ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΥ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ ( Ά φάση 340-330 π.Χ. - Ελληνιστικό του 4 ου π.Χ. αιώνα) Η εξαιρετική ακουστική του αρχαίου ανοιχτού (open-air) Θεάτρου Επιδαύρου Αργολίδας, παρουσιάζει...

Πλήρες Κείμενο:

ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΥ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ ( Ά φάση 340-330 π.Χ. - Ελληνιστικό του 4 ου π.Χ. αιώνα) Η εξαιρετική ακουστική του αρχαίου ανοιχτού (open-air) Θεάτρου Επιδαύρου Αργολίδας, παρουσιάζει αυξανόμενο ερευνητικό ενδιαφέρον παγκοσμίως από μελετητές διαφορετικών επιστημονικών κλάδων, χωρίς να έχει εξαντληθεί το ζήτημα.

Σχεδιάστηκε με τρία (3) κέντρα εκπομπής του ήχου (αρχαιολόγος Βασίλειος Λαμπρινουδάκης) που συνετέλεσαν στο μυστικό της ακουστικής του. Ο Αργείος αρχιτέκτονας Πολύκλειτος ο Νεότερος (Παυσανίας), και (Charitonidou,1978, p.38), κατασκεύασε το μνημείο στον χώρο του Ασκληπείου μέσα σε φυσικό κοίλωμα εδάφους.

Απαρτίζεται από (35) σειρές εδωλίων , και συμπληρώθηκε αργότερα με άλλες (20) στο επιθέατρο του κοίλου (cavea) κατά την Β´ φάση, δηλαδή έχουμε απο (11) κερκίδες στο κάτω διάζωμα + συν (22) κερκίδες στο άνω) με συνολική χωρητικότητα γύρω στους (12.000-14.000) θεατές.

Η διάταξη των θέσεων - που μας θυμίζει τα πάνελ ηχομόνωσης σε σχήμα αυγοθήκης - φιλτράριζε τις συχνότητες κάτω από 500 Hertz, όπως την τύρβη της πολυκοσμίας, το μουρμούρισμα του κοινού, το θρόϊσμα των ρούχων τους, τις δονήσεις των βημάτων, το κελάϊδημα των πουλιών, το βουητό των τζιτζικιών κλπ.

Συμβαίνει λοιπόν το αξιοπερίεργο, έτσι όπως ακούγονται κ α θ α ρ ά τα Ελληνικά εκεί, με τον προφορικό λόγο/ομιλία των ηθοποιών, οι άλλες γλώσσες (ξένες) δεν μπορούν να ακουστούν το ίδιο με σαφήνεια, σαν να υπάρχει κάποιου είδους ….μυστηριακός συντονισμός του ήχου με την Μαθηματική Ελληνική γλώσσα, τον Ελλαδικό χωρόχρονο, και την εφαρμοστέα ακουστική.

Είναι δε γνωστή η σχέση μεταξύ μουσικής αρμονίας και των μαθηματικών, καθώς και της μαθηματικής επιστήμης μέ την αρμονία του σύμπαντος (Euclid, 325-265 π.Χ.). Στην αρχαία Ελλάδα η μουσική, η αριθμητική, η γεωμετρία και η αστρονομία υπήρξαν αδελφές επιστήμες.

Σύμφωνα με την «Θεωρία των διαστημάτων» του Ευκλείδη του Αλεξανδρέα, η μουσική συνδέεται άρρηκτα με την γεωμετρία μέσω της συμμετρίας , των αναλογιών, και των σχημάτων, που έλαβε υπό όψιν του εμπειρικά (προκαταβολικά) στην δομή του θεάτρου ο παντογνώστης αρχιτέκτονας στην εποχή του.

Σχηματικοί κύκλοι (όπως ο κύκλος των πεμπτών) και πολύγωνα που βοηθούν στην οπτικοποίηση των νοτών εφαρμόστηκαν στο σχέδιο, ενώ σύγχρονες θεωρίες αναλύουν σήμερα τις συγχορδίες ως αποστάσεις σε πολυδιάστατους χώρους.

Η χρονολογία του Θεάτρου της Επιδαύρου (340-330 π.Χ., δηλαδή τον 4 ο π.Χ. αιώνα) πιστοποιήθηκε και από ένα ακόμη απρόσμενο γεγονός.

Ανακαλύφθηκε ένα σπασμένο αγγείο πλην όμως με όλα του τα κομμάτια, το οποίο ήταν μία αναίμακτη θυσία (συνήθης πρακτική) όταν τελείωναν οι εργασίες, για την καλή έκβαση του έργου, και να ευχαριστήσουν τον θεό για την θετική συμβολή του.

Συνέβη όταν ο αρχαιολόγος κ.Καζολιάς ξεκίνησε να ανατάξει τα τελευταία έδρανα ψηλά στο θέατρο που είχαν μετατοπιστεί από τις βροχοπτώσεις, και έφερε στο φώς το αγγείο προσφοράς.

Οι μελέτες που δημοσιεύτηκαν στο academia.edu, και σε συνέχεια της διεθνούς ακαδημαϊκής έρευνας σχετικά με τους ακουστικούς μηχανισμούς που διέπουν τις παραστάσεις, για τον στοχευμένο τρόπο βελτιστοποίησης της ακουστικής απόδοσης, οφείλεται επίσης στις ασβεστολιθικές σειρές των καθισμάτων από γκρίζο και ροδόχροο τοπικό πέτρωμα, που λειτουργούν ως φυσικό φίλτρο καταστέλλοντας τις χαμηλές συχνότητες (θόρυβο) και ενισχύοντας τις υψηλές της φωνής.

Σε συνδυασμό με την γεωμετρική κλίση του κοίλου και του φαινομένου της «περίθλασης» του ήχου, εξασφαλίζετο η εξαιρετική σαφήνεια της ο μ ι λ ί α ς απο όλες τις σειρές.

Επίσης, το απειροελάχιστο-άκουσμα σε απόσταση (60μ.) από την πηγή εκπομπής και σε στιγμές απόλυτης ησυχίας γινόταν ολοφάνερο με το άναμμα ενός σπίρτου, το σκίσιμο ενός χαρτιού, και το διαβαθμισμένο χειροκρότημα βαδίζοντας από το κέντρο κατά μήκος της ακτίνας έως την περιφέρεια της κυκλικής ορχήστρας. Το Bayreuth Festspielhaus στη Γερμανία δηλώνει ότι ενισχύεται η αίσθηση της εμβύθισης στο ηχητικό πεδίο μέσω ενός επιπέδου σε σχήμα βεντάλιας, και ενός βυθισμένου λάκκου ορχήστρας που αναδεικνύει την χωρική εμπειρία μέσω συνεχών πλευρικών ανακλάσεων (Σωτήριος Ψαράς, Παναγιώτης Χατζηαντωνίου, Μερκούριος Κουντουράς, Δημήτριος Σκαρλάτος). Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι παραδοσιακές θεωρίες για τη ακουστική του θεάτρου έχουν παραβλέψει σήμερα την συμβολή της γεωμετρίας των καθισμάτων ακόμη και σε κλειστά θέατρα, οδηγώντας σε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις τον σύγχρονο σχεδιασμό των θεάτρων/ωδείων.

Οι πραγματοποιηθείσες ακουστικές μετρήσεις δωματίου ανέδειξαν την γεωμετρία του τόξου στο ημικυκλικό θέατρο Επιδαύρου με κλίση (26 μοίρες). Τα εδώλια λειτουργούν ως «ανακλαστήρες», καθώς ο ήχος από την σκηνή χτυπάει στην πλάτη των θεατών μπροστά σου, και αναπηδά κατευθείαν στα αυτιά τους (δεν χάνεται προς τα πάνω) (N. Declercq & C.Dekeyser, «Acoustics of the Ancient Greek Theatre of Epidaurus, Journal of the Acoustical Society of America , 2007). Το απορροφητικό πέτρωμα των καθισμάτων από τα τοπικά λατομεία πού γέμει αμμωνιτών ηλικίας δισεκατομμυρίων ετών, απορροφά τις χαμηλές συχνότητες των (100-500 Hz), κατά τον G. Raczynski et al., «Acoustic Properties of Materials Used in Ancient Greek Theatres, Applied Acoustics, 2011). Η μικρή περιληπτική έρευνά μου δεν αμελεί το θέμα της έλλειψης οροφής και την κυκλοφορία του διαρκώς ανανεώσιμου καθαρού αέρα (ΑΥΡΑΣ) εξ ού και η ονομασία «Επίδ-αυρος», που αποκλείει την αντήχηση/ηχώ που μπερδεύουν τις λέξεις.

Ο ήχος τρέχει μπροστά, και ο χρόνος RT 60 είναι μόλις (0,3 δευτερόλεπτα), ενώ σε ένα κλειστό θέατρο της εποχής μας είναι (1,5-2 δευτερόλεπτα) και μπουκώνει ο ήχος χωρίς την χρήση των σύγχρονων μηχανημάτων προσαρμογής του ήχου (μικρόφωνα, μεγάφωνα, ενισχυτές κ.α.) (Μ. Skarlatos et al., 3D acoustic simulation of the Epidaurus Theatre, Acoustics Australia , 2013). Θα κλείσω με το «φαινόμενο της χιονοστιβάδας» από την επιγενόμενη περίθλαση του ήχου στα ανηφορικά σκαλοπάτια πρόσβασης (Μελέτη του JASA 2018, «Diffraction Avalanche Effect»). ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΙΚΟ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΩΝ ΝΟΜΩΝ ΚΟΡΥΦΑΙΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ!!! ΠΗΓΗ: 1. amarysia.gr (επιμέλεια Κωνασταντίνος Γλύστρας) 2. pubs.aip.org

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους