Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Το τι ακριβώς ρωτήθηκε στο δημοψήφισμα του 2015, και το αν -και σε ποιο βαθμό- οι εκλογές του Σεπτεμβρίου ανέτρεψαν τη λαϊκή εντολή εκείνης της μέρας, είναι ζητήματα που κάποιοι για ευνόητους λόγους τα κρατούν ανοιχτά.

Σ’ αυτά έρχεται να απαντήσει η ανάρτηση. Α. ΠΟΙΟ ΗΤΑΝ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ Πολύς λόγος γίνεται εκ των υστέρων για το αν το ερώτημα του δημοψηφίσματος του 2015 ήταν ξεκάθαρο.

Μου θυμίζει τις επόμενες επετείους του Πολυτεχνείου, όπου κάποιοι αναρωτιούνται για το «νόημά» του, ψάχνοντας τρόπους να το απομυθοποιήσουν.

Κι όμως, στο δημοψήφισμα δεν υπήρξε τίποτα πιο σαφές.

Το ερμήνευσε αμέσως την επόμενη μέρα η Αυγή, η εφημερίδα του ΣΥΡΙΖΑ, και ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας: το ΟΧΙ σήμαινε «όχι στη λιτότητα», «όχι στα μνημόνια». (δες εικόνα στο πρώτο σχόλιο) Το ότι λίγες μέρες μετά υπεγράφη νέο μνημόνιο δεν ήταν απλώς μια πολιτική υπαναχώρηση.

Ήταν ευθεία παραβίαση της λαϊκής εντολής.

Κι αν δεχτούμε πως το δημοψήφισμα είχε θεσμική ισχύ, τότε πρόκειται για θεσμική εκτροπή — και για πολλούς, για πολιτικό (αν όχι και νομικό) αδίκημα. Β. ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΣΕΠΤ 2015 ΔΕΝ ΑΝΑΙΡΟΥΝ ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ Ένα από τα συχνότερα επιχειρήματα για να νομιμοποιηθεί εκ των υστέρων η πολιτική στροφή του Τσίπρα μετά το δημοψήφισμα του 2015 είναι ότι «ο λαός τον επιβράβευσε στις εκλογές του Σεπτεμβρίου». Πρόκειται για ένα σαθρό —και ελαφρώς υπαινικτικό— επιχείρημα, που συγχέει δύο τελείως διαφορετικές διαδικασίες: το δημοψήφισμα και τις εθνικές εκλογές.

Το δημοψήφισμα είναι θεσμικά μια καθαρή και άμεση έκφραση λαϊκής εντολής πάνω σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα.

Δεν είναι "εκλογές". Δεν αφορά συνολικό κυβερνητικό πρόγραμμα, ούτε κομματικές ισορροπίες.

Είναι ένα ΝΑΙ ή ένα ΟΧΙ — χωρίς αποχρώσεις.

Αντίθετα, οι εθνικές εκλογές είναι σύνθετες.

Ο κόσμος ψηφίζει για πολλά ταυτόχρονα: πρόσωπα, κόμματα, συμμαχίες, διαχειριστικές ικανότητες, ακόμα και για το «μη χείρον». Χαρακτηριστικό παράδειγμα θεσμικού σεβασμού προς τη λαϊκή ετυμηγορία είναι το βρετανικό δημοψήφισμα για το 𝐁𝐫𝐞𝐱𝐢𝐭 το 𝟮𝟬𝟭𝟲.

Παρά τις έντονες ενστάσεις πολλών πολιτικών κομμάτων, η εντολή των πολιτών υλοποιήθηκε στο ακέραιο και από τα ίδια κόμματα που διαφωνούσαν.

Κανείς δεν διανοήθηκε να πει ότι «το ξανασκεφτήκαμε». Το αποτέλεσμα εφαρμόστηκε — γιατί αυτό σημαίνει δημοκρατία σε θεσμικό επίπεδο.

Τώρα, ας δούμε τα νούμερα, γιατί έχουν τη δική τους γλώσσα.

Στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015, ψήφισαν 𝟲.𝟭𝟲𝟭.𝟭𝟰𝟬 πολίτες.

Από αυτούς, το 𝟲𝟭,𝟯% —δηλαδή περίπου 𝟯.𝟳𝟳𝟵.𝟬𝟬𝟬 άτομα— ψήφισαν ΟΧΙ.

Στις εθνικές εκλογές που ακολούθησαν, τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς, η συμμετοχή έπεσε αισθητά: ψήφισαν περίπου 𝟱.𝟱𝟲𝟮.𝟴𝟮𝟬. Ο ΣΥΡΙΖΑ έλαβε 𝟭.𝟵𝟮𝟱.𝟵𝟬𝟰 ψήφους, δηλαδή το 𝟯𝟱,𝟰𝟲% των εγκύρων. (δες εικόνα στο δεύτερο σχόλιο). Επιπλέον ψηφίζουν ΣΥΡΙΖΑ πολλοί ψηφοφόροι του ΝΑΙ, γιατί θεωρούν ότι σε αυτή τη συγκυρία ο Τσίπρας ήταν ο μοναδικός που μπορούσε να επιβάλλει το ΝΑΙ χωρίς σοβαρές αντιδράσεις.

Τι σημαίνει αυτό με απλά λόγια; Ότι σχεδόν 𝟭.𝟴𝟱𝟬.𝟬𝟬𝟬 πολίτες που είχαν πει ΟΧΙ τον Ιούλιο, δεν επανέλαβαν την εμπιστοσύνη τους στον ΣΥΡΙΖΑ τον Σεπτέμβριο.

Μπορεί κάποιοι να απείχαν, άλλοι να ψήφισαν αλλού, αλλά το μόνο βέβαιο είναι πως το ΟΧΙ δεν έγινε αυτόματα πολιτικό κεφάλαιο για τον Τσίπρα.

Και για να δούμε τη συνολική εικόνα: οι τρεις μνημονιακές δυνάμεις του Σεπτεμβρίου —ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ— συγκέντρωσαν μαζί περίπου 𝟯.𝟳𝟳𝟯.𝟱𝟬𝟬 ψήφους.

Δηλαδή, περίπου όσοι είχαν ψηφίσει ΟΧΙ στο δημοψήφισμα μόνοι τους.

Όλα τα παραπάνω αριθμητικά δεδομένα συνηγορούν σε ένα καθαρό συμπέρασμα: το ΟΧΙ δεν αναιρείται από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου.

Ούτε θεσμικά, ούτε πολιτικά, ούτε αριθμητικά. Το ΟΧΙ συγκέντρωσε περίπου 𝟯.𝟳𝟳𝟵.𝟬𝟬𝟬 ψήφους.

Στις εκλογές του Σεπτεμβρίου: Ο ΣΥΡΙΖΑ έλαβε μόλις 𝟭.𝟵𝟮𝟱.𝟵𝟬𝟰 ψήφους — λιγότερους και από τους μισούς ψηφοφόρους του ΟΧΙ.

Όλοι οι ψηφοφόροι των εκλογών ήταν 𝟱.𝟱𝟲𝟮.𝟴𝟮𝟬 — δηλαδή 𝟳𝟬𝟬.𝟬𝟬𝟬 λιγότεροι από το δημοψήφισμα.

Ακόμα και όλα τα κόμματα μαζί που υποστήριξαν το νέο μνημόνιο (ΣΥΡΙΖΑ + ΝΔ + ΠΑΣΟΚ) έφτασαν περίπου 𝟯.𝟳𝟳𝟯.𝟱𝟬𝟬 ψήφους — λίγο λιγότερο αριθμητικά από το ΟΧΙ.

Δεν υπάρχει ούτε ένα πολιτικό μέγεθος που να υπερβαίνει το ΟΧΙ.

Ούτε σε συμμετοχή, ούτε σε καθαρότητα εντολής, ούτε σε απόλυτα νούμερα.

Να γιατί δεν πρέπει να συγκρίνουμε εκλογές με δημοψήφισμα.

Το ένα είναι εντολή, το άλλο είναι διαπραγμάτευση συσχετισμών.

Το ένα λέει "κάνε αυτό", το άλλο λέει "προσπάθησε να κυβερνήσεις". Όταν το «όχι στα μνημόνια» το λένε σχεδόν 𝟰 εκατομμύρια άνθρωποι σε μια κάλπη με μοναδικό ερώτημα αυτό, κανένα εκλογικό αποτέλεσμα δεν μπορεί να το υπερκεράσει.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους