Original Post

Πλήρες Κείμενο:

THE 1916-1962 PROJECT ft. Chris Kokarakis 1961. Λίγο πριν κλείσουμε και τη δεύτερη φάση του αφιερώματός μας, βρίσκουμε μπροστά μας ακόμα μία σπουδαία χρονιά για τον κινηματογράφο.

Arthouse αριστουργήματα, σπουδαίες χολιγουντιανές παραγωγές, νέες φωνές από το ευρωπαϊκό σινεμά δίνουν το στίγμα μιας πλούσιας, αισθητικά ριζοσπαστικής δεκαετίας.

Όπως πάντα, αναμένουμε τις δικές σας επιλογές στα σχόλια.

Η δική μου επιλογή σήμερα είναι το LAST YEAR AT MARIENBAD του Αλέν Ρενέ.

Σε μια μάζωξη κατά τη διάρκεια ενός σαββατοκύριακου, ένας άνδρας προσπαθεί να πείσει μια γυναίκα ότι συναντήθηκαν στο ίδιο μέρος και πέρασαν λίγο χρόνο μαζί ένα χρόνο πριν.

Η γυναίκα δε θυμάται να γνωρίζει τον άνδρα και θεωρεί πως τα βγάζει από το μυαλό του.

Αλλά όσο περισσότερο ο άνδρας περιγράφει το χρόνο που υποτίθεται πως πέρασαν μαζί, τόσο πιο πειστικός γίνεται.

Ωστόσο το ερώτημα παραμένει: έχουν ξανασυναντηθεί ή όχι; Το "Last Year at Marienbad" προέκυψε από τη δημιουργική συνάντηση και σύμπλευση δύο μεγάλων ανανεωτών της αφήγησης στα μέσα του 20ού αιώνα, του σκηνοθέτη Αλέν Ρενέ και του συγγραφέα (και σεναριογράφου εδώ) Αλέν Ρομπ - Γκριγέ.

Για λογαριασμό της δεύτερης μεγάλου μήκους ταινίας της καριέρας του, μιας καριέρας που ξεκίνησε με πολυάριθμα μικρού μήκους ντοκιμαντέρ και πέρασε ιδανικά στη μυθοπλασία με το εξαιρετικό "Hiroshima, Mon Amour" (1959), ο Ρενέ βρήκε στο πρόσωπο και την πένα του Ρομπ - Γκριγέ τον ιδανικό συνεργάτη για να φτιάξει μια από τις πιο καινοτόμες και ριζοσπαστικές ταινίες όλων των εποχών, ένα φιλμ που ανακαλύπτει μια νέα αφηγηματική γλώσσα και κερδίζει με το σπαθί του τον τίτλο του αριστουργήματος.

Μέσα στα χρόνια, έχουν δοθεί πολλές ερμηνείες σχετικά με το τι είναι στην πραγματικότητα το φιλμ αυτό και τι συμβολίζουν η μινιμαλιστική πλοκή του, οι ανώνυμοι χαρακτήρες του και οι αινιγματικές, υποβλητικές εικόνες του.

Άλλοι υποστηρίζουν πως όλα είναι όνειρο του άνδρα, άλλοι πως είναι φαντασίωση της γυναίκας, κάποιοι τρίτοι ότι είναι ένα σχόλιο πάνω στην υποκειμενικότητα της αλήθειας, κάποιοι τέταρτοι ότι αφορά στη δύναμη της αφήγησης και της μυθοπλασίας να αλλοιώνει την πραγματικότητα.

Η λίστα με τις θεωρίες γύρω από το "νόημα" του έργου είναι ατελείωτη.

Γιατί, όμως, η ταινία να μην είναι όλα αυτά μαζί; Αν έπρεπε να επιλέξουμε μία ταινία ως ορισμό του μοντερνισμού στον κινηματογράφο, πιθανότατα θα ήταν αυτή, κι αν έχει ένα πλεονέκτημα ο μοντερνισμός είναι ότι δεν αρκείται σε μονόπλευρες ερμηνείες των έργων του.

Το "Last Year at Marienbad" είναι ό,τι εκλαμβάνει από αυτό ο κάθε θεατής του ξεχωριστά.

Για να αποδώσει στην οθόνη το όραμα το δικό του και του Ρομπ - Γκριγέ, ο Ρενέ διοχέτευσε όλη του τη δημιουργικότητα.

Αντλώντας έμπνευση από ζωγραφικούς πίνακες, αρχιτεκτονικά αριστουργήματα και το βωβό κινηματογράφο του Γκέοργκ Βίλχελμ Παμπστ, ο Γάλλος δημιουργός έπλασε ένα φιλμικό σύμπαν που απομακρύνεται από το ρεαλισμό κάθε λεπτό που περνά.

Η αρχιτεκτονική της ταινίας είναι εκθαμβωτική, η σκηνογραφία της σε στοιχειώνει, η ευρεία οθόνη χωρά σε κάθε γωνιά του κάθε κάδρου μικρές, συναρπαστικές λεπτομέρειες.

Η ασπρόμαυρη φωτογραφία και οι δεξιοτεχνικοί φωτισμοί προσδίδουν στην υποτυπώδη ιστορία μια αύρα απόκοσμου και παράδοξου, καθιστώντας την παρακολούθηση του φιλμ αρκετά συγγενική με την εμπειρία από μια ταινία γοτθικού τρόμου.

Οι στιλιζαρισμένες ερμηνείες των ηθοποιών αφαιρούν ακόμη περισσότερο από τον ανεπιθύμητο ρεαλισμό της ταινίας.

Οι πρωταγωνιστές είναι ηθελημένα "ξύλινοι", ενώ οι χαρακτήρες στο δεύτερο πλάνο συχνά μένουν ακίνητοι, σαν σε ταμπλό βιβάν.

Ο ελαφρώς ασύγχρονος, συχνά, ήχος και το μπλέξιμο των ομιλιών του background σε ένα, μερικές φορές ακατανόητο, σύνολο συμβάλλουν ακόμα περισσότερο στη δημιουργία μιας αλλόκοτης, αινιγματικής ατμόσφαιρας όπου η αλήθεια, η απτή πραγματικότητα είναι κάτι που διαρκώς διαφεύγει από την αντίληψη χαρακτήρων και θεατών.

Το "Last Year at Marienbad" γυρίστηκε στο τελευταίο τρίτο του 1960 και ήταν έτοιμο να κάνει πρεμιέρα στις Κάννες το Μάιο του 1961, όμως η παρουσία του Ρενέ ανάμεσα στις υπογραφές καλλιτεχνών με αίτημα τον τερματισμό του πολέμου στην Αλγερία οδήγησε το φεστιβάλ στην απόρριψη της ταινίας.

Λίγους μήνες αργότερα, το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, η ταινία έγινε δεκτή στο Φεστιβάλ Βενετίας, όπου και πραγματοποίησε τελικά την παγκόσμια πρεμιέρα της, διχάζοντας κοινό και κριτικούς.

Υπήρξαν εκείνοι που έσπευσαν να την υποδεχτούν ως αριστούργημα, αλλά και κάποιοι που επιτέθηκαν με σφοδρότητα στον Ρενέ και τον Ρομπ - Γκριγέ, κατηγορώντας τους πως έφτιαξαν μια ακατανόητη ταινία, ρηχή, η οποία κάλυπτε το κενό νοήματός της κάτω από σοβαροφανείς εικόνες και μη ρεαλιστικούς διαλόγους.

Ανάλογες κριτικές συνόδευσαν την έξοδο της ταινίας στις αίθουσες, αν και με το πέρασμα των εποχών αρκετοί αλλοτινοί επικριτές της άλλαξαν γνώμη και σταδιακά η ταινία καθιερώθηκε ως μια από τις σημαντικότερες που έγιναν ποτέ.

Μάλιστα, στα Όσκαρ του 1962 ο Ρομπ - Γκριγέ έφυγε με το αγαλματίδιο Πρωτότυπου Σεναρίου, μολονότι η ταινία δεν κατάφερε να μπει στις υποψηφιότητες Ξενόγλωσσης Ταινίας.

Οι καλλιτέχνες που επηρεάστηκαν από την ταινία του Ρενέ όλες αυτές τις δεκαετίες είναι αναρίθμητοι.

Από τον Ντέιβιντ Λιντς και τον Λαρς φον Τρίερ, τον Ακίρα Κουροσάβα και τον Φεντερίκο Φελίνι, ως τον Τέρενς Γιανγκ ο οποίος, κατά δήλωσή του, έστησε την αρχική σεκάνς του "From Russia With Love" (1963) αντλώντας έμπνευση από το φιλμ του Ρενέ (και τώρα που το γράφω θέλω να ξαναδώ το συγκεκριμένο Bond movie), κι από συγκροτήματα όπως οι Blur μέχρι την σχεδιάστρια μόδας Κοκό Σανέλ, το "Last Year at Marienbad" έχει αφήσει πολύτιμη αισθητική παρακαταθήκη που εξακολουθεί να μεταλαμπαδεύεται από γενιά σε γενιά.

Πάνω απ' όλα, όμως, είναι το ίδιο το φιλμ που παραμένει, έξι ολόκληρες δεκαετίες μετά την κυκλοφορία του, αδιαπραγμάτευτα μοντέρνο, τολμηρό, αιρετικό και γενναίο.

Μια ταινία δίχως προηγούμενο κι επόμενο στην ιστορία του σινεμά, ένα ατόφιο αριστούργημα που διατηρεί την αίγλη του.

Διαμάντι του στέμματος μιας ριζοσπαστικής φιλμογραφίας, το "Last Year at Marienbad" δικαιούται μια θέση ανάμεσα στα κορυφαία επιτεύγματα της Έβδομης Τέχνης.

Και τώρα ο λόγος στον Chris: "JUDGMENT AT NUREMBERG του Στάνλει Κράμερ Ένα επικό έπος για τις δίκες των Ναζι το 1947. Και Junkie του Β' ΠΠ να μην είσαι θα λατρέψεις αυτή την υπερταινιάρα.

Από την άλλη μπορείς να μην είσαι? Πάμε στην ταινία.

Η ταινία πραγματεύεται τις δίκες των Γερμανών δικαστών που νομιμοποίησαν το καθεστώς κατά τη διάρκεια '33 - '45 με τις αποφάσεις τους.

Η ταινία, σε δομή αρχαίας τραγωδίας, προσπαθεί να σου αναδείξει όλες τις πτυχές ενός τόσο περίπλοκου ζητήματος.

Δυστυχώς κάποια στιγμή θα εκπέσει και θα γίνει διδακτική.

Πάντως αυτό δεν μπορεί να της στερήσει ούτε το βάθος της ούτε την αξία της.

Αφού ο αξονας της είναι για τεράστια θέματα όπως πχ η ένοχη συνείδηση ενός ολόκληρου κράτους και η αδυναμία συνέχειας. Παράλληλα χτιζόταν το τείχος του Βερολίνου σε κλιμάκωση του ψυχρού πολέμου."

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους