Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΟΜΗΡΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ Καθαροί εναντίον Μοντέρνων, (ναι, αλλά Τι σημαίνει Έλληνας σήμερα;) H Οδύσσεια του Νόλαν που ξεκίνησε την προβολή της στην Ελλάδα έχει σηκώσει ένα τσουνάμι αντιδράσεων, (ή κατά άλλους τρικυμία σε ένα φλιτζάνι του εσπρέσο), μια άτεγκτη διαμάχη μεταξύ των Καθαρών και των Μοντέρνων.

Από τη μια, οι Καθαροί: εκείνοι που θεωρούν τον Όμηρο απαραβίαστο κτήμα, που κάθε σύγχρονη ερμηνεία οφείλει να υπακούει στην «αυθεντική» εικόνα του παρελθόντος.

Από την άλλη, οι Μοντέρνοι που θεωρούν πως η παράδοση δεν είναι μουσείο αλλά ζωντανό υλικό που κάθε εποχή έχει το δικαίωμα να αμφισβητεί και να επανεφευρίσκει.

Το πραγματικό θέμα όμως είναι βαθύτερο: ποιος έχει δικαίωμα να μιλάει για τον ελληνικό πολιτισμό και τι ακριβώς σημαίνει «ελληνικό» σήμερα; Για μας τους Έλληνες πρωτίστως.

Η ελληνική αντίδραση είναι αποκαλυπτική.

Από τη μία, ένας Αμερικανός σκηνοθέτης κάνει μια ταινία 250 εκατομμυρίων δολαρίων πάνω στον Όμηρο με έναν τρόπο που ολόκληρος ο πλανήτης ξαναγυρίζει στην Ελλάδα.

Από την άλλη, ένα σημαντικό κομμάτι Ελλήνων αισθάνεται ότι κάποιος μπήκε στο σπίτι του και του άλλαξε τα έπιπλα.

Και η τραγική ειρωνεία: ο νεοΈλληνας υπερασπίζεται την αρχαιότητα χωρίς να έχει πραγματική σχέση μαζί της.

Ανάθεμα κι αν έχει διαβάσει την Οδύσσεια- ό,τι έχει τσιμπήσει από τις γυμνασιακές εποχές καταναγκαστικά και χωρίς απόλαυση.

Δεν ξέρει τι ακριβώς σημαίνει «λευκώλενος». Δεν έχει σκεφτεί ότι η Οδύσσεια δεν είναι ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ που απαιτεί casting με βάση τα φυλετικά χαρακτηριστικά ενός υποτιθέμενου «αρχαίου ελληνικού DNA». Κι εδώ θυμάμαι τον μεγάλο Έλληνα ιστορικό που είπε: «Θεωρώ την πολιτισμική συνέχεια του ελληνισμού ως ένα δυναμικό φαινόμενο με διαφορετικές φάσεις.

Δεν πιστεύω βέβαια στη φυλετική συνέχεια.

Δεν κάνω ζωολογία, κάνω ιστορία.» Και η μεγάλη αντίφαση. Ο Έλληνας σήμερα λέει: «Μην πειράζετε την κληρονομιά μας!» Αλλά τι ακριβώς είναι αυτή η κληρονομιά: ζωντανό σώμα ή μουσειακό έκθεμα; Η δύναμη της ελληνικής αρχαιότητας βρίσκεται στο ότι αντέχει επειδή επανερμηνεύεται συνεχώς.

Αν η κληρονομιά είναι όντως απολίθωμα, τότε ναι ο Νόλαν την παραποιεί.

Η ελληνική αντίδραση σημαίνει και κάτι ψυχολογικό.

Ο σημερινός Έλληνας δεν αισθάνεται ασφαλής με την ταυτότητά του.

Δεν ξέρει τι ακριβώς είναι.

Και έτσι ψάχνει στα παλιά οικογενειακά άλμπουμ για να αποδείξει ότι η οικογένειά του κάποτε ήταν σπουδαία. Ο Όμηρος είναι «δικός μας» επειδή εμείς τον δημιουργήσαμε κι γι' αυτό μπορούμε να αντέξουμε να τον δούμε να αλλάζει.

Αυτό είναι το βάρος της ελληνικής ταυτότητας: δεν ξεκινάς από το μηδέν.

Κάθε φορά που λες «εμείς», αμέσως εμφανίζονται ο Όμηρος, ο Πλάτων, ο Παρθενώνας, το Βυζάντιο, η Τουρκοκρατία, το 1821, η Μικρασιατική Καταστροφή, ο Εμφύλιος, η μετανάστευση, η χούντα, η Μεταπολίτευση.

Είναι πάρα πολλοί νεκροί πίσω σου.

Και όλοι ζητούν να εξηγήσεις ποιος είσαι. Η Γενιά του ’30 προσπάθησε να κάνει ακριβώς αυτό που εμείς σήμερα αδιαφορούμε, βαριόμαστε, κουραστήκαμε, δεν μας νοιάζει, αδυνατούμε να κάνουμε- να συνθέσουμε. Ο Σεφέρης, ο Ελύτης, ο Εγγονόπουλος, ο Τσαρούχης, ο Θεόφιλος όπως τον ανακάλυψαν, ο Πικιώνης, ο Μόραλης, ο Χατζηκυριάκος-Γκίκας — δεν είπαν: «Είμαστε αρχαίοι Έλληνες». Ούτε: «Ας ξεχάσουμε την αρχαιότητα και ας γίνουμε Ευρωπαίοι». Η απάντησή τους ήταν περίπου: η ελληνικότητα είναι τρόπος να βλέπεις. Η Γενιά του ’30 είχε λοιπόν ένα μεγάλο πλεονέκτημα απέναντί μας: αντιμετώπιζε το πρόβλημα ταυτότητας στα σοβαρά.

Προσπαθούσε να καταλάβει τι μπορεί να σημαίνει Έλληνας.

Ζούμε σε ένα θρυμματισμένο κόσμο, σε ένα κόσμο που λείπουν οι κοινές εμπειρίες, μια γλώσσα που ενώνει, οι κοινές ιδέες, ένα κοινό όραμα για τον κόσμο.

Κανείς στην Ελλάδα δεν βλέπει τον ίδιο Οδυσσέα.

Ο ένας βλέπει Τικ Τοκ, άλλος τηλεόραση, άλλος χωρίζεται στα χαρακώματα των κοινωνικών δικτύων, ο ένας είναι στην Αθήνα, ο άλλος στο χωριό, ο άλλος θέλει την παγκοσμιοποίηση, ο παράλλος είναι πατρίς-θρησκεία- οικογένεια, κάποιος είναι «προοδευτικός», άλλος «συντηρητικός», ο επόμενος θεωρεί την ελληνικότητα παρωχημένη, ο άλλος νιώθει ότι θέλουνε να του πάρουνε την πατρίδα.

Κι έτσι έχουμε τον ένα που βλέπει τον Όμηρο, άλλος την Ελλάδα, ο παραδίπλα το δάκτυλο της «woke» ιδεολογίας, τη φυλή, το Χόλιγουντ, τις ταυτότητες, την ποσόστωση των γυναικών, την παραποίηση, κι άλλος βλέπει απλώς μια ταινία.

Δεν υπάρχει ένας κοινός πολιτιστικός χώρος για να συγκλίνουμε, να συμπορευτούμε, να συμφωνήσουμε στα βασικά.

Το πρόβλημα του σύγχρονου Έλληνα δεν βρίσκεται στην Οδύσσεια του Νόλαν. Ο Έλληνας δεν ξέρει ποιος είναι και περιμένει κάποιον να του το πει. Κι αυτό είναι τραγωδία, ένα γεγονός «που προκαλεί βαθύ πόνο, θλίψη και συμφορά».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους