Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Αγοράζουμε τεχνολογία του 21ου αιώνα. Την τρέχουμε με οργανισμούς του 20ού; Η Καταιγίδα της Ερήμου ήταν μια συντριπτική αμερικανική νίκη.

Ίσως όμως υπήρξε και η αφορμή για να αναζητήσουν οι μελλοντικοί αντίπαλοί της έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο πολέμου.

Όταν το 1991 ο κόσμος είδε τις ΗΠΑ να διαλύουν τον ιρακινό στρατό μέσα σε λίγες ημέρες, οι Κινέζοι αναλυτές έβγαλαν ένα αντισυμβατικό συμπέρασμα: δεν μπορούμε να νικήσουμε την Αμερική άρμα προς άρμα, ούτε αεροσκάφος προς αεροσκάφος· άρα δεν θα προσπαθήσουμε καν.

Αντ' αυτού σχεδίασαν τον PLA να χτυπά όχι τις πλατφόρμες, αλλά τους αρμούς — τη συνδετική ουσία που κρατά ένα στρατιωτικό σύστημα ενωμένο.

Στη λογική τους, ένας στρατός δεν είναι άθροισμα οπλικών συστημάτων· είναι ένας ζωντανός οργανισμός με μάτια (πληροφορίες), εγκέφαλο (διοίκηση), νεύρα (επικοινωνίες) και γροθιές (πυρά). Δεν χτυπάς τη γροθιά.

Τυφλώνεις το μάτι και κόβεις το νεύρο.

Και εδώ κρύβεται μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις του σύγχρονου ανταγωνισμού.

Στο σημερινό «διαφανές πεδίο μάχης», αισθητήρες, τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνοχώρος, ηλεκτρονικός πόλεμος και πλήγματα ακριβείας λειτουργούν ταυτόχρονα, ενώ ο χρόνος από τον εντοπισμό μέχρι την προσβολή μετριέται πλέον σε λεπτά.

Το κρίσιμο δεν είναι πλέον μόνο η πλατφόρμα αλλά ο σύνδεσμος που ενώνει αισθητήρα, πληροφορία, απόφαση και εκτελεστή.

Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα.

Μια ταξιαρχία μπορεί να διαθέτει τα καλύτερα drones, προηγμένο ISR, μέσα ηλεκτρονικού πολέμου και πυραύλους ακριβείας.

Αν όμως η πληροφορία περνά από πολλαπλά επίπεδα διοίκησης, ο ηλεκτρονικός πόλεμος σχεδιάζεται αλλού και ο διοικητής δεν μπορεί να εκμεταλλευθεί άμεσα το παράθυρο ευκαιρίας, ο στόχος θα έχει ήδη χαθεί.

Η τεχνολογία υπάρχει· αυτό που δεν λειτουργεί είναι ο κύκλος αισθητήρας–απόφαση–εκτελεστής.

Το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία — είναι ο ίδιος ο οργανισμός.

Ακριβώς αυτό πραγματεύεται το πρόσφατο άρθρο του Ryan Walters στο Irregular Warfare Initiative.

Θέτει ένα ιδιαίτερα ενοχλητικό ερώτημα: γιατί, ενώ ο ανταγωνιστής σκέφτεται και επιχειρεί ως σύστημα (system-centric), ο αμερικανικός στρατός εξακολουθεί να οργανώνεται γύρω από επιμέρους λειτουργίες (function-centric); Γύρω από ξεχωριστά επιτελικά «κουτιά», όπου η ευθύνη για τους αρμούς του συστήματος διαχέεται σε πολλούς «ιδιοκτήτες» και τελικά δεν ανήκει σε κανέναν.

Η πρότασή του είναι η μετάβαση από τα warfighting functions στα warfighting systems: οργανισμούς που δεν δομούνται γύρω από επιμέρους λειτουργίες αλλά γύρω από ένα συγκεκριμένο επιχειρησιακό αποτέλεσμα, με σαφή ευθύνη και πραγματική ιδιοκτησία του συστήματος από άκρη σε άκρη.

Το ερώτημα αυτό δεν αφορά μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αφορά και εμάς — απλώς σε διαφορετική κλίμακα· και η αναλογία δεν αφορά το ισοζύγιο ισχύος, αλλά τον τρόπο οργάνωσης.

Γιατί το σενάριο κρίσης που περιγράφει το άρθρο για τον Ινδοειρηνικό μοιάζει ανησυχητικά οικείο στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο: «αλιευτικά» που γεμίζουν θαλάσσιες περιοχές, σκηνοθετημένα «ατυχήματα» που παράγουν βίντεο όπου ο άλλος εμφανίζεται ως υπαίτιος, νομικά επιχειρήματα που ντύνουν μονομερείς ενέργειες με επίφαση νομιμότητας.

Μεταφράστε το στη δική μας πραγματικότητα. Μια NAVTEX που δεν αποδομείται έγκαιρα.

Ένα επεισόδιο όπως αυτό της Αστυπάλαιας που μένει επικοινωνιακά αναπάντητο.

Ένα κατασκευασμένο αφήγημα περί «παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων» που κάνει τον γύρο του διαδικτύου μέσα σε λίγες ώρες.

Ή το creeping jurisdiction που παρουσιάζεται ως δήθεν φυσική εξέλιξη του διεθνούς δικαίου.

Κάθε μία από αυτές τις ενέργειες αγγίζει διαφορετικό οργανισμό: ΥΠΕΞ, ΓΕΕΘΑ, υπηρεσίες πληροφοριών, Λιμενικό, Προστασία του Πολίτη.

Όταν όμως η συνδετική ουσία του συστήματος είναι ευθύνη όλων, συχνά καταλήγει να μην είναι ευθύνη κανενός.

Εδώ ακριβώς θεωρώ ότι το άρθρο λειτουργεί ως ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε τρεις διαφορετικούς προβληματισμούς που έχω επιχειρήσει να αναπτύξω το τελευταίο διάστημα.

Το «Αποδομώντας τη Γαλάζια Πατρίδα» (πλήρες κείμενο: https://drive.google.com/file/d/1uQXKjDpU40XGLGtLHpUqvq1RXtVXeILS/view?usp=drivesdk) επιχειρεί να εξηγήσει πώς πρέπει να διαβάζουμε τον τουρκικό ανταγωνισμό: ως ένα irregular-by-design σύστημα που συγχρονίζει πολλαπλά εργαλεία ισχύος.

Το «Από τη Διάγνωση στους Άξονες Δράσης» (πλήρες κείμενο: https://drive.google.com/file/d/1IR44y60xmbjiqCDkodNhaSxJlRBLchOl/view?usp=drivesdk) επιχειρεί να απαντήσει στο πώς σχεδιάζεται μια συγχρονισμένη στρατηγική απάντηση μέσα από το CoG, τις Critical Vulnerabilities, το DIME, το adaptive campaigning και τα Measures of Effectiveness.

Η πρόσφατη ανάρτησή μου (εδώ: https://www.facebook.com/share/p/194T9ipSoD/?mibextid=wwXIfr) για το Mission Command, την επιβιωσιμότητα των χερσαίων δυνάμεων και την οργανωτική μάθηση έθεσε ένα διαφορετικό ερώτημα: Είμαστε κατάλληλα εκπαιδευμένοι αλλά και οργανωμένοι, με αντίστοιχη επάρκεια σε οργανικά τμήματα, ώστε να μπορούμε να επιχειρήσουμε με αυτόν τον τρόπο; Τα δύο papers κοιτούν κυρίως προς τον ανταγωνιστή.

Η ανάρτηση για το Mission Command κοιτάζει προς τον ίδιο τον οργανισμό. Ο Walters λειτουργεί ως η θεωρητική γέφυρα ανάμεσά τους.

Δεν αρκεί να αλλάξει η στρατηγική.

Πρέπει να αλλάξει και ο οργανισμός που θα την υλοποιήσει.

Αλλιώς, ακόμη και η καλύτερη στρατηγική κινδυνεύει να παραμείνει ανεφάρμοστη.

Εδώ βρίσκεται και μια ακόμη χρήσιμη σκέψη για την ελληνική περίπτωση.

Δεν χρειαζόμαστε — ούτε θα μπορούσαμε να αποκτήσουμε — μια κινεζικής κλίμακας Δύναμη Πληροφοριακής Υποστήριξης.

Το δίδαγμα δεν είναι το μέγεθος.

Είναι η αρχή της ιδιοκτησίας του συστήματος.

Πρόκειται για τη μετάβαση από τον απλό συντονισμό (coordination) — όπου οι φορείς απλώς συνεργάζονται — στην πραγματική ενορχήστρωση (orchestration), όπου κάποιος κατέχει την ευθύνη του αποτελέσματος από άκρη σε άκρη και μπορεί να μεταβάλλει το tempo, τη βαρύτητα και τον συγχρονισμό των αξόνων προσπάθειας.

Μια διευκρίνιση έχει σημασία εδώ. Ο Walters γράφει για την εσωτερική οργάνωση ενός οργανισμού — του στρατού ξηράς — όπου η ιεραρχία είναι ήδη ενιαία.

Ο δικός μου προβληματισμός μεταφέρει την ίδια αρχή ένα επίπεδο ψηλότερα, εκεί που οι «οργανισμοί» είναι διαφορετικοί κρατικοί φορείς χωρίς κοινή διοίκηση — κι ακριβώς γι' αυτό το ζητούμενο γίνεται δυσκολότερο, όχι ευκολότερο.

Και εδώ η μεταφορά της ορχήστρας, που έχω χρησιμοποιήσει σε προηγούμενες αναλύσεις, βοηθά να δούμε τη διαφορά. Ο Walters ρωτά πώς παίζει καλύτερα μία ορχήστρα: ποιος διευθύνει, ποιος συνδέεται με ποιον.

Το δικό μας πρόβλημα είναι δυσκολότερο — έχουμε πολλές ορχήστρες (ΥΠΕΞ, ΓΕΕΘΑ, υπηρεσίες, Λιμενικό) που καλούνται να παίξουν το ίδιο κομμάτι χωρίς κοινό μαέστρο. Η Ελλάδα δεν διαθέτει απλώς μουσικούς που χρειάζονται παρτιτούρα· διαθέτει πολλά σύνολα που χρειάζονται έναν ενορχηστρωτή πάνω απ' όλα.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος παίζει ή με ποια παρτιτούρα, αλλά ποιος επανασχεδιάζει την ίδια τη δομή: ποιος συγχρονίζει πληροφορίες, logistics, cyber, ISR και πυρά.

Με μία λέξη: το σύστημα. Ο Walters κλείνει με ένα εύστοχο δίλημμα — είτε θα επανασχεδιάσουμε το λειτουργικό μας σύστημα σήμερα, με δικούς μας όρους, είτε θα μας αναγκάσει ο αντίπαλος αργότερα, αφού πρώτα έχουμε πληρώσει το κόστος της προσαρμογής.

Ίσως τελικά οι πόλεμοι του 21ου αιώνα να μην κριθούν μόνο από το ποιος αγοράζει τα καλύτερα οπλικά συστήματα.

Θα κριθούν και από το ποιος διαθέτει τους οργανισμούς που μπορούν να τα συνδυάζουν, να μαθαίνουν και να προσαρμόζονται ταχύτερα από τον αντίπαλο.

Γιατί μπορεί να αγοράζουμε τεχνολογία του 21ου αιώνα.

Το πραγματικό ερώτημα, όμως, είναι αν εξακολουθούμε να τη λειτουργούμε με οργανισμούς του 20ού.

Αξίζει να το διαβάσετε με ελληνικά μάτια.

Σύνδεσμος στο 1ο σχόλιο.

Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Αλεξάκης - Επίτιμος Διοικητής Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων (Hellenic JSOC) - M.A. in Strategic Security Studies — National Defense University (NDU–CISA), Washington DC

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους