Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Για την ντροπή ο Εμμανουέλ Λεβινάς σκιαγράφησε το 1935 μια υποδειγματική μικρογραφία.

Σύμφωνα με τον φιλόσοφο, η ντροπή δεν προέρχεται, όπως υποστηρίζουν οι ηθικιστές, από την επίγνωση μιας ατέλειας ή μιας ανεπάρκειας της ύπαρξής μας, από την οποία κρατάμε αποστάσεις.

Αντιθέτως, αυτή θεμελιώνεται στην αδυναμία της ύπαρξής μας να αποκοπεί από τον εαυτό της, στην απόλυτη ανικανότητά της να διαρρήξει τις σχέσεις με τον εαυτό της.

Εάν στη γυμνότητα νιώθουμε ντροπή, αυτό οφείλεται στο ότι δεν μπορούμε να κρύψουμε αυτό που θα θέλαμε να διαφύγει από το βλέμμα, αφού στην ασυγκράτητη παρόρμηση να ξεφύγουμε από τον εαυτό μας αντιπαραβάλλεται μια άλλο τόσο αδύνατη απόδραση.

Όπως στη σωματική ανάγκη και στη ναυτία -τις οποίες ο Λεβινάς εντάσσει στην ίδια διάγνωση με την ντροπή- βιώνουμε την αποκρουστική και ωστόσο αβάστακτη παρουσία ημών των ιδίων, έτσι στην ντροπή μεταφερόμαστε σε κάτι από το οποίο δεν μπορούμε σε καμία περίπτωση να κρατήσουμε αποστάσεις. "Αυτό που εμφανίζεται στην ντροπή είναι συνεπώς ακριβώς το γεγονός ότι είμαστε καθηλωμένοι στον ίδιο μας τον εαυτό, η ριζική αδυναμία να ξεφύγουμε, προκειμένου να κρυφτούμε από εμάς τους ίδιους, η ασύγγνωστη παρουσία του εγώ στον ίδιο μας τον εαυτό.

Η γυμνότητα είναι ντροπιαστική, όταν είναι η πιστοποίηση του Είναι μας, της έσχατης οικειότητάς μας.

Και η γυμνότητα του σώματός μας δεν είναι η γυμνότητα ενός υλικού πράγματος αντιθετικού στο πνεύμα, αλλά η γυμνότητα ολόκληρου του Είναι μας, σε όλη του την πληρότητα και στερεότητα, στην πιο κτηνώδη έκφρασή του, από την οποία δεν μπορούμε να πάρουμε αποφάσεις.

Η σφυρίχτρα που ο Τσάρλι Τσάπλιν καταπίνει στα "Φώτα της πόλης" αποκαλύπτει το σκάνδαλο της κτηνώδους παρουσίας της ύπαρξής του· είναι ένα είδος καταγραφέα που επιτρέπει να γυμνωθούν οι λεπτές εκδηλώσεις μιας παρουσίας που άλλωστε το θρυλικό κουστούμι του Σαρλώ μόλις και μετά βίας αποκρύπτει Είναι η δική μας οικειότητα, δηλαδή η παρουσία μας σε εμάς τους ίδιους που είναι ντροπιαστική.

Αυτή δεν αποκαλύπτει την ανυπαρξία μας, αλλά την ολότητα της ύπαρξής μας Αυτό που η ντροπή ανακαλύπτει είναι το Είναι που ανακαλύπτει τον εαυτό του"* Ας προσπαθήσουμε να εμβαθύνουμε στην ανάλυση του Λεβινάς.

Να ντρέπεσαι σημαίνει να είσαι καθηλωμένος σε κάτι που δεν μπορεί να αναληφθεί.

Όμως αυτό που δεν μπορεί να αναληφθεί δεν είναι κάτι το εξωτερικό, αντιθέτως προέρχεται από τα ίδια μας τα ενδόμυχα, είναι το πιο ενδόμυχό μας (για παράδειγμα, η ίδια μας η φυσιολογική ζωή). Συνεπώς, στο σημείο αυτό το εγώ υπερφαλαγγίζεται και ξεπερνιέται από την ίδια του την παθητικότητα, από την πλέον οικεία του ευαισθησία· και ωστόσο αυτό το απαλλοτριωμένο και αποϋποκειμενοποιημένο Είναι αποτελεί επίσης μια ακραία και μη αναγώγιμη παρουσία του εγώ στον ίδιο του τον εαυτό.

Είναι λες και η συνείδησή μας να καταρρέει και να προσπαθεί να ξεφύγει προς κάθε κατεύθυνση, και την ίδια στιγμή να εγκαλείται από ένα αναντίρρητο διάταγμα να παρευρεθεί δίχως δυνατότητα σωτηρίας στην ίδια της τη νέκρωση, στο να μην είναι δικό μου αυτό το οποίο είναι απολύτως δικό μου.

Δηλαδή, στην ντροπή το υποκείμενο δεν έχει άλλο περιεχόμενο παρά την ίδια την αποϋποκειμενοποίησή του, γίνεται μάρτυρας της δικής του κατάρρευσης, της δικής του απώλειας ως υποκειμένου.

Αυτή η διπλή κίνηση, ταυτοχρόνως υποκειμενοποίησης και αποϋποκειμενοποίησης, είναι η ντροπή. Giorgio Agamben Τα απομεινάρια του Άουσβιτς Μετάφραση Παναγιώτης Καλαμαράς Εκδόσεις Έρμα, 2024 * Emmanuel Lévinas De l'évasion

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους