Με αφορμή τη συμπλήρωση 90 χρόνων από το ξέσπασμα της κοινωνικής επανάστασης στην Ισπανία, ενός από τα κορυφαία παραδείγματα επαναστατικής απόπειρας στην σύγχρονη κοινωνική ιστορία, ένα απόσπασμα από...

Πλήρες Κείμενο:

Με αφορμή τη συμπλήρωση 90 χρόνων από το ξέσπασμα της κοινωνικής επανάστασης στην Ισπανία, ενός από τα κορυφαία παραδείγματα επαναστατικής απόπειρας στην σύγχρονη κοινωνική ιστορία, ένα απόσπασμα από το -υπό έκδοση- βιβλίο του Ρικάρδο Σανθ, αναρχικού επαναστάτη και μέλος των ομάδων "Solidarios" και "Nosotros". Η ομάδα Nosotros, η οποία έκανε διαρκώς συνελεύσεις για ένα διάστημα οχτώ μερών προτού εκδηλωθεί το πραξικόπημα, διατηρούσε νυχθημερόν επαφές με μια ομάδα από λοχίες πυροβολικού, είχε μια απευθείας εκπροσώπηση στο στρατόπεδο αεροπορίας του Πρατ και ήταν ενήμερη για όλα όσα συνέβαιναν σε επίπεδο ανατρεπτικών κινήσεων στην Ισπανία και στο Μαρόκο, συναντήθηκε εντέλει για μια τελευταία φορά.

Η τελευταία φορά που συναντήθηκαν όλα τα μέλη της ομάδας ήταν μπροστά από το στρατόπεδο του Αταραθάνας.

Είχαν εξαλειφθεί η μία μετά την άλλη όλες οι εστίες του πραξικοπήματος στην τοπική πρωτεύουσα.

Απέμενε μόνο το φρούριο του Αταραθάνας που αντιστεκόταν ακόμα.

Αυτή τη φορά, όλα τα μέλη της ομάδας συναντήθηκαν μπροστά από το στρατόπεδο χωρίς κάτι τέτοιο να είναι προγραμματισμένο.

Τους είχαν τραβήξει εκεί οι κανονιοβολισμοί και η μυρωδιά του μπαρουτιού.

Ο κρότος των πολυβόλων και των αυτόματων τουφεκιών, το βούισμα από τις «βόμβες FAI» –τόσο γνώριμα στα αυτιά τους–, ήταν αυτά που τους τράβηξαν εκεί για μια τελευταία φορά.

Η συνάντηση ήταν σύντομη αλλά πολύ έντονη. Ο Ντουρούτι είχε τον ρόλο που του άρμοζε ως επικεφαλής, ο Ασκάσο και ο Γκαρθία Ολιβέρ ήταν με τα πολυβόλα στα χέρια, έτοιμοι να ματώσουν, αναψοκοκκινισμένοι σαν το κανόνι παρά τα μαντήλια που φορούσαν στο πρόσωπό τους, ενώ ο Ρικάρδο Σανθ κρατούσε ένα μεγάλο καλάθι με βόμβες, τις οποίες έστελναν τη μία μετά την άλλη προς το μέρος των πολιορκημένων. Ο Αουρέλιο Φερνάντεθ, ο Αντόνιο Ορτίθ και ο Γκρεγκόριο Χοβέρ ήταν κι αυτοί εκεί, εκπληρώνοντας το καθήκον τους ως γνήσιοι επαναστάτες.

Υπήρξε μια παύση, κάτι αφύσικο. «Ο Πάκο», είπε κάποιος.

Σταμάτησαν οι πυροβολισμοί και οι κανονιοβολισμοί, δεν γινόταν τίποτα: «Τι έγινε; Τι είπες;» — «Μόλις σκότωσαν τον Ασκάσο». Η μάχη ξανάρχισε με έναν ξέφρενο ρυθμό, όσο ποτέ άλλοτε.

Χωρίς κανένας να έχει δώσει το σήμα της τελικής επίθεσης, όλοι οι μαχητές όρμησαν ακάλυπτοι. «Πάνω τους!», είπε μια φωνή· δεν χρειαζόταν όμως.

Από ένα μικρό μπαλκονάκι, ένα σεντόνι δεμένο σε ένα κοντάρι ανακοίνωνε την παράδοση του εχθρού.

Το τελευταίο οχυρό είχε παραδοθεί.

Όντως, υπήρξε η τελευταία συνάντηση της ομάδας Nosotros, η τραγική συνάντηση του Αταραθάνας κατά την οποία πέθανε ο Φρανθίσκο Ασκάσο.

Ύστερα από αυτό, τίποτα.

Τίποτα απολύτως, μόνο αχαριστία και αναλγησία από παντού.

Εμείς, οι φίλοι, οι κοντινοί του Πάκο, δεν είχαμε καν τη δυνατότητα να συναντηθούμε έστω και μια ακόμη φορά κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Δεν μπορέσαμε ούτε καν να συνοδεύσουμε τον Πάκο για μια τελευταία φορά τη μέρα της κηδείας του.

Ίσως το μεγαλύτερο λάθος που διέπραξε η ομάδα Nosotros να ήταν αυτό: ότι διασκορπίστηκε. Ο Ντουρούτι έφυγε στο μέτωπο της μάχης, επικεφαλής μιας φάλαγγας που έφερε το όνομά του· ο Ρικάρδο Σανθ ήταν επικεφαλής της οργάνωσης πολιτοφυλακών στο στρατόπεδο του Πεδράλμπες· ο Γκαρθία Ολιβέρ, επικεφαλής της φάλαγγας «Τα Αετόπουλα»· ο Γκρεγκόριο Χοβέρ, επικεφαλής της φάλαγγας «Φρανθίσκο Ασκάσο»· ο Αντόνιο Ορτίθ, επικεφαλής της ομώνυμης φάλαγγας στα νότια της Αραγονίας και ο Αουρέλιο Φερνάντεθ, υπεύθυνος του τμήματος ερευνών της Κεντρικής Επιτροπής Αντιφασιστικών Πολιτοφυλακών της Καταλονίας. Ο Τόρες Εσκαρτίν δεν μπόρεσε να τοποθετηθεί κάπου λόγω των ψυχολογικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε.

Ανά διαστήματα, η ομάδα αντάλλασσε απόψεις, τις περιόδους εκείνες που ήταν εφικτό να συναντηθούν κάποια από τα μέλη της.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου έγιναν πολλά λάθη, κάποια εκ των οποίων ήταν κρίσιμα.

Για παράδειγμα, ο Ντουρούτι έφυγε από τη Βαρκελώνη λίγες ώρες αφότου είχε ελεγχθεί η κατάσταση, επικεφαλής της πρώτης φάλαγγας που θα έπρεπε να έρθει αντιμέτωπη με τους πραξικοπηματίες, όπου κι αν βρίσκονταν αυτοί.

Αποστολή του αρχικά ήταν η Σαραγόσα.

Εκεί τον περίμεναν ήδη οι αντιφασίστες, αν και με έναν κάπως αμελή τρόπο.

Μόλις έφτασε στη Λέριδα, η πόλη είχε ήδη καταληφθεί από τους φασίστες και ο Ντουρούτι έπρεπε να αντιμετωπίσει τους πραξικοπηματίες, οι οποίοι παραδόθηκαν λίγο αργότερα.

Η φάλαγγα Ντουρούτι συνέχισε την πορεία της, τις τάξεις της οποίας πύκνωναν παντού από όπου περνούσε όλοι οι αντιφασίστες που ήταν σε θέση να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στο μέτωπο.

Έτσι, κάνοντας μια θριαμβευτική πορεία, ο Ντουρούτι με τους άνδρες του έφτασαν στην Μπουχαλαρόθ, αφότου πρώτα πέρασαν από τη Φράγα, και ύστερα από μια σύντομη στάση εκεί, η φάλαγγα συνέχισε την πορεία της.

Ο αρχικός της στόχος παρέμενε ο ίδιος: η Σαραγόσα. Στη Σαραγόσα υπήρχε μεγάλη ανυπομονησία για την άφιξη του Ντουρούτι και της φάλαγγάς του προκειμένου να ξεσηκωθεί η εργατική τάξη αλλά και το σύνολο του αντιφασιστικού κόσμου.

Όπως πάντα όμως, συνέβη κάτι απρόβλεπτο.

Κάποια αεροπλάνα από τη βάση του Λογκρόνιο –από τη μεριά των πραξικοπηματιών– προχώρησαν στην καταδίωξη της φάλαγγας που πορευόταν με περίσσια σιγουριά από τον κεντρικό αυτοκινητόδρομο και έριξαν εναντίον της μερικές βόμβες μικρής ισχύος, οι οποίες ωστόσο προκάλεσαν αρκετά θύματα. Ο Ντουρούτι σταμάτησε λίγα χιλιόμετρα έξω από την Μπουχαλαρόθ, στρατοπεδεύοντας εκεί, ενώ δεν συνέχισε την πορεία του προς τη Σαραγόσα, η οποία παρέμενε σε αναμονή μιας άφιξης που δεν συνέβαινε ακριβώς τη στιγμή την οποία περίμενε.

Στον πόλεμο, περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, ο χρόνος έχει μεγάλη αξία.

Οι πραξικοπηματίες της Σαραγόσα εκμεταλλεύτηκαν αυτή την παύση, αυτή την άστοχη ιδέα για στάση κατά την πορεία της φάλαγγας Ντουρούτι, προκειμένου να προετοιμάσουν και να ενισχύσουν την άμυνά τους.

Οι άνδρες του Ντουρούτι προωθήθηκαν από τη δεξιά και από την αριστερά πλευρά, καταφέρνοντας να καταλάβουν τα χωριά Χέλσα, Βελίγια, Πίνα και Οσέρα.

Από τη δεξιά πλευρά τα χωριά Αλμόλδα, Λανάχα, Καστεχόν ντε Μονέγκρος, Μονεγκρίγιο, Αλφαχαρίν και κάποιο ακόμα.

Κατάφεραν έτσι να στήσουν έναν κλοιό περίπου στα 30 χιλιόμετρα περιμετρικά της Σαραγόσα.

Ενώ γίνονταν όλα αυτά, ο άμαχος πληθυσμός της Σαραγόσα παρέμενε αδρανής, δεν γίνονταν μάχες, δεν είχε πέσει ούτε ένας πυροβολισμός.

Ακουγόταν μάλιστα τότε ότι υπεύθυνος για την παθητικότητα της πόλης ήταν ο κυβερνήτης, ο οποίος δεν ήθελε να παραδώσει τα όπλα στον άμαχο πληθυσμό.

Αυτή όμως δεν ήταν μια μοναδική συνθήκη.

Η συγκεκριμένη συνθήκη εκτυλίχτηκε σε όλες σχεδόν τις επαρχίες της Ισπανίας, επειδή αυτή ήταν η εντολή που διαβιβάστηκε στους κυβερνήτες από τον υπουργό Εσωτερικών.

Ο φόβος, πάντοτε αυτός ο φόβος απέναντι στον λαό.

Αυτός υπήρξε ο μεγαλύτερος εχθρός της Δημοκρατίας.

Επιπλέον, έγινε λόγος για την προδοσία του Καμπανέγιας, του φρούραρχου της πόλης, λες και θα μπορούσες να περιμένεις το οτιδήποτε από έναν στρατιωτικό, ειδικά εφόσον βρίσκεται στα ανώτερα κλιμάκια.

Άποψή μας είναι ότι η στάση που υιοθέτησε ο άμαχος πληθυσμός της Σαραγόσα ήταν καταστροφική.

Όλοι ανεξαιρέτως οι αντιφασίστες της Σαραγόσα ήταν υπεύθυνοι για την πτώση της πρωτεύουσας της Αραγονίας στα χέρια του φασισμού λόγω της παθητικότητάς τους και λόγω της έλλειψης αποφασιστικότητας.

Οι ίδιοι είχαν γνώση των όσων συνέβαιναν στην Καταλονία.

Γνώριζαν ότι ο Ασκάσο είχε πεθάνει ηρωικά μπροστά από το Αταραθάνας.

Γνώριζαν ότι ο Ντουρούτι ήταν καθ’ οδόν.

Γιατί, επομένως, δεν βγήκαν στους δρόμους; Είναι αλήθεια ότι δεν είχαν όπλα, αλλά αυτό ήταν γενική συνθήκη για το σύνολο του ισπανικού αντιφασισμού.

Τα κανόνια ήταν στους δρόμους.

Ο στρατός περιπολούσε με τα όπλα επ’ ώμου.

Τι περίμεναν λοιπόν; Να φτάσει ο Ντουρούτι με τους άνδρες του από το Τορέρο και από τη γέφυρα του Πιέδρα! Αν είχε κερδηθεί η Σαραγόσα από τη Δημοκρατία, με τη σημαντική φρουρά που είχε, τότε αναμφίβολα η φυσιογνωμία του πολέμου θα είχε αλλάξει πάραυτα.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους