Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ανθολογία Ποίησης και Πεζογραφίας «Πενήντα χρόνια άσβεστες μνήμες (1974–2024)» Πλησιάζουν οι θλιβερές επέτειοι του πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής του μαύρου Ιούλη του 1974.

Γι’ αυτό επέλεξα σήμερα να κάνω αναφορά σε ένα έργο, για το οποίο νιώθω ιδιαίτερα περήφανος.

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που είχα ως εκπαιδευτικός, μέλος της Παγκύπριας Οργάνωσης Ελλήνων Δασκάλων (ΠΟΕΔ), και ως Πρόεδρος της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου (ΕΛΚ), η οποία στηρίχθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΛΚ, καθώς και από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΟΕΔ και οδήγησε στην έκδοση της Ανθολογίας Ποίησης και Πεζογραφίας «Πενήντα χρόνια άσβεστες μνήμες (1974–2024)». Στην ανθολογία συμμετέχουν μέλη της ΕΛΚ, τα οποία ήταν ταυτόχρονα και μέλη της ΠΟΕΔ.

Η εν λόγω ανθολογία, καρπός της δημιουργικής συνεργασίας της ΠΟΕΔ και της ΕΛΚ, κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2024 από τις Εκδόσεις Ηλία Επιφανίου.

Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες συλλογικές εκδόσεις που πραγματοποιήθηκαν με αφορμή τη συμπλήρωση, πριν από δύο χρόνια, πενήντα χρόνων από το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή του 1974.

Δεν πρόκειται απλώς για μια επετειακή έκδοση, αλλά για μια ουσιαστική λογοτεχνική κατάθεση ψυχής, όπου η ιστορική μνήμη μετασχηματίζεται σε δημιουργική έκφραση και η προσωπική εμπειρία αποκτά συλλογική διάσταση.

Στην ανθολογία συμμετέχουν είκοσι εννέα εκπαιδευτικοί και λογοτέχνες, οι οποίοι καταθέτουν τον δικό τους λόγο για τη μεγαλύτερη τραγωδία της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας.

Στο ποιητικό μέρος συμμετέχουν οι Νατάσα Αθηαινίτου-Κυπριανού, Μαργαρίτα Αναστασίου, Αγγέλα Καϊμακλιώτη, Κώστας Κατσώνης, Πρόδρομος Κυριάκου, Ανδρέας Κωνσταντινίδης, Εβίτα Κωνσταντίνου, Λάζαρος Λαζάρου, Τομάζος Μάος, Όλγα Οικονομίδου, Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, Νίκος Πενταράς, Μαρία Πιερή-Στασίνου, Ελευθέριος Πλουτάρχου, Δήμητρα Σωκράτους, Φραντζέσκα Φραντζέσκου-Εμμανουήλ, Μαρία Χατζηαυξέντη, Μαρία Χριστοδούλου, Χριστόφορος Χριστοφόρου και Μαρία Χρυσοστόμου, ενώ το πεζογραφικό μέρος εκπροσωπούν οι Διαμάντω Ευριπίδου-Κατσουνωτού, Ρεβέκκα Νικολαΐδου-Πιερή, Άντρη Ονουφρίου-Περικλέους, Έλενα Περικλέους, Κίκα Πουλχερίου, Μαρία Πυλιώτου, Κυριάκος Στυλιανού, Δήμητρα Χαραλάμπους και Γιώτα Χατζηαθανασίου-Διάκου.

Η σύνθεση αυτή προσδίδει στην ανθολογία αξιοσημείωτη πολυφωνία.

Κάθε δημιουργός προσεγγίζει το ιστορικό τραύμα μέσα από τη δική του αισθητική και οπτική, διατηρώντας τη μοναδικότητα της γραφής του.

Παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις, τα έργα συνδέονται οργανικά μεταξύ τους, σχηματίζοντας ένα ενιαίο λογοτεχνικό σώμα που υπηρετεί έναν κοινό σκοπό: τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την αντίσταση στη λήθη.

Οι θεματικοί άξονες της ανθολογίας είναι πολυεπίπεδοι και αλληλοσυμπληρώνονται.

Κυριαρχούν η προσφυγιά, ο ξεριζωμός, η απώλεια της πατρίδας, οι αγνοούμενοι, οι πεσόντες, η νοσταλγία για τις κατεχόμενες πόλεις και τα χωριά, αλλά και η πίστη στη δικαίωση και στην επιστροφή. Η Κερύνεια, η Αμμόχωστος, η Μόρφου, ο Καραβάς, η Λάπηθος, η Καρπασία και τόσοι άλλοι τόποι δεν αποτελούν απλώς γεωγραφικές αναφορές· μετατρέπονται σε σύμβολα συλλογικής ταυτότητας, ιστορικής συνέχειας και πολιτισμικής μνήμης.

Ένα από τα σημαντικότερα προτερήματα της ανθολογίας είναι ότι αποφεύγει τον εύκολο συναισθηματισμό και τη στείρα καταγγελία.

Οι περισσότεροι δημιουργοί αξιοποιούν τη δύναμη του συμβολισμού, της ποιητικής εικόνας, της μεταφοράς και της υπαινικτικής γραφής, επιτρέποντας στο συναίσθημα να αναδύεται φυσικά μέσα από τον λόγο.

Έτσι, το ιστορικό γεγονός μετατρέπεται σε διαχρονικό ανθρώπινο βίωμα, ενώ η οδύνη ισορροπεί με την ελπίδα, την αξιοπρέπεια και την πίστη στην ιστορική συνέχεια.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι επίσης η συνύπαρξη διαφορετικών γενεών δημιουργών.

Δίπλα σε καταξιωμένες λογοτεχνικές παρουσίες εμφανίζονται νεότερες φωνές, οι οποίες αποδεικνύουν ότι η μνήμη του 1974 δεν περιορίζεται σε όσους έζησαν τα γεγονότα, αλλά μεταβιβάζεται δημιουργικά στις επόμενες γενιές.

Με αυτόν τον τρόπο, η ανθολογία αποκτά χαρακτήρα διαγενεακού διαλόγου, όπου η βιωμένη εμπειρία συναντά τη μεταμνήμη και η ιστορία μετατρέπεται σε ζωντανή πολιτισμική παρακαταθήκη.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι οι δημιουργοί συνδέονται με την εκπαίδευση.

Η διπλή ιδιότητά τους, ως εκπαιδευτικών και λογοτεχνών, προσδίδει στην έκδοση ιδιαίτερη παιδαγωγική βαρύτητα.

Η λογοτεχνία λειτουργεί όχι μόνο ως καλλιτεχνική δημιουργία, αλλά και ως μέσο ιστορικής αυτογνωσίας, διαμόρφωσης συλλογικής συνείδησης και μετάδοσης αξιών στις νεότερες γενιές.

Η ίδια η έκδοση φιλοδοξεί να αποτελέσει εκπαιδευτικό εργαλείο για τα σχολεία, υπηρετώντας τον διαχρονικό στόχο «Γνωρίζω – Δεν ξεχνώ – Διεκδικώ». Σημαντική είναι επίσης η συνολική επιμέλεια της έκδοσης.

Οι εισαγωγικοί χαιρετισμοί των προέδρων των δύο φορέων (Μύριας Βασιλείου και Ελευθέριου Πλουτάρχου), τα ιστορικά στοιχεία για την ΠΟΕΔ και την ΕΛΚ, το φωτογραφικό παράρτημα και τα βιογραφικά των δημιουργών συμπληρώνουν ουσιαστικά το λογοτεχνικό μέρος, μετατρέποντας την ανθολογία σε πολύτιμο τεκμήριο ιστορικής και πολιτιστικής μνήμης και προσδίδοντάς της διαχρονική αξία.

Το εξώφυλλο της έκδοσης κοσμεί εικαστικό έργο της αείμνηστης δασκάλας Άντρης Πλουτάρχου-Παφίτη, ενώ το οπισθόφυλλο φιλοξενεί χαρακτικό έργο του βοηθού διευθυντή Στέλιου Στυλιανού.

Η επιμέλεια των κειμένων έγινε από τον Ελευθέριο Πλουτάρχου και τη Μαρία Χρυσοστόμου, ενώ την επιμέλεια του φωτογραφικού υλικού και των δημοσιευμάτων ανέλαβε η Μύρια Βασιλείου.

Συνολικά, η ανθολογία «Πενήντα χρόνια άσβεστες μνήμες (1974–2024)» αποτελεί μια έκδοση υψηλού λογοτεχνικού και ιστορικού ενδιαφέροντος.

Η αισθητική ποιότητα των περισσότερων κειμένων, η ποικιλία των εκφραστικών τρόπων, η πολυφωνία των δημιουργών και η ουσιαστική σύνδεση της λογοτεχνίας με την ιστορική μνήμη συνθέτουν ένα έργο που υπερβαίνει τον χαρακτήρα μιας επετειακής έκδοσης.

Πρόκειται για μια ανθολογία που αποδεικνύει πως η λογοτεχνία εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους φορείς συλλογικής μνήμης, αντίστασης στη λήθη και διατήρησης της ιστορικής ταυτότητας του κυπριακού ελληνισμού.

Η ανθολογία παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2024 στην Αίθουσα Εκδηλώσεων της ΠΟΕΔ, παρουσία της Υπουργού Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνάς Μιχαηλίδου.

Κύριοι ομιλητές ήταν ο νομικός και ακαδημαϊκός Αχιλλέας Αιμιλιανίδης και ο αείμνηστος φιλόλογος και λογοτέχνης Κώστας Κατσώνης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι χορηγός της έκδοσης ήταν η ΠΟΕΔ.

Δόθηκαν δωρεάν αντίτυπα όχι μόνο στους συμμετέχοντες λογοτέχνες, αλλά και σε όλους τους παρευρισκόμενους στην εκδήλωση.

Παράλληλα, στάλθηκαν αντίτυπα σε όλα τα δημόσια δημοτικά σχολεία και νηπιαγωγεία της Κύπρου. Ελευθέριος Πλουτάρχου τέως Πρόεδρος ΕΛΚ Η δημοσίευση είναι αφιερωμένη στους δύο εκλιπόντες που συμμετείχαν στην ανθολογία: Κώστα Κατσώνη και Νίκο Πενταρά. Ας είναι αιωνία η μνήμη τους.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους