμημα. Ο Ιάκωβος Θεοδώρου, επιπλοποιός και άνθρωπος της εργασίας, σχεδίαζε να παντρευτεί τον Ιούλιο του 1974.

Ως έφεδρος στην Κυθρέα τραυματίστηκε θανάσιμα στις 21 Ιουλίου και τάφηκε σε ομαδικό τάφο.

Τα οστά του μεταφέρθηκαν αργότερα στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας. Ο Πανίκος Νικολάου, μέλος της ΕΔΟΝ και στέλεχος της ΠΕΟ, σχεδίαζε τη ζωή του με την αρραβωνιαστικιά του.

Έπεσε υπερασπιζόμενος την πατρίδα και τα οστά του αγνοούνταν για τριάντα πέντε χρόνια, μέχρι την ταυτοποίηση και την κηδεία του το 2009. Ο Σωτήρης Γιατρού, σύζυγος της Ανδρούλλας και πατέρας του μικρού Γιώργου, πολέμησε ως έφεδρος στον Άγιο Γεώργιο Κερύνειας.

Τα ίχνη του χάθηκαν κατά την επίθεση τουρκικών αρμάτων στον «Πράξανδρο» και τα οστά του εντοπίστηκαν το 2007 σε ομαδικό τάφο στην Κερύνεια. Ο Ανδρέας Μιχαήλ, αμούστακος στρατιώτης με όνειρα για τη ζωή, υπηρετούσε στο 281 Τάγμα Πεζικού.

Στις 20 Ιουλίου, ενώ η μονάδα του κινούνταν προς τα παράλια της Κερύνειας, έπεσε στον Κοντεμένο.

Τα οστά του ταυτοποιήθηκαν δεκαετίες αργότερα.

Βαρύ υπήρξε και το τίμημα ανάμεσα στους αμάχους. Ο Ανδρέας Πέτρου Γιατρού, η Χρυστάλλα Αποστόλου Θεράποντος, ο Θεόδωρος Κωστή Τσιακκουλής, ο Κυριάκος Τζύρκας και η Μαρικού Κυπρή αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν το χωριό τους.

Δολοφονήθηκαν από τους εισβολείς και τάφηκαν σε ομαδικούς τάφους.

Χρόνια αργότερα, τα οστά τους εντοπίστηκαν και ταυτοποιήθηκαν.

Στον κατάλογο των αγνοουμένων της κοινότητας βρίσκονται ο στρατιώτης Σάββας Μαππής, η Αντριάνα Χατζηιωνά, η Αρτεμισία Παναγιώτου, ο Γρηγόρης Κούτσιας, η Δέσποινα Ηράκλη, η Κυριακού Χαρή, ο Κωνσταντής Χαρή, ο Κωνσταντής Διάκου, ο Παναής Παούρτας, ο Σπύρος Κωφού και ο Σωτήρης Παττίχης.

Πίσω από κάθε ένα από αυτά τα όνοματα υπήρχε ένας άνθρωπος, μια οικογένεια, σχέδια και όνειρα που διακόπηκαν βίαια.

Γι’ αυτό η μνήμη δεν είναι τυπική επετειακή αναφορά.

Είναι καθήκον και χρέος αλήθειας, δικαιοσύνης και ευθύνης απέναντι στους νεκρούς και τους ήρωες μας αλλά και απέναντι στις επόμενες γενιές.

Οφείλουμε να θυμόμαστε και να εξιστορούμε τα γεγονότα όπως συνέβησαν, χωρίς παραχαράξεις.

Η ιστορική αλήθεια είναι σαφής, όπως και τα ονοματεπώνυμα όσων εγκλημάτησαν σε βάρος του λαού μας.

Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου και η τουρκική εισβολή που ακολούθησε αποτέλεσαν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος της κυπριακής τραγωδίας.

Το αμερικανοκίνητο πραξικόπημα, κατασκευασμένο στα μαγειρεία του ΝΑΤΟ και της CIA και εκτελεσμένο από τη φασιστική Χούντα των Αθηνών και την εγκληματική, προδοτική ΕΟΚΑ Β΄, κατέλυσε τη Δημοκρατία και άνοιξε την κερκόπορτα στην Τουρκία, υλοποιώντας αμερικανοΝΑΤΟϊκούς σχεδιασμούς για τη διχοτόμηση. Η Τουρκία φέρει ακέραιη την ευθύνη για την παράνομη εισβολή, τα εγκλήματα και τον βίαιο εκτοπισμό, καθώς και την πρωταρχική ευθύνη για τη συνεχιζόμενη κατοχή.

Η ενότητα του λαού μας είναι αναγκαία, δεν μπορεί όμως να οικοδομηθεί πάνω στη λήθη, στην παραχάραξη ή στην εξίσωση θυτών και θυμάτων. Ως Κυπριακή Δημοκρατία και πολιτικές δυνάμεις έχουμε θεσμικό και ηθικό καθήκον να διακρίνουμε όσους υπερασπίστηκαν τη συνταγματική τάξη από όσους έστρεψαν τα όπλα εναντίον της.

Αυτή η διάκριση δεν διαιωνίζει το μίσος.

Αντίθετα, προστατεύει τη δημοκρατία και αποτρέπει την επανάληψη των εγκλημάτων του παρελθόντος.

Ταυτόχρονα, η ιστορική αλήθεια φωτίζει ως μονόδρομο το σύγχρονο καθήκον μας.

Κανένας συμβιβασμός με την κατοχή και τη διχοτόμηση.

Καμιά ανοχή στην ακροδεξιά και τον φασισμό.

Κυρίες και κύριοι, Η πραγματική δικαίωση των ηρώων μας θα έρθει όταν η Κύπρος απαλλαγεί από την κατοχή και επανενωθεί.

Πενήντα δύο χρόνια μετά, ο χρόνος δεν εργάζεται υπέρ μας.

Η κατοχή δημιουργεί συνεχώς νέα τετελεσμένα, η διχοτόμηση κινδυνεύει να παγιωθεί, την ώρα που η Τουρκία επιμένει σε απαράδεκτες αξιώσεις για δύο κράτη.

Η διεθνής κοινότητα και η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλουν να ασκήσουν πίεση προς την Άγκυρα για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.

Η επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο, από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου, και η προσωπική εμπλοκή του αποτελούν θετική εξέλιξη.

Η ανανεωμένη προσπάθειά του πρέπει να αξιοποιηθεί ώστε, εννέα χρόνια μετά το Κραν Μοντανά και χωρίς έκτοτε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, να σπάσει το μακροβιότερο αδιέξοδο στην ιστορία του Κυπριακού.

Για να μπορούμε να ελπίζουμε, σίγουρα αυτό που δεν χρειαζόμαστε είναι νέοι πειραματισμοί με νέες δήθεν ιδέες που ανατρέπουν το διαπραγματευτικό κεκτημένο και εγκυμονούν πισωγυρίσματα ή περιπέτειες.

Αυτό που απαιτείται είναι πολιτική βούληση για να συνεχίσουμε από εκεί όπου μείναμε και να διανύσουμε το τελευταίο μίλι, όπως ο ίδιος ο ΓΓ του ΟΗΕ υπογράμμιζε.

Οι συνομιλίες πρέπει να επαναρχίσουν από το Κραν Μοντανά, στη βάση του Πλαισίου Γκουτέρες, των συγκλίσεων και των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, με στόχο μια διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα.

Μια λύση που θα τερματίζει την κατοχή, θα απαλλάσσει την Κύπρο από ξένα στρατεύματα και αναχρονιστικές εγγυήσεις, θα διασφαλίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ασφάλεια Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων και θα επανενώνει τον τόπο, τον λαό, την οικονομία και τους θεσμούς.

Φίλες και φίλοι, Ο Θεοδόσης Πιερίδης έγραψε πως «η πατρίδα είναι μάνα, έχει μνήμη, θυμάται». Η πατρίδα θυμάται τα παιδιά της που θυσιάστηκαν.

Δικό μας χρέος είναι να αποδειχθούμε αντάξιοι της θυσίας τους, υπερασπιζόμενοι τη δημοκρατία, υπηρετώντας την ιστορική αλήθεια και εργαζόμενοι για την ελευθερία και την επανένωση της Κύπρου.

Τιμή και δόξα στους ήρωες του Έξω Μετοχίου και σε όλους τους ήρωες της πατρίδας μας. Αιωνία τους η μνήμη.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους