Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΝΕΟΡΕΑΛΙΣΜΟΥ (Η θρυλική «Μαγική Πόλη» του Κούνδουρου...) 💫 Στις 18 Ιουλίου 1955 οι θερινοί κινηματογράφοι της ακραία ταλαιπωρημένης -στα όρια της εξουθένωσης- Αθήνας, που προσπαθούσε ακόμα να επουλώσει τις πολύ βαθιές πληγές της Κατοχής και του Εμφυλίου, υποδέχθηκαν μια ταινία-σταθμό: τη μνημειώδη «Μαγική Πόλη», η οποία ήταν το σκηνοθετικό ντεμπούτο ενός άγνωστου, 28χρονου τότε, δημιουργού, του -ασύγκριτου στο σύνολο της πορείας του- Νίκου Κούνδουρου... 💫 Με μοναδικά εφόδια ένα υποτυπώδες μπάτζετ, μια δανεική κάμερα και το σενάριο της Μαργαρίτας Λυμπεράκη, η «Μαγική Πόλη» μετέφερε την ωμή, την ασυμβίβαστη αλήθεια των βυθισμένων στην ανυπόφορη φτώχεια λαϊκών συνοικιών, γεννώντας τον αυθεντικό ελληνικό νεορεαλισμό... Το παρασκήνιο της δημιουργίας της, όμως, κρύβει μια συγκλονιστική ιστορία επιβίωσης, φιλίας και καλλιτεχνικής ανταρσίας... 💫 Η καρδιά της «Μαγικής Πόλης» άρχισε να χτυπά μερικά χρόνια νωρίτερα, σε ένα από τα πιο σκοτεινά μέρη της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας: το επαίσχυντο στρατόπεδο συγκέντρωσης της Μακρονήσου... Εκεί, ως πολιτικός εξόριστος λόγω των αριστερών πεποιθήσεών του, ο νεαρός αρχιτέκτονας και ζωγράφος Νίκος Κούνδουρος συνάντησε έναν άλλον κατάδικο, τον Θανάση Βέγγο, ο οποίος υπηρετούσε τη στρατιωτική θητεία του στη Μακρόνησο ως «ανεπιθύμητος» λόγω των φρονημάτων του πατέρα του... Η χαμαλοδουλειά του Βέγγου ήταν να κουβαλά... πέτρες, ενώ παράλληλα εκτελούσε και χρέη ηλεκτρολόγου... 💫 Ο Κούνδουρος διέκρινε αμέσως πίσω από το θλιμμένο, γεμάτο καλοσύνη βλέμμα αυτού του νευρικού νέου μια μοναδική, αυθεντική κινηματογραφική φιγούρα... Εκεί, ανάμεσα στα βασανιστήρια και την απομόνωση, οι δύο άνδρες έδωσαν μια υπόσχεση: αν έβγαιναν ζωντανοί, θα έφτιαχναν μαζί μια ταινία... 💫 Οταν αποφυλακίστηκαν, ο Κούνδουρος τήρησε το λόγο του... Παρότι ο Βέγγος δεν είχε απολύτως κανένα υποκριτικό υπόβαθρο και φοβόταν παθολογικά τον φακό, ο σκηνοθέτης τον εμπιστεύτηκε τυφλά κι έτσι στη «Μαγική Πόλη» ο Βέγγος έκανε το ιστορικό κινηματογραφικό ντεμπούτο του με έναν ρόλο που έγραψε ιστορία... Αυτή ήταν η αρχή μιας μυθικής καριέρας, που γεννήθηκε μέσα από τους δεσμούς αίματος της εξορίας... 💫 Επηρεασμένος βαθιά από τον ιταλικό νεορεαλισμό των ανυπέρβλητων Βιτόριο ντε Σίκα και Ρομπέρτο Ροσελίνι, ο Κούνδουρος αρνήθηκε κατηγορηματικά να κλειστεί στα αποστειρωμένα κινηματογραφικά στούντιο... Ηθελε η ταινία του να μυρίζει χώμα, πόνο, ιδρώτα και ανέχεια... Ετσι, μετέφερε το συνεργείο του στο Δουργούτι (τον σημερινό Νέο Κόσμο) και στον Ασύρματο, κάτω από το λόφο του Φιλοπάππου... Τότε, αυτές οι περιοχές ήταν δυο απέραντες παραγκουπόλεις, δυο «φαβέλες» πνιγμένες στη λάσπη, στις οποίες στοιβάζονταν χιλιάδες Μικρασιάτες πρόσφυγες και εσωτερικοί μετανάστες... 💫 Οι αποκαμωμένοι κάτοικοι-απόκληροι των περιοχών αυτών δεν αντιμετώπισαν το κινηματογραφικό συνεργείο ως μια συμμορία αδιάκτριτων εισβολέων... Αντιθέτως, αποτέλεσαν ένα ουσιωδώς αναπόσπαστο κομμάτι της «Μαγικής Πόλης»... Δεκάδες ρακοσυλλέκτες, επαίτες, παιδιά των φαναριών και βασανισμένοι βιοπαλαιστές που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα λειτούργησαν ως φυσικοί κομπάρσοι, προσφέροντας στη «Μαγική Πόλη» μια ανατριχιαστική, σχεδόν ντοκιμαντερίστικη αυθεντικότητα... 💫 Προκειμένου να στηθεί η παραγωγή, επιστρατεύτηκε ένα καστ σπουδαίων πρωταγωνιστών, που δεν γνώριζαν αν θα πληρωθούν, εντούτοις συμμετείχαν χωρίς δεύτερη κουβέντα: • Ο Γιώργος Φούντας, με την αρρενωπή, λαϊκή γοητεία του, έγινε το σύμβολο του τίμιου εργάτη που παγιδεύεται από τον υπόκοσμο... • Ο Μάνος Κατράκης, ένας ακόμη διωκόμενος αριστερός καλλιτέχνης, έδωσε με την επιβλητική φωνάρα του το στίγμα της ηθικής αντίστασης... • Ο Μίμης Φωτόπουλος άφησε για λίγο στην άκρη τους κωμικούς ρόλους για να αποδώσει έναν βαθιά ανθρώπινο, δραματικό χαρακτήρα... • Ο Στέφανος Στρατηγός ενσάρκωσε τον γλοιώδη, σκληρό άνθρωπο του υποκόσμου που εκμεταλλεύεται την ανέχεια των φτωχών... 💫 Ενα από τα πιο καθοριστικά στοιχεία της «Μαγικής Πόλης» ήταν, βεβαίως, η απαράμιλλη μουσική επένδυσή της, την οποία υπέγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις... Ο ανυπέρβλητος μουσουργός, ο οποίος ήταν στενός φίλος του Κούνδουρου, παρακολουθούσε τα γυρίσματα και συγκλονίστηκε από τις σοκαριστικές εικόνες των παρατημένων και από τον ίδιο τον Θεό παραπηγμάτων... 💫 Το μπάτζετ ήταν τόσο χαμηλό που δεν υπήρχαν χρήματα για μεγάλη ορχήστρα, όμως ο Χατζιδάκις έκανε την ανάγκη φιλοτιμία... Χρησιμοποιώντας ελάχιστα μουσικά όργανα, κυρίως ένα μαντολίνο, ένα ακορντεόν και μια κιθάρα, δημιούργησε ένα από τα πιο υποβλητικά, μελαγχολικά και ταυτόχρονα ελπιδοφόρα soundtracks στην ιστορία του ελληνικού σινεμά... 💫 Οι μελωδίες του Μάνου λειτούργησαν ως ένας εσωτερικός μονόλογος των ηρώων, μετατρέποντας τη μιζέρια των παραγκουπόλεων σε ένα ιδιότυπο αστικό ποιητικό παραμύθι... Η μουσική αυτή έδωσε στην ταινία τον ειρωνικό και γεμάτο νόημα τίτλο της: η πόλη ήταν «μαγική» όχι επειδή ήταν βυθισμένη πλούτη, αλλά λόγω της αλληλεγγύης και των ονείρων των φτωχών ανθρώπων της... 💫 Οταν η «Μαγική Πόλη» ολοκληρώθηκε, το συντηρητικό μετεμφυλιακό καθεστώς της Αθήνας έπαθε σοκ... Αρχικά, η κρατική λογοκρισία αρνήθηκε να δώσει άδεια για την προβολή της με τη φθηνή δικαιολογία ότι η ταινία «δυσφημούσε την Ελλάδα στο εξωτερικό», αφού παρουσίαζε μια εικόνα εξαθλίωσης και εγκληματικότητας, την ίδια ώρα που το κράτος προσπαθούσε να προβάλει το αφήγημα μιας αναπτυσσόμενης, τουριστικής χώρας... 💫 Ομως ο Κούνδουρος έκανε μια κίνηση ματ... Κατάφερε να φυγαδεύσει κρυφά μια κόπια της ταινίας στο εξωτερικό.

Το 1954 η «Μαγική Πόλη» έφτασε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, όπου επιλέχθηκε για το επίσημο διαγωνιστικό τμήμα και απέσπασε διθυραμβικές κριτικές... Οι ξένοι κριτικοί κινηματογράφου αποθέωσαν τον νεαρό Ελληνα δημιουργό για την υπέροχη εικαστική ματιά (εξάλλου, ο Κούνδουρος είχε σπουδάσει στην Καλών Τεχνών) και την αστείρευτη δύναμη της αφήγησής του... 💫 Μετά τη διεθνή αναγνώριση, η ελληνική λογοκρισία αναγκάστηκε να υποχωρήσει, φοβούμενη τη διεθνή κατακραυγή... Ετσι, φτάσαμε στην ιστορική πρεμιέρα της 18ης Ιουλίου 1955 στην Αθήνα, όπου το κοινό πλημμύρισε τους κινηματογράφους, αναγνωρίζοντας επιτέλους στην οθόνη τον δικό του αληθινό εαυτό και όχι κάποιους ωραιποιημένους «χάρτινους» ήρωες... 💫 Τις ημέρες που ακολούθησαν την προβολή της ταινίας, οι εφημερίδες της εποχής βρήκαν την ευκαιρία να στήσουν ένα νέο πεδίο μάχης, να δημιουργήσουν μια νέα εστία διχασμού... Βαθιά πολιτικοποιημένος και πολωμένος, ο ελληνικός Τύπος αντιμετώπισε τη «Μαγική Πόλη» ως μια μεγάλη πρόκληση για ιδεολογική αντιπαράθεση... 💫 Οι εφημερίδες της αριστερής και προοδευτικής παράταξης υποδέχθηκαν την ταινία με ενθουσιασμό... Οι κριτικοί έγραψαν πύρινα άρθρα, τονίζοντας ότι ο Κούνδουρος είχε το θάρρος να στρέψει τον φακό του εκεί που η επίσημη Πολιτεία εθελοτυφλούσε... Εξήραν την αυθεντικότητα των ερασιτεχνών ηθοποιών και τη σκηνοθετική ματιά που έδινε φωνή στους «αόρατους» κατοίκους των παραγκουπόλεων... Για την αριστερά, η ταινία ήταν ένας θρίαμβος της κοινωνικής αλήθειας... 💫 Στον αντίποδα, ο δεξιός και συντηρητικός Τύπος αντιμετώπισε τη «Μαγική Πόλη» με έντονη εχθρότητα... Αρκετοί χρονογράφοι κατηγόρησαν τον Κούνδουρο για «κομμουνιστική προπαγάνδα» και εσκεμμένη προσπάθεια να παρουσιαστεί η Ελλάδα ως μια χώρα «καθυστερημένη και εξαθλιωμένη»... Χαρακτηριστικά, γράφτηκε ότι η ταινία εμφάνιζε μια «μονόπλευρη και σκοτεινή» πλευρά της Αθήνας, αδιαφορώντας για τα έργα ανοικοδόμησης της πρωτεύουσας... 💫 Ομως, παρά τον έντονο πολιτικό διχασμό, υπήρχε ένα σημείο όπου σχεδόν όλοι οι κριτικοί κινηματογράφου συμφώνησαν: η καλλιτεχνική ιδιοφυΐα όλης της ομάδας που συνέθετε το σύμπαν της «Μαγικής Πόλης»... Ακόμα και οι πιο φανατικοί πολέμιοι της ταινίας παραδέχθηκαν τη συγκλονιστική ερμηνεία του Γιώργου Φούντα, την ποιητικότητα των πλάνων του Νίκου Κούνδουρου και, βεβαίως, τη μουσική ιδιοφυΐα του Μάνου Χατζιδάκι... 💫 Καταληκτικά, η εμβληματική «Μαγική Πόλη» είναι το πιστοποιητικό γέννησης του ελληνικού νεορεαλισμού στις «φαβέλες» του Δουργουτίου και του Ασυρμάτου... Η 18η Ιουλίου 1955 σηματοδότησε τη στιγμή που το ελληνικό σινεμά έσκισε τα κυριλέ ρούχα του, έβγαλε τα καλά παπούτσια του και περπάτησε γυμνό και ξυπόλητο πάνω στις λάσπες της πραγματικότητας για να συνομιλήσει με τους «αθλίους» των Αθηνών... Ούτως ή άλλως, το σινεμά δεν έχει ανάγκη (μόνο) τα μεγάλα στούντιο, αλλά κυρίως την αλήθεια, την ψυχή και το θάρρος... Και η «Μαγική Πόλη» διαθέτει όλα αυτά τα απαραίτητα συστατικά στον υπέρτατο βαθμό... Masterpiece!

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους