Η σκιά ενός πρώην πρωθυπουργού: Τι αποκαλύπτει η επανεμφάνιση του Αντώνη Σαμαρά για τη Νέα Δημοκρατία και την ελληνική κεντροδεξιά Του Νίκου Ι. Νικολόπουλου --- Εισαγωγή: Η σιωπή που δεν ήρθε ποτέ...

Πλήρες Κείμενο:

Η σκιά ενός πρώην πρωθυπουργού: Τι αποκαλύπτει η επανεμφάνιση του Αντώνη Σαμαρά για τη Νέα Δημοκρατία και την ελληνική κεντροδεξιά Του Νίκου Ι. Νικολόπουλου --- Εισαγωγή: Η σιωπή που δεν ήρθε ποτέ Σχεδόν είκοσι μήνες μετά τη διαγραφή του, ο Αντώνης Σαμαράς δεν έγινε μια μακρινή ανάμνηση της ιστορίας της Νέας Δημοκρατίας.

Αντιθέτως, η παρουσία του στον δημόσιο διάλογο όχι μόνο παρέμεινε αισθητή, αλλά φαίνεται να αποκτά νέα δυναμική, σχεδόν σαν η πολιτική συγκυρία να τον δικαιώνει εκ των υστέρων.

Το ερώτημα που ανακύπτει δεν είναι πια αν θα ξεχαστεί, αλλά αν η σκιά του θα καθορίσει την επόμενη ημέρα της κεντροδεξιάς.

Υπάρχουν πολιτικές φυσιογνωμίες που, ακόμα και όταν αποχωρούν από την ενεργό δράση, αρνούνται να αποχωρήσουν από το συλλογικό υποσυνείδητο της παράταξής τους. Ο Σαμαράς είναι μία από αυτές.

Όχι επειδή το επιδιώκει απαραίτητα ο ίδιος, αλλά επειδή οι εξελίξεις φέρνουν ξανά στο τραπέζι τα ερωτήματα που εκείνος υπήρξε ο πιο επίμονος εκφραστής. --- Η σταθερή φωνή μέσα στη θύελλα Η πρώτη, ίσως πιο εντυπωσιακή διαπίστωση: ο Αντώνης Σαμαράς δεν άλλαξε ρητορική.

Δεν μετέβαλε τις θέσεις του ούτε για τα εθνικά ζητήματα (ελληνοτουρκικά, μεταναστευτικό), ούτε για τη φυσιογνωμία του κόμματος, ούτε για τη σχέση του με την Ευρώπη.

Μια συνέπεια που, αντί να τον αποδυναμώσει, του προσέδωσε έναν αέρα πολιτικού προφήτη – ή τουλάχιστον ενός ανθρώπου που δεν αλλάζει λόγια ανάλογα με την πολιτική θερμοκρασία.

Αυτό που έχει αλλάξει δραματικά δεν είναι ο λόγος του Σαμαρά, αλλά το περιβάλλον μέσα στο οποίο ακούγεται.

Η κυβερνητική φθορά, όπως καταγράφεται πλέον ακόμα και στις πιο φιλικές δημοσκοπήσεις, έχει ανοίξει ρωγμές στο αφήγημα της σταθερότητας.

Και τότε, η φωνή που προειδοποιούσε για την απώλεια ταυτότητας, για τις υπερβολικές διευρύνσεις, για την υποχώρηση σε εθνικά θέματα, αποκτά βαρύτητα.

Γίνεται η αντίστιξη στο κυρίαρχο αφήγημα. --- Το δίλημμα της παράταξης: Διεύρυνση ή απώλεια ψυχής; Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της συζήτησης.

Η σημερινή Νέα Δημοκρατία, υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, επέλεξε μια στρατηγική διεύρυνσης προς το κέντρο.

Μια επιλογή που της χάρισε μεγάλες νίκες, αλλά ταυτόχρονα, σύμφωνα με πολλούς παραδοσιακούς ψηφοφόρους, την απομάκρυνε από τις «ριζικές» της αναφορές.

Δημιούργησε ένα «κόμμα εξουσίας» παντός καιρού, αλλά ίσως έχασε την «ψυχή» του.

Οι υποστηρικτές της σημερινής ηγεσίας θα πουν ότι χωρίς αυτή την προσαρμογή, το κόμμα θα είχε παραμείνει ένα περιθωριακό σχήμα της συντηρητικής Δεξιάς.

Οι επικριτές – κι εδώ εντάσσεται η σχολή Σαμαρά – θα πουν ότι η προσαρμογή μετατράπηκε σε υποταγή σε ένα νεοφιλελεύθερο, σχεδόν τεχνοκρατικό μοντέλο που αγνοεί τις λαϊκές βάσεις, που αντιμετωπίζει την παράδοση ως βάρος και την εθνική κυριαρχία ως εμπόδιο στην ανάπτυξη.

Και εδώ ακριβώς αναδύεται το ανεξίτηλο αποτύπωμα του Σαμαρά: πολλοί τον βλέπουν ως τον τελευταίο «στυλοβάτη» της δεύτερης αντίληψης, ως τον άνθρωπο που δεν φοβήθηκε να πει «όχι» στη λογική των ευρωπαϊκών μνημονίων (στον βαθμό που του επέτρεψαν οι συσχετισμοί), που στάθηκε απέναντι στα Σκόπια για το όνομα, που κράτησε μια πιο σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό.

Είτε συμφωνεί κανείς είτε διαφωνεί, η παρουσία του λειτουργεί ως πολικός μαγνήτης για όσους νιώθουν ότι η σημερινή ΝΔ τους ξέχασε. --- Η ιστορική αμφισημία και ο «καθρέφτης» της εξουσίας Είναι ενδιαφέρον πως, στην αντιπαράθεση με τον Σαμαρά, συχνά η κυβερνητική πλευρά επιλέγει την προσωπική επίθεση ή την επίκληση ιστορικών γεγονότων (π.χ. η εκλογή Στεφανόπουλου το 1995, οι εξελίξεις του 2014) αντί να αντιπαρατεθεί επί της ουσίας των σημερινών του επιχειρημάτων.

Αυτή η τακτική, όμως, μαρτυρά μια αδυναμία: η παράταξη δεν μπορεί να απαντήσει στους προβληματισμούς του, γι' αυτό καταφεύγει στον «εξοστρακισμό» της μνήμης.

Παράλληλα, και η δική του πρωθυπουργική περίοδος (2012-2014) παραμένει μια περίοδος έντονων αντιφάσεων.

Για άλλους, ήταν η στιγμή που η χώρα σταθεροποιήθηκε μέσα σε ασφυκτικές συνθήκες.

Για άλλους, η στιγμή των σκληρών μνημονιακών μέτρων που έπληξαν τα λαϊκά στρώματα.

Η ιστορία, ωστόσο, δεν γράφεται με μονοδιάστατες κρίσεις.

Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να τον δικαιώσουμε ή να τον απαξιώσουμε, αλλά να κατανοήσουμε γιατί η φωνή του βρίσκει τόσο πρόσφορο έδαφος σε μια εποχή που η κυβέρνηση φαίνεται να χάνει την επαφή της με την κοινωνία. --- Πέρα από τα σενάρια: Το βαθύτερο διακύβευμα Μην παρασυρθούμε, ωστόσο, από την εύκολη φαντασίωση πολιτικών σεναρίων ή επιστροφών.

Η κουβέντα για συνεργασίες, νέα σχήματα ή ρόλους έχει νόημα μόνο αν δούμε πίσω από την περσόνα.

Το βαθύτερο ερώτημα αφορά την ταυτότητα της ελληνικής κεντροδεξιάς.

Τις τελευταίες πενήντα χρόνια, η ΝΔ υπήρξε ο κατεξοχήν χώρος σύνθεσης αστικού φιλελευθερισμού, λαϊκής παράδοσης, εθνικού φρονήματος και φιλοευρωπαϊκού προσανατολισμού.

Αυτή η σύνθεση ήταν και το μυστικό της επιτυχίας της.

Όταν όμως το κέντρο βάρους γέρνει υπερβολικά προς τη μία πλευρά, η ισορροπία χάνεται.

Η πρόκληση για οποιαδήποτε ηγεσία είναι να διευρύνεται χωρίς να αυτοακυρώνεται.

Να ακούει την κοινωνία χωρίς να ξεχνά την προϊστορία της.

Η σκιά του Σαμαρά, λοιπόν, είναι η υπενθύμιση ότι η διεύρυνση δεν αρκεί.

Χρειάζεται και βάθος.

Χρειάζεται και ρίζες.

Και αυτή η συζήτηση, που μοιάζει προσωπική, είναι στην πραγματικότητα η πιο ουσιαστική πολιτική συζήτηση που μπορεί να κάνει σήμερα ο χώρος της κεντροδεξιάς, αν θέλει να μη μείνει μια ακόμα μεταπολιτευτική μηχανή εξουσίας, αλλά να γίνει ξανά ιδεολογικός φορέας. --- Επίλογος: Η παρακαταθήκη μιας αντιπαράθεσης Η επανεμφάνιση του Αντώνη Σαμαρά στη δημόσια ζωή, είτε το θέλουμε είτε όχι, δεν είναι απλά μια είδηση.

Είναι ένας πολιτικός καθρέφτης.

Δείχνει στην ηγεσία της ΝΔ τις ρωγμές, δείχνει στους ψηφοφόρους της τις εναλλακτικές, δείχνει σε όλους ότι η παράταξη βρίσκεται σε μια καμπή.

Ίσως, τελικά, το κρίσιμο να μην είναι τι θα κάνει ο Σαμαράς.

Αλλά τι θα κάνει η Νέα Δημοκρατία με τη σκιά του.

Θα τη διώξει με πυροτεχνήματα, προσπαθώντας να την ξεχάσει; Ή θα κάνει την αυτοκριτική που χρειάζεται, ακόμα κι αν αυτή πονάει, για να ανακτήσει μια ταυτότητα που να ενώνει το παραδοσιακό με το σύγχρονο, το εθνικό με το ευρωπαϊκό, το λαϊκό με το φιλελεύθερο; Μόνο τότε η συζήτηση γύρω από τον Αντώνη Σαμαρά θα έχει κάνει το χρέος της: να θυμίσει ότι η πολιτική δεν είναι μόνο διαχείριση, είναι και όραμα.

Και το όραμα χρειάζεται φωνές, ακόμα κι αν αυτές έρχονται από το παρελθόν. Για να χτιστεί το μέλλον.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους