Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΙΩΑΝΝΙΝΑ: "Το μαρτυρικό Κεφαλόβρυσο" Πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το Κεφαλόβρυσο ήταν από τα πλουσιότερα χωριά του Πωγωνίου.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, το χωριό ιδρύθηκε από τον τσέλιγκα Φώτη Νάστα (Κούρος) και στη συνέχεια ήρθαν και άλλες φάρες (σόγια) κατά το 1840.

Όλα τα σόγια διέθεταν κατοικίες και στη Βόρεια Ήπειρο την οποία οι περισσότεροι από τους κατοίκους θεωρούν μέχρι σήμερα πατρίδα τους.

Η δε τοπική διάλεκτος είναι η βλάχικη.

Στην απογραφή του 1940, το Κεφαλόβρυσο είχε 1.403 κατοίκους, ενώ τα κοπάδια τους είχαν πάνω από 50.000 γιδοπρόβατα. Ήταν Σάββατο 10 Ιουλίου 1943.

Η ανατίναξη της γέφυρας του Σαραντάπορου, παραπόταμου του Αώου προκάλεσε την οργή των Γερμανών, που θεωρούσαν ότι οι υπεύθυνοι "κρύβονταν" στην περιοχή των χωριών Καλόβρυση, Μάζι, Αετόπετρα, Αηδονοχώρι, Βασιλικό και Κεφαλόβρυσο.

Μετά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στα πρώτα πέντε χωριά με εκτελέσεις και εμπρησμούς οικιών, τελευταίο στη σειρά άφησαν οι γερμανοί το πολυπληθέστερο Κεφαλόβρυσο.

Το χωριό είχε σχεδόν 1.500 κατοίκους.

Δύο μέλη του εφεδρικού ΕΛΑΣ, οι Δημήτριος Σιούτης και Κίτσος Δεμίρης είχαν διαταχθεί να φυλάνε την είσοδο του χωριού.

Ήταν οι πρώτοι που αντίκρισαν τους ορεινούς καταδρομείς, να έρχονται από το Βασιλικό, χωρισμένοι σε τρεις ομάδες.

Μία από αυτές είχε δεχθεί πυροβολισμούς, μεταξύ Βασιλικού και Κεφαλόβρυσου.

Οι κάτοικοι του χωριού ενημερωμένοι από τους δύο «φύλακες», πρόλαβαν και κρύφτηκαν σε γειτονικά δάση και βουνά. Ο Σιούτης και ο Δεμίρης επέστρεψαν στο χωριό.

Εκεί είχαν μείνει 24 άνδρες.

Ανάμεσά τους, ο ιερέας Γεώργιος Κιτσώνας και ο γραμματέας της κοινότητας Σπυρίδων Τζαβάρας. Oι Γερμανοί έκλεισαν και τους 26 στο σπίτι του Ζήση Φούκη και αφού έψαξαν όλες τις κατοικίες, πυρπόλησαν περίπου 50 από αυτές.

Στη συνέχεια, συγκέντρωσαν τους 26 στο κέντρο του χωριού και, με την απειλή αυτομάτων που ήταν οπλισμένα, τους διέταξαν να κατευθυνθούν στο Βασιλικό.

Εκεί δημιουργήθηκε αναστάτωση. 4 άνδρες προσπάθησαν να διαφύγουν.

Δύο, ο φύλακας Δημήτρης Σιούτης και ο σιδεράς του χωριού Παναγιώτης Γκόγκος σκοτώθηκαν.

Αντίθετα δύο άλλοι, ο Χαράλαμπος Μεντής και ένας γνωστός ως Μητσοθύμιος ξέφυγαν.

Έξαλλοι οι Γερμανοί, αφού χώρισαν τους 22 υπόλοιπους ομήρους σε δύο ομάδες, τους έκλεισαν σε δύο αντικρινά σπίτια.

Έβαλαν φωτιά, τα παράθυρα ήταν κλειδαμπαρωμένα και πάνοπλοι Γερμανοί τα είχαν περικυκλώσει.

Ο πρόεδρος της κοινότητας Νικόλαος Τσέπας κατέθεσε ενόρκως το 1946 ότι «οι Γερμανοί αφού πρώτα έβαλαν φωτιά, κατόπιν έριξαν χειροβομβίδες στα σπίτια, για να μην ακούν τις κραυγές των ανθρώπων» (Staatsarchiv Munchen ,Κρατικό Αρχείο Μονάχου: Εισαγγελία 37.657/1, σ. 193). Ωστόσο, ένας κατάφερε να γλιτώσει.

Ήταν ο Δημήτριος Μέντης.

Πρόλαβε και μπήκε στο τζάκι.

Έβαλε ένα τσίγκινο σκαφίδι μπροστά, όταν όμως η φωτιά φούντωσε, κινδύνεψε να πεθάνει από ασφυξία και από τις πλάκες που έπεφταν από το ταβάνι.

Έβγαλε μια σπαρακτική κραυγή απελπισίας. Η Χάιδω Σιούγη, που ήταν κρυμμένη εκεί κοντά τον άκουσε, του άνοιξε την πόρτα και τον έσωσε. 21 άνθρωποι κάηκαν ζωντανοί εκείνη τη μέρα.

Μαζί με τους 2 που δεν κατάφεραν να δραπετεύσουν, το Κεφαλόβρυσο θρήνησε 23 νεκρούς.

Ο συγγραφέας Νίκος Ζιάγκος τονίζει ότι «οι νεκροί στο Κεφαλόβρυσο αποτελούν τη συνεισφορά στην ελληνική Εθνική Αντίσταση και στην μνήμη της πατρίδας», αντιδρώντας έτσι σε φωνές «που αμφισβητούν την ελληνική συνείδηση των Βλάχων». Για μήνες, το Κεφαλόβρυσο παρέμεινε ακατοίκητο.

Οι κάτοικοί του φυτοζωούσαν στα δάση και στις σπηλιές της Νεμέρτσικας.

Όταν όμως έπεσαν τα πρώτα χιόνια επέστρεψαν στο χωριό τους. Ο Διοικητής του 98ου Συντάγματος της Μεραρχίας Εντελβάις, Γιόζεφ Ζάλμινγκερ, ένας αδίστακτος εγκληματίας πολέμου, που ήταν υπεύθυνος και για τις σφαγές στη Μουσιωτίτσα Ιωαννίνων και το Κομμένο Άρτας αργότερα, σκοτώθηκε σε ενέδρα του ΕΔΕΣ, κοντά στο χωριό Κερασώνας, τον Οκτώβριο του 1943.

Η προσφυγή στην εισαγγελία Μονάχου και η ψευδής απάντηση του υπαλλήλου στο Ομοσπονδιακό Αρχείο του Φράιμπουργκ! Με βάση τις ένορκες καταθέσεις του Προέδρου της κοινότητας Κεφαλόβρυσου Νικολάου Τσέπα, μία από τις εισαγγελικές Αρχές του Μονάχου ξεκίνησε το 1972 προανακριτικές διαδικασίες.

Η αρμόδια αστυνομική υπηρεσία της Βαυαρίας στράφηκε στο Ομοσπονδιακό Αρχείο του Φράιμπουργκ (Staatsarchiv Munchen: Εισαγγελία 37.657/2, επιστολή της βαυαρικής δίωξης εγκλήματος προς το Ομοσπονδιακό Αρχείο του Φράιμπουργκ, 23 Μαρτίου 1972). Την υπόθεση ανάλαβε ένας υπάλληλος ονόματι Hauffe.

Στις 11/04/1972 απάντησε ότι δεν υπήρχαν ντοκουμέντα που να αφορούν επιχείρηση στο Κεφαλόβρυσο.

Και αυτό, γιατί ο λόχος του Υπολοχαγού Μίχαελ Πέσινγκερ στις 11/07/1943 δρούσε ανατολικά του Βασιλικού και όχι δυτικά, που βρίσκεται το Κεφαλόβρυσο. Ο Hauffe εργάστηκε πρόχειρα ή συνειδητά κάλυψε τους εγκληματίες, γιατί αγνόησε ότι το έγκλημα έγινε στις 10/7 και την ημερήσια αναφορά στην οποία αναφερόταν ότι ο 6ος Λόχος «θα αναλάβει αναγνωριστική επιχείρηση προς το Αηδονοχώρι μέσω Κεφαλόβρυσου και Βασιλικού». Μετά την απάντηση αυτή, οι έρευνες σταμάτησαν και κανένας υπαίτιος δεν πλήρωσε ποτέ! Το αίτημα αναγνώρισης του Κεφαλόβρυσου Πωγωνίου ως επίσημου «Μαρτυρικού Χωριού» είναι ενεργό και βρίσκεται σε εξέλιξη.

Ο δήμαρχος Πωγωνίου Κώστας Καψάλης γνωστοποίησε ότι ο Δήμος έχει ήδη συγκροτήσει ειδική επιστημονική επιτροπή για την κατάρτιση νέου, πλήρως τεκμηριωμένου φακέλου, υπογραμμίζοντας πως πρόκειται για μια ηθική δικαίωση της θυσίας των κατοίκων.

Οι κάτοικοι του Κεφαλόβρυσου δεν ξεχνούν και τιμούν τους εκτελεσθέντες από τα γερμανικά στρατεύματα στις 10 Ιουλίου του 1943 με εκδηλώσεις και καταθέσεις στεφάνων κάθε χρόνο. ΠΗΓΗ: protothema.gr, wikipedia.org

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους