Υπάρχει ένα φαινόμενο που δύσκολα θα αποτελέσει αντικείμενο ουσιαστικής επιστημονικής διερεύνησης από πανεπιστημιακούς ή πολιτισμικούς φορείς. H έννοια της συμπερίληψης (inclusivity) έχει σε πολλές...
Υπάρχει ένα φαινόμενο που δύσκολα θα αποτελέσει αντικείμενο ουσιαστικής επιστημονικής διερεύνησης από πανεπιστημιακούς ή πολιτισμικούς φορείς.
H έννοια της συμπερίληψης (inclusivity) έχει σε πολλές περιπτώσεις μετατραπεί από κοινωνική αρχή σε πολιτισμικό #δόγμα.
Και κάθε δόγμα αντιστέκεται στην κριτική του.
Η #συμπερίληψη, ως έννοια, σημαίνει την ισότιμη συμμετοχή όλων των ανθρώπων στην κοινωνική ζωή, ανεξάρτητα από φύλο, φυλή, σεξουαλικό προσανατολισμό, αναπηρία ή οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό.
Η έννοια αυτή, όταν εφαρμόζεται για την προστασία πραγματικών ανθρώπων, αποτελεί κατάκτηση των σύγχρονων κοινωνιών. !! Το ερώτημα, όμως, είναι διαφορετικό !! Τι συμβαίνει όταν η συμπερίληψη παύει να αφορά ανθρώπους και αρχίζει να αναδιαμορφώνει έργα που δημιουργήθηκαν σε εντελώς διαφορετικά ιστορικά και πολιτισμικά πλαίσια; Στα χρόνια στα οποία τοποθετείται και περιγράφεται η #Οδύσσεια, δεν υπάρχει στο ίδιο το ομηρικό έπος μαύρη ηρωίδα που να πρωταγωνιστεί στην αφήγηση.
Οι βασικοί χαρακτήρες έχουν συγκεκριμένη ταυτότητα, συγκεκριμένη καταγωγή και συγκεκριμένο πολιτισμικό πλαίσιο.
Συνεπώς, όταν μια σύγχρονη κινηματογραφική παραγωγή επιλέγει να μεταβάλει αυτά τα χαρακτηριστικά, δεν πρόκειται πλέον για απλή μεταφορά του έργου.
Πρόκειται για δημιουργική αναδιατύπωση, η οποία υπηρετεί διαφορετικούς στόχους από εκείνους του αρχικού δημιουργού.
Το ίδιο ισχύει όταν, με τρόπο σχεδόν υποχρεωτικό, επιχειρείται η εισαγωγή εκπροσώπων διαφορετικών φύλων, σεξουαλικών προσανατολισμών ή εθνοτικών ομάδων σε έργα που ουδέποτε γράφτηκαν με αυτό το πλαίσιο.
Το αποτέλεσμα δεν είναι πάντοτε η συμπερίληψη.
Συχνά είναι η εργαλειοποίηση των ίδιων των ανθρώπων που υποτίθεται ότι εκπροσωπούνται.
Μετατρέπονται σε σύμβολα μιας ιδεολογικής αντιπαράθεσης και όχι σε ολοκληρωμένους χαρακτήρες με δική τους ιστορία.
Η ψυχολογία γνωρίζει εδώ και δεκαετίες ότι κάθε μορφή αντιλαμβανόμενης επιβολής προκαλεί το φαινόμενο της ψυχολογικής αντιδραστικότητας (psychological reactance). Όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι κάποιος επιχειρεί να τους επιβάλει τι οφείλουν να σκέφτονται ή να αποδέχονται, η φυσική αντίδραση είναι να αντισταθούν, ακόμη κι αν αρχικά δεν είχαν αντίρρηση.
Έτσι, αντί να μειώνονται οι κοινωνικές αποστάσεις, συχνά διευρύνονται.
Ένα έργο που δημιουργήθηκε πριν από χιλιάδες χρόνια δεν είναι υποχρεωμένο να αντανακλά τις κοινωνικές αξίες του 21ου αιώνα.
Είναι υποχρεωμένο μόνο να αντανακλά την εποχή, τον κόσμο και τη σκέψη του δημιουργού του.
Αν μια σύγχρονη παραγωγή επιθυμεί να αφηγηθεί μια διαφορετική ιστορία, έχει κάθε καλλιτεχνικό δικαίωμα να το πράξει.
Εκείνο που δεν μπορεί να ισχυριστεί είναι ότι η αλλοίωση των πρωταγωνιστών αποτελεί πιστή αναπαράσταση του πρωτοτύπου.
Παρατηρείται μάλιστα ένα ακόμη παράδοξο.
Αν πει κανείς ότι η #Πηνελόπη αποτελεί ένα από τα διαχρονικότερα σύμβολα αφοσίωσης, υπομονής και αξιοπρέπειας στην παγκόσμια λογοτεχνία, θα ακούσει ότι παρουσιάζει ένα ξεπερασμένο πρότυπο γυναίκας.
Αν πει ότι ο #Οδυσσέας, παρά τις ανθρώπινες αδυναμίες του, επιστρέφει με μοναδικό σκοπό την οικογένειά του, θα του απαντήσουν ότι το έργο δεν εκπροσωπεί τη σύγχρονη κοινωνία.
Αν παρατηρήσει ότι οι χαρακτήρες ανήκουν στον κόσμο που περιγράφει ο Όμηρος, η συζήτηση μεταφέρεται αμέσως στο γιατί δεν εκπροσωπούνται επαρκώς οι σημερινές κοινωνικές ομάδες.
Ίσως, όμως, αυτή να είναι η λάθος ερώτηση.
Η σωστή ερώτηση δεν είναι γιατί ο Όμηρος δεν έγραψε έναν κόσμο που δεν γνώριζε.
Η σωστή ερώτηση είναι γιατί εμείς δυσκολευόμαστε να αποδεχθούμε τον κόσμο που εκείνος έγραψε.
Η ιστορία χρειάζεται κατανόηση.
Και η πραγματική συμπερίληψη δεν επιτυγχάνεται όταν ξαναγράφουμε τους ήρωες του παρελθόντος.
Επιτυγχάνεται όταν δημιουργούμε νέους ήρωες, ικανούς να εμπνεύσουν τις επόμενες γενιές χωρίς να απαιτείται η αλλοίωση των προηγούμενων.
Σα βγεις στον πηγαιμό για την Οδύσσεια, να εύχεσαι να 'ναι σύντομος ο δρόμος, είναι γεμάτος ανακρίβοιες, γεμάτος ελλείψεις. Τους Λαιστρυγόνας και τους Αναθεωρητές, την Θυμωμένη Ελένη μη φοβάσαι, τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις, αν μέν' η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει. Τους Λαιστρυγόνας και τους Αναθεωρητές, τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις, αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου, αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου... Χ.Π. #TheOdyssey #Odyssey #Cinema #Culture #Οδύσσεια *Το παρόν κείμενο αποτελεί μια προσωπική θέση. Όχι αντικειμενική αλήθεια.'Αλλωστε η ψυχολογία δεν γεννήθηκε έξω από την κοινωνία. Γεννήθηκε μέσα στις αντιφάσεις της.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους