Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Στο Γυμνάσιο μιλούσαμε για το πόσο όμορφη ήταν η #Ωραία_Ελένη. Τόσο όμορφη, ώστε η αρπαγή ή η φυγή της έγινε η αφορμή για έναν πόλεμο που κράτησε δέκα ολόκληρα χρόνια.

Θυμάμαι ακόμη την εργασία που είχα κάνει γι' αυτήν.

Είχα ψάξει βιβλία, είχα υπογραμμίσει στίχους, είχα προσπαθήσει να καταλάβω γιατί μια γυναίκα έγινε #σύμβολο_ομορφιάς για ολόκληρους αιώνες.

Κι όμως, όσο κι αν έψαχνα, δεν έβρισκα μια πραγματική περιγραφή της.

Το χρώμα του δέρματός της, το χρώμα των μαλλιών της, το χρώμα των ματιών της.

Πάντα τη φανταζόμουν λευκή, με ξανθά μαλλιά και γαλανά μάτια.

Δεν ξέρω γιατί.

Πουθενά δεν το έγραφε.

Θυμάμαι μόνο ότι στην εργασία μου είχα σταθεί ιδιαίτερα σε μια λέξη: #λευκώλενος, δηλαδή "με λευκά χέρια". Τότε μου είχε κάνει τεράστια εντύπωση.

Ήταν ίσως η μοναδική λέξη που ένιωθα πως μου έδινε μια μικρή εικόνα της.

Σήμερα, βέβαια, γνωρίζω ότι οι περισσότεροι φιλόλογοι θεωρούν πως το επίθετο αυτό είναι ποιητικός τρόπος να δηλωθεί η θηλυκότητα και η ομορφιά περισσότερο παρά μια ακριβής περιγραφή του δέρματός της.

Κι όμως... αυτή η μία λέξη είχε ήδη ζωγραφίσει μια εικόνα στο μυαλό μου. Ο Όμηρος δεν μας περιγράφει σχεδόν καθόλου την εξωτερική της εμφάνιση.

Αντίθετα, μας δείχνει την επίδρασή της στους άλλους.

Οι γέροντες της Τροίας, αντί να τη μισούν και να τη βρίζουν όταν τη βλέπουν, λένε πως δεν είναι παράξενο που Έλληνες και Τρώες υποφέρουν τόσα χρόνια για μια τέτοια γυναίκα.

Η ομορφιά της παρουσιάζεται μέσα από το βλέμμα των άλλων δηλαδή, όχι μέσα από χαρακτηριστικά.

Κι έπειτα έρχεται η #Οδύσσεια, η νέα ταινία του Νόλαν. Η Ελένη παρουσιάζεται από μια μαύρη ηθοποιό από την Κένυα -άσε ο Αχιλλέας...- και το διαδίκτυο παίρνει φωτιά. 280.000 dislikes με τη μια κάτω από το trailer... Κάποιοι υπερασπίζονται την #καλλιτεχνική_ελευθερία ενώ άλλοι νιώθουν πως αλλοιώνεται ένας από τους πιο εμβληματικούς χαρακτήρες της ελληνικής μυθολογίας.

Θα μπορούσε, όμως, η Ελένη να ήταν έτσι; Αν βασιστούμε μόνο στον Όμηρο, η αλήθεια είναι πως δεν γνωρίζουμε.

Δεν υπάρχει περιγραφή που να επιβεβαιώνει ή να αποκλείει το χρώμα του δέρματός της.

Αν όμως κοιτάξουμε το ευρύτερο πλαίσιο, η εικόνα αλλάζει. Η Ελένη είναι κόρη του βασιλικού οίκου της Σπάρτης και, για περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια, την απεικονίζουν ως Ελληνίδα αριστοκράτισσα της εποχής.

Αυτή η εικόνα πέρασε από γενιά σε γενιά, μέχρι που έγινε σχεδόν αυτονόητη.

Θα μου πεις, γιατί ο Patrick Stewart υποδύθηκε τον Οθέλλο; Και μάλιστα ήταν ο μόνος λευκός ηθοποιός σε έναν κατά τα άλλα εξ ολοκλήρου μαύρο θίασο; - "Haply, for I am black..." (Ίσως επειδή είμαι μαύρος...) ...έλεγε ο Stewart και το κοινό έβλεπε έναν λευκό ηθοποιό.

Θέλω να πω, αν τον Nelson Mandela τον έκανε λευκός ηθοποιός, θα το θεωρούσαμε φυσιολογικό; Ξέρεις τι νομίζω πως γίνεται; Ο εγκέφαλός μας δεν θυμάται μόνο αυτά που διαβάζει.

Θυμάται κι αυτά που βλέπει ξανά και ξανά.

Αν δεις την ίδια εικόνα εκατό φορές σε σχολικά βιβλία, πίνακες, γλυπτά, ταινίες και σειρές, κάποια στιγμή πιστεύεις ότι έτσι ακριβώς έγραφε και το βιβλίο.

Χωρίς να το καταλάβεις, η εικόνα γίνεται ανάμνηση κι η ANAMNHΣΗ μοιάζει με #βεβαιότητα.

Ίσως, λοιπόν, αυτός να είναι και ο λόγος της τόσο έντονης αντίδρασης.

Δεν είναι απαραίτητα το ότι ο κόσμος διάβασε στον Όμηρο πως η Ελένη είχε #λευκό_δέρμα, αλλά το ότι επί αιώνες του δόθηκε η ίδια εικόνα.

Κι όταν αυτή αλλάζει τόσο απότομα, πολλοί αισθάνονται ότι δεν αλλάζει μόνο ένας ηθοποιός, αλλά κι ένα κομμάτι από τις παιδικές τους αναμνήσεις... ❓️Και θα σε αφήσω με μια α π ο ρ ί α. Αν ο Όμηρος δεν μας λέει ποτέ το χρώμα του δέρματός της, #ΓΙΑΤΙ σχεδόν όλοι τη φανταζόμαστε με συγκεκριμένη εμφάνιση; Είναι επειδή το γράφει το κείμενο ή επειδή αυτή είναι η εικόνα που κληρονομήσαμε από αιώνες τέχνης; Ίσως τελικά αυτή η συζήτηση να μην αφορά μόνο την Ωραία Ελένη.

Ίσως αφορά όλους μας.

Γιατί πολλές φορές δεν υπερασπιζόμαστε αυτό που πραγματικά γράφτηκε, αλλά την εικόνα που κουβαλάμε μέσα μας από τότε που ήμασταν παιδιά. Κι οι εικόνες που μεγαλώνουν μαζί μας είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα να αλλάξουν. www.reschool.gr

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους