Original Post

Πλήρες Κείμενο:

“Ο Νόλαν ως Δραματουργικά Τυφλός Οιδίπους: Η Ενάργεια του Ομήρου και η Αποτυχία της Νεωτερικής Παιδείας” Το προσέγγισα περισσότερο διαισθητικά.

Αποφάσισα να μην επιχειρήσω να σεβαστώ τη φόρμα της «Οδύσσειας», επειδή η ποίηση είναι ένα πολύ ιδιαίτερο είδος.

Έπρεπε να γράψω για τον κινηματογράφο.

Έτσι μελέτησα πολύ το κείμενο, διάβασα πολλές και διαφορετικές μεταφράσεις, και μετά τις αγνόησα, γράφοντας όπως θα έγραφα το σενάριο για οποιαδήποτε άλλη ταινία μου.

LIFO συνεντευξη στον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο 10/6/26 Ο Νόλαν επιχειρεί να υποστηρίξει ότι ο Όμηρος γράφει «ποίημα» και όχι «κείμενο δράσης», αναπαράγοντας μια νεωτερική, αγγλοσαξονική αντίληψη περί ποίησης που προέρχεται από την παιδεία του — μια παιδεία διαμορφωμένη από τον Shakespeare και τη λυρική παράδοση.

Αυτό όμως είναι θεμελιωδώς λανθασμένο, γιατί ο αρχαίος ποιητής δεν είναι λυρικός δημιουργός· είναι δραματικός τεχνίτης, κατασκευαστής δράσης, αρχιτέκτονας ενάργειας.

Στην αρχαία Ελλάδα, η κατασκευή της τέχνης είχε μια ιδιαίτερη διαδικασία: ο ποιητής γνώριζε τη γλώσσα ως εργαλείο κατασκευής και αναλάμβανε το τεχνικό μέρος της δημιουργίας — πώς να υλοποιήσει τις σκηνές, πώς να οργανώσει τη δράση, πώς να παράγει χρονικότητα.

Οι εικόνες που δημιουργεί ο Όμηρος δεν είναι προϊόν φαντασίας· είναι αποτέλεσμα ενάργειας, δηλαδή της αρχαίας τεχνικής όπου ο ποιητής «βλέπει» τις σκηνές με τα μάτια τoυ Νου και τις αποδίδει με ακρίβεια.

Η ενάργεια δεν είναι λυρική περιγραφή· είναι οπτική κατασκευή, μια μορφή προ‑κινηματογραφικής δραματουργίας.

Ο ποιητής βλέπει ολόκληρο το έργο και τη δράση στις λεπτομέρειές της σαν να βλέπει κινηματογράφο: βλέπει την κίνηση, τη διάρκεια, τις σιωπές, τις αναμονές, τις στρατηγικές, την εσωτερική χρονικότητα.

Στη συνέχεια το καταγράφει, το επεξεργάζεται και το υλοποιεί.

Η διαδικασία είναι ακριβώς η ίδια με το μοντέλο του κινηματογράφου: οπτική σύλληψη → σενάριο → δραματουργική επεξεργασία → υλοποίηση.

Έτσι εξηγείται και η «μίμηση της φύσεως»: δεν είναι αντιγραφή της πραγματικότητας, αλλά δημιουργία ενός ζωντανού οργανισμού που αυτονομείται.

Για τους αρχαίους, το έργο δεν είναι κείμενο· είναι ενεργός δράση, μια ολότητα που παράγεται μέσω ομιλούντων εικόνων και σωματικής ενέργειας.

Γι’ αυτό ο Όμηρος δεν είναι λυρικός ποιητής· είναι δραματικός ποιητής, τεχνίτης της ενάργειας και της δράσης.

Η «Οδύσσεια» δεν είναι ποίημα· είναι κινηματογραφική δραματουργία πριν υπάρξει ο κινηματογράφος.

Το λάθος του Νόλαν δεν είναι ότι αγνόησε τις μεταφράσεις· είναι ότι αγνόησε την ίδια τη φύση του Ομήρου.

Και εδώ βρίσκεται το βαθύτερο λάθος του Νόλαν: ως άλλος Οιδίπους, είχε μπροστά του όλο το κινηματογραφικό έργο και τη δραματουργία από τον ίδιο τον Όμηρο, αλλά δεν μπορούσε να το δει.

Δεν μπόρεσε να υλοποιήσει αυτό το έργο όπου οι εικόνες και οι ιστορίες εμπλέκονται αριστοτεχνικά, σαν το σενάριο ενός καταπληκτικού σύριαλ.

Και δεν χρειάζεται να είμαστε αυστηροί μαζί του: ο Νόλαν είναι παιδί μιας παιδείας που, στον 20ό αιώνα, έκανε ό,τι μπορούσε για να αφαιρέσει το σώμα από την τέχνη και να την μετατρέψει σε νοητική κατασκευή εικόνων.

Με τέτοια εκπαίδευση, είναι αναμενόμενο να μην μπορεί να δει τον Όμηρο ως κινηματογραφικό δραματουργό και σεναριογράφο της ενάργειας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους