Η πολιτική της συμβίωσης ( ΣΕ ΠΕΝΤΕ ΕΝΟΤΗΤΕΣ) Ανάδυση, ζωή και δημοκρατία: Τι μας διδάσκει η Lynn Margulis I. Ένα παλιό ερώτημα Υπάρχουν ορισμένα ερωτήματα που συνοδεύουν την ανθρώπινη σκέψη από την...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Δεν αφορούν μόνο τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε τις κοινωνίες μας, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ίδια την πραγματικότητα.

Είναι η ζωή πρωτίστως ένας αδιάκοπος αγώνας επικράτησης ή μια διαδικασία μέσα από την οποία γεννιούνται ολοένα πιο σύνθετες μορφές συνύπαρξης; Είναι ο άνθρωπος ένα απομονωμένο άτομο που συνδέεται με τους άλλους από ανάγκη, ή ένα ον που συγκροτεί την ίδια του την ύπαρξη μέσα από τις σχέσεις του; Οι απαντήσεις που δόθηκαν σε αυτά τα ερωτήματα δεν έμειναν ποτέ περιορισμένες στη φιλοσοφία.

Διαμόρφωσαν οικονομικά συστήματα, πολιτικές θεωρίες, κοινωνικούς θεσμούς και ολόκληρες αντιλήψεις για την ιστορία.

Κάθε εποχή οικοδόμησε την πολιτική της πάνω σε μια συγκεκριμένη εικόνα του ανθρώπου.

Και κάθε εικόνα του ανθρώπου προϋπέθετε, συνειδητά ή ασυνείδητα, μια εικόνα της ίδιας της ζωής.

Δεν είναι τυχαίο ότι η νεωτερικότητα γοητεύθηκε από την ιδέα του ανταγωνισμού.

Από τον πολιτικό στοχασμό έως την οικονομική θεωρία, από την αγορά έως τη διεθνή πολιτική, ο ανταγωνισμός αντιμετωπίστηκε ως η θεμελιώδης αρχή που εξηγεί τόσο τη συμπεριφορά των ανθρώπων όσο και την εξέλιξη των κοινωνιών.

Η επιδίωξη του ατομικού συμφέροντος θεωρήθηκε η κινητήρια δύναμη της προόδου και η κοινωνική τάξη παρουσιάστηκε ως το αποτέλεσμα μιας διαρκούς ισορροπίας ανάμεσα σε συγκρουόμενες επιδιώξεις.

Η αντίληψη αυτή υπήρξε τόσο ισχυρή ώστε σταδιακά απέκτησε τον χαρακτήρα αυτονόητης αλήθειας.

Ο άνθρωπος άρχισε να νοείται ως μια αυτάρκης μονάδα που προηγείται των σχέσεών της.

Η κοινωνία έγινε αντιληπτή ως το άθροισμα πολλών μεμονωμένων ατόμων.

Οι δεσμοί, οι κοινότητες και οι θεσμοί θεωρήθηκαν δευτερογενείς ,αναγκαίοι ίσως, αλλά όχι συστατικοί της ανθρώπινης ύπαρξης.

Ωστόσο, η ιστορία των ιδεών μάς διδάσκει ότι καμία εποχή δεν σκέφτεται τον εαυτό της ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο κατανοεί τη φύση.

Οι μεγάλες επιστημονικές θεωρίες δεν παραμένουν ποτέ αποκλειστικά επιστημονικές.

Μετατρέπονται σε πολιτισμικές μεταφορές.

Επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον άνθρωπο, την κοινωνία, την πρόοδο και ακόμη την ίδια την έννοια της ελευθερίας.

Γι' αυτό ορισμένες επιστημονικές ανακαλύψεις αποκτούν σημασία που υπερβαίνει κατά πολύ το αντικείμενό τους.

Δεν αλλάζουν μόνο τις γνώσεις μας.

Μεταβάλλουν το ερώτημα που θέτουμε απέναντι στην πραγματικότητα.

Μία τέτοια στιγμή υπήρξε η εμφάνιση της θεωρίας της ενδοσυμβίωσης.

Όταν η Lynn Margulis υποστήριξε ότι η σύνθετη ζωή δεν γεννήθηκε αποκλειστικά μέσα από τον ανταγωνισμό αλλά και μέσα από μια βαθιά διαδικασία συμβίωσης, δεν αναμόρφωνε μόνο την εξελικτική βιολογία.

Άνοιγε, ίσως χωρίς να το επιδιώκει, ένα νέο φιλοσοφικό πεδίο προβληματισμού.

Το πραγματικό ερώτημα δεν ήταν πλέον αν η συνεργασία υπάρχει στη φύση.

Αυτό ήταν ήδη γνωστό.

Το ουσιαστικό ερώτημα ήταν βαθύτερο: πώς γεννιέται το πραγματικά νέο; Πώς αναδύεται μια μορφή ζωής, μια κοινωνία ή ένας πολιτισμός που δεν αποτελεί απλό άθροισμα των μερών που τον συγκροτούν, αλλά μια νέα πραγματικότητα με ιδιότητες που δεν υπήρχαν προηγουμένως; Εδώ ακριβώς αρχίζει η διαδρομή αυτού του δοκιμίου.

Όχι από την αντιπαράθεση ανάμεσα στον ανταγωνισμό και τη συνεργασία, αλλά από το πρόβλημα της ανάδυσης.

Διότι ίσως το βαθύτερο μυστήριο της φύσης και της ιστορίας να μην είναι γιατί συγκρούονται οι υπάρχουσες μορφές ζωής, αλλά πώς, μέσα από τις σχέσεις τους, αναδύονται μορφές που μέχρι τότε δεν υπήρχαν. Νίκος Σκαρίπας Συνεχίζετε με τις αλλές 4 ενότητες παρακάτω.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους