ΚΛΙΚ ΙΣΤΟΡΙΑΣ*ΕΝΑ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΜΕΝΑ...ΔΥΟ ΧΡΟΝΩΝ ΛΥΘΗΚΕ ΣΗΜΕΡΑ! Η άγνωστη φωτογραφία με την ένδειξη «Μπροστά στον Τάφο του Ιδομενέα» και ο χαμένος Βασιλικός Τάφος των Ισοπάτων στην Κνωσό Πριν από...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η λεζάντα που τη συνόδευε έγραφε: «ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΤΑΦΟ ΤΟΥ ΙΔΟΜΕΝΕΑ» Την έψαξα τότε πολύ.

Τη δημοσίευσα, ρώτησα, προσπάθησα να καταλάβω πού ακριβώς είχε τραβηχτεί και ποιο ήταν αυτό το εντυπωσιακό αρχαίο μνημείο με τους τεράστιους καλοδουλεμένους λίθους.

Κανείς δεν ήξερε να μου δώσει μια απάντηση.

Ούτε εγώ κατάφερα τότε να λύσω το μυστήριο.

Η φωτογραφία όμως έμεινε στο αρχείο μου και, όπως συμβαίνει πολλές φορές με τις έρευνες που κάνω, δεν την ξέχασα.

Σήμερα, δύο χρόνια αργότερα, έμαθα τι φαίνεται να απεικονίζει η φωτογραφία: τον περίφημο Βασιλικό Τάφο των Ισοπάτων στην Κνωσό! Ένα από τα σημαντικότερα μινωικά ταφικά μνημεία της ευρύτερης περιοχής της Κνωσού, ένα μνημείο που σήμερα δεν υπάρχει πια... Η ΠΗΓΗ ΠΟΥ ΒΡΗΚΑ Αναζήτησα περισσότερα στοιχεία και έφτασα σε μια εξαιρετικά σημαντική πηγή: «ΟΔΗΓΟΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΙΚΟΥ ΑΝΑΚΤΟΡΟΥ ΤΗΣ ΚΝΩΣΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ» του σπουδαίου αρχαιολόγου J. D. S. Pendlebury, Επιμελητή της Κνωσού κατά τα έτη 1929–1934, με πρόλογο του Sir Arthur Evans και ελληνική μετάφραση του Νικολάου Πλάτωνος, Εφόρου Αρχαιοτήτων Κρήτης.

Η πρώτη αγγλική έκδοση του οδηγού έγινε το 1933, ακολούθησε ανατύπωση της διορθωμένης έκδοσης το 1935, ενώ η ελληνική μετάφραση κυκλοφόρησε το 1950.

Στον οδηγό υπάρχει ολόκληρο κεφάλαιο με τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Ο ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ ΤΑΦΟΣ ΤΩΝ ΙΣΟΠΑΤΩΝ» Ο Pendlebury περιγράφει ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο μπορούσε κάποιος τότε να φτάσει στο μνημείο: «Στο Βασιλικό Τάφο των Ισοπάτων μπορείς να φτάσεις από δύο δρόμους...» Η μία διαδρομή περνούσε από μονοπάτι που ανέβαινε στον λόφο και από το σώπατο του Αγίου Νικολάου, ενώ η δεύτερη ξεκινούσε από τη Βασιλική Έπαυλη, προχωρούσε προς τον βορρά, ακολουθώντας το ρείθρο του ποταμού Καίρατου, και στη συνέχεια ανέβαινε προς τα αριστερά.

Και ο Pendlebury σημείωνε κάτι χαρακτηριστικό: «Είναι δύσκολο να βρεις τον τάφο...» Το μνημείο βρισκόταν μέσα σε χωράφι, περιφραγμένο με αγκαθωτό σύρμα, ενώ, όπως γράφει ο ίδιος, ακόμη και οι χωρικοί της περιοχής φαίνονταν να μην έχουν την παραμικρή ιδέα για το μνημείο που τους ζητούσε ο επισκέπτης! Και όμως, συμπλήρωνε: «Αλλ’ αξίζει την επίσκεψη...» ΠΩΣ ΗΤΑΝ Ο ΧΑΜΕΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ ΤΑΦΟΣ Η περιγραφή του Pendlebury είναι πολύτιμη, αφού σήμερα το μνημείο δεν σώζεται.

Η αρχική είσοδος του τάφου βρισκόταν στα ανατολικά και σε αυτήν οδηγούσε ένας μακρύς «δρόμος», κομμένος βαθιά στον μαλακό βράχο.

Από εκεί ο επισκέπτης έμπαινε σε έναν προθάλαμο.

Οι πόρτες στις δύο άκρες του είχαν εκφορικά αψιδωτά τόξα, ενώ δεξιά και αριστερά υπήρχαν κόγχες για προσφορές.

Σε γωνιακή διάταξη με τον προθάλαμο βρισκόταν ο μεγάλος, ορθογώνιος ταφικός θάλαμος, διαστάσεων περίπου 25 επί 19 πόδια.

Στη βορειοανατολική γωνία του υπήρχε σκαμμένη νεκρική θήκη, ορθογώνιου σχήματος.

Η οροφή του κύριου θαλάμου φαίνεται ότι ήταν κατασκευασμένη με εκφορικό θόλο, πιθανώς με επίπεδη κορυφή.

Ήδη όμως την εποχή του Pendlebury το μνημείο είχε υποστεί απώλειες.

Όπως αναφέρει, οι επάνω λίθοι του θόλου είχαν αφαιρεθεί και χρησιμοποιηθεί ως έτοιμο λατομημένο οικοδομικό υλικό για νεότερες οικοδομές.

Ο τάφος φαίνεται ότι κτίστηκε κατά την Υστερομινωική Ι Περίοδο, ενώ η χρήση του συνεχίστηκε έως το τέλος της Ανακτορικής Περιόδου, την ΥΜ ΙΙ. Ο τελευταίος κάτοχος του τάφου είχε μάλιστα ανάμεσα στα κτερίσματά του μια ολόκληρη σειρά αιγυπτιακών αλαβάστρινων αγγείων.

Ένα ακόμη ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του μνημείου ήταν ένα μικρό πορτάκι στον πίσω τοίχο του νεκρικού θαλάμου, πίσω από το οποίο βρισκόταν ο φυσικός βράχος. Ο Pendlebury συνέκρινε τον αρχιτεκτονικό τύπο του τάφου με τους Βασιλικούς Τάφους που είχαν ανακαλυφθεί στο Minet-el-Beida της Βόρειας Συρίας και έγραφε χαρακτηριστικά: «Ο τύπος του κνωσιακού βασιλικού τάφου έχει μεταφυτευτή εκεί». Στην ίδια ευρύτερη περιοχή βρίσκονταν και άλλοι τάφοι, που ανήκαν στα μεγάλα νεκροταφεία των Ισοπάτων και της Ζαφέρ Παπούρας. ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΗΡΘΕ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ... Η ελληνική έκδοση του 1950 περιλαμβάνει μια συγκλονιστική σημείωση του μεταφραστή, του αρχαιολόγου Νικολάου Πλάτωνος: «Δυστυχώς ο Βασιλικός Τάφος στα Ισόπατα καταστράφηκε ολοκληρωτικά το 1942 κατά την Κατοχή από τους Γερμανούς, οι οποίοι είχαν τοποθετήσει στην περιοχή αυτή επάκτια πυροβόλα». 1942. Ο Βασιλικός Τάφος των Ισοπάτων καταστρέφεται ολοκληρωτικά.

Ένα σπουδαίο μινωικό μνημείο, το οποίο είχε επιβιώσει επί χιλιάδες χρόνια, χάθηκε κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής.

Και γι’ αυτό σήμερα δεν μπορούμε να πάμε να το δούμε, να συγκρίνουμε εύκολα τη φωτογραφία με το ίδιο το μνημείο και να αναγνωρίσουμε τους τεράστιους λίθους που βλέπουμε στην παλιά εικόνα. ΚΑΙ Ο «ΤΑΦΟΣ ΤΟΥ ΙΔΟΜΕΝΕΑ»; Εδώ βρίσκεται ένα ακόμη ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας.

Η παλιά φωτογραφία που είχα βρει πριν από δύο χρόνια δεν έγραφε «Βασιλικός Τάφος των Ισοπάτων». Έγραφε: «ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΤΑΦΟ ΤΟΥ ΙΔΟΜΕΝΕΑ» Ο Ιδομενέας, ο μυθικός βασιλιάς της Κρήτης και εγγονός του Μίνωα, συνδέθηκε από παλαιότερες παραδόσεις και περιηγητικές ονομασίες με τα μεγάλα βασιλικά μνημεία της Κνωσού.

Έτσι φαίνεται ότι ο επιβλητικός αυτός μινωικός βασιλικός τάφος ήταν γνωστός ή παρουσιαζόταν σε ορισμένους επισκέπτες της εποχής ως «Τάφος του Ιδομενέα», χωρίς βέβαια αυτό να αποτελεί αρχαιολογική απόδειξη ότι ο τάφος ανήκε στον μυθικό Ιδομενέα. ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΜΕΝΕ ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ ΝΑ ΜΟΥ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙ ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ... Αυτή είναι και η χαρά της έρευνας που κάνω όλα αυτά τα χρόνια.

Μπορεί να βρεις μια παλιά φωτογραφία.

Να τη δημοσιεύσεις.

Να ρωτήσεις.

Να ψάξεις.

Και να μη βρεις την απάντηση.

Δεν σημαίνει όμως ότι η έρευνα τελείωσε.

Η φωτογραφία μένει στο αρχείο... και κάποια στιγμή, ακόμη και δύο χρόνια αργότερα, μπορεί να εμφανιστεί το στοιχείο που έλειπε.

Σήμερα, λοιπόν, φαίνεται ότι έμαθα επιτέλους τι ήταν το επιβλητικό μνημείο της παλιάς φωτογραφίας που έφερε την ένδειξη: «ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΤΑΦΟ ΤΟΥ ΙΔΟΜΕΝΕΑ» Ο χαμένος Βασιλικός Τάφος των Ισοπάτων στην Κνωσό.

Ένα μνημείο που δεν υπάρχει πια, αλλά σώζεται στις παλιές φωτογραφίες, στις περιγραφές των αρχαιολόγων και στις σελίδες των παλιών βιβλίων.

Και ίσως αυτό κάνει αυτή τη φωτογραφία ακόμη πιο πολύτιμη. ΠΗΓΗ: J. D. S. Pendlebury, Οδηγός του Μινωικού Ανακτόρου της Κνωσού και των Παραρτημάτων του, με πρόλογο του Sir Arthur Evans, ελληνική μετάφραση Νικολάου Πλάτωνος, 1950. Πρώτη αγγλική έκδοση: 1933 — ανατύπωση διορθωμένης έκδοσης: 1935.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους