Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Πέμπτη 16/7/2026 είδα τη «Μήδεια» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία του Nikita Milivojević, μια παράσταση που ενεργοποιεί έναν ολόκληρο μηχανισμό σκέψης γύρω από τον ξένο, το φάρμακον και τον φαρμακό.

Στο κέντρο της σκηνής, μια κόκκινη κλειστή πόρτα λειτουργεί ως όριο: διαχωρίζει το εντός από το εκτός, την κοινότητα από εκείνον που δεν ανήκει. Η Μήδεια είναι η γυναίκα, ξένη, η βάρβαρη, η γυναίκα που συνθλίβεται από τον έρωτα και την προδοσία, η υλική έκφραση της διάκρισης ανάμεσα στον πολίτη και τον αποκλεισμένο,· είναι εκείνη που δεν ενσωματώνεται στην Κόρινθο αν και θα μπορούσε να διεκδικήσει λόγω της γενιάς της ακόμη και τον θρόνο. (ο Αιήτης, ο πατέρας της δεν δέχεται το θρόνο της Κορίνθου και φεύγει για την Κολχίδα). Αποτελεί απειλή, λοιπόν ακόμη και για την εξουσία.

Η πόλη τη φοβάται. Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη οικοδομεί με αξιοθαύμαστη σκηνική οικονομία μια μορφή βαθιά πληγωμένη, με στιβαρότητα.

Η φωνή της, εκεί όπου άλλες γυναίκες θα σιωπούσαν, μετατρέπεται σε πολιτική πράξη.

Το άλγος της γίνεται λόγος· σπάει τη γυναικεία σιωπή και εκθέτει δημόσια το άλγος του οίκου και της πόλης.

Τα δίπολα που τη συγκροτούν : «σοφή και μάγισσα», «σώτειρα και δολοφόνος», «γυναίκα και βάρβαρη» την καθιστούν απειλή.

Εξορίζεται ως «άπολις», ως πρόσωπο επικίνδυνο για την τάξη της πόλης.

Η τραγωδία, ωστόσο, δεν αφορά μόνο την εκδίκηση αλλά έναν μηχανισμό: η Μήδεια αναλαμβάνει το ανάθεμα για τη δυσλειτουργία της κοινότητας.

Η έννοια του φαρμάκου (pharmakon), όπως την ανέλυσε ο Derrida, είναι κομβική: θεραπεία και δηλητήριο συνυπάρχουν. Η Μήδεια υπήρξε για τον Ιάσονα απαραίτητη και ταυτόχρονα επικίνδυνη : χωρίς εκείνη δεν υπάρχει θρίαμβος, με εκείνη δεν υπάρχει ασφάλεια.

Η ίδια της η ύπαρξη υπονομεύει κάθε καθαρή διάκριση.

Εδώ ενεργοποιείται και ο μηχανισμός του φαρμακού (Girard): η κοινότητα μεταθέτει πάνω της τις εντάσεις της και την αποβάλλει για να αποκαταστήσει τη συνοχή της.

Η εξορία της από τον Κρέοντα είναι ταυτόχρονα πολιτική και τελετουργική πράξη.

Ωστόσο, η Μήδεια δεν αποδέχεται τον ρόλο του παθητικού θύματος· επιστρέφει ως δύναμη αποσταθεροποίησης, αποκαλύπτοντας τη βία του ίδιου του μηχανισμού που την παρήγαγε.

Η βία που υφίσταται η ίδια φέρνει βία. (Επίκαιρο). Ο Ιάσονας, του Λάζαρου Γεωργακόπουλου, ενσαρκώνει τη λογική της εργαλειακής σχέσης με τον ξένο: χρησιμοποιεί την Μήδεια όσο εξυπηρετεί τους σκοπούς του και την απορρίπτει όταν παύει να είναι χρήσιμη. Ο Κρέοντας, του Άρη Λεμπεσόπουλου, εκπροσωπεί την αδιαπραγμάτευτη κρατική εξουσία και λειτουργεί ως θεσμική επικύρωση της απόρριψης της ξένης Το χρυσό γάντι του - ένα από τα πιο εύστοχα σκηνικά σύμβολα - υποδηλώνει μια εξουσία που διαχειρίζεται το «επικίνδυνο» χωρίς να εκτίθεται η ίδια σε αυτό.

Η εξαιρετική Τροφός της Ρένης Πιττακή αποτελεί την τελευταία μορφή ηθικής εγρήγορσης γνωρίζει αλλά δεν μπορεί να αποτρέψει τον κίνδυνο.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά ο Χορός, ο οποίος, εδώ, με τις μάσκες και την κινησιολογία του, λειτουργεί ως ένα βαθμό ως εξωτερίκευση του ψυχισμού της Μήδειας, ως πολλαπλασιασμός των εσωτερικών της φωνών, ίσως και ως Ερινύες.

Η μουσική του Δημήτρη Καμαρωτού εντείνει αυτή την εμπειρία.

Οι ήχοι λειτουργούν κραδασμικά, ως σωματοποιημένη εκδοχή της σύγκρουσης που διατρέχει την παράσταση.

Η σκηνογραφία και οι φωτισμοί διαμορφώνουν έναν χώρο ασταθή, σχεδόν εχθρικό.

Ένα φίδι ελίσσεται διαρκώς στη σκηνή, σύμβολο μαγικής χθόνιας γνώσης και δηλητηριώδους δύναμης συνάμα.

Περισσότερα από δυόμισι χιλιάδες χρόνια μετά, η «Μήδεια» παραμένει ένα έργο βαθιά επίκαιρο και πολιτικό, γιατί αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες συγκροτούν την ταυτότητά τους μέσω του αποκλεισμού. Ο Ευριπίδης δεν ζητά από τον θεατή να αποφανθεί για την ενοχή της ηρωίδας· τον καλεί να αναγνωρίσει τη διαδικασία που την καθιστά αναγκαία.

Η σκηνοθεσία του Milivojević αναδεικνύει αυτή τη διάσταση με καθαρότητα, και στο κέντρο της η Καραμπέτη αποκαλύπτει ότι το τέρας ήταν ήδη εγγεγραμμένο στη λογική εκείνων που τη χρησιμοποίησαν.

Είναι εκεί όπου το φάρμακον φανερώνει τη διττή του φύση και ο φαρμακός γίνεται καθρέφτης μιας κοινωνίας που δεν αντέχει να αναγνωρίσει τον εαυτό της.

Τι ποιο επίκαιρο από τη θέση της γυναίκας, την ξενοφοβία, την προδοσία, την εκδίκηση, τον θάνατο στην κοινωνία που ζούμε από αυτό το έργο.

Νομίζω πρόκειται για την παράσταση της Χρονιάς. Μια Καραμπέτη που είχε μεταμορφωθεί σε Μήδεια και καθήλωσε το κοινό.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους