Original Post

Πλήρες Κείμενο:

IV. Η ανάδυση και το πρόβλημα της σχέσης Η θεωρία της Lynn Margulis δεν υποχρεώνει την πολιτική να αλλάξει τις βεβαιότητές της.

Υποχρεώνει όμως τη φιλοσοφία να ξαναθέσει ένα από τα αρχαιότερα ερωτήματά της.

Τι προηγείται; Τα μέρη ή οι σχέσεις που τα συνδέουν; Η ερώτηση φαίνεται αφηρημένη.

Στην πραγματικότητα, βρίσκεται στον πυρήνα κάθε αντίληψης για τον άνθρωπο και την κοινωνία.

Αν θεωρήσουμε ότι το άτομο αποτελεί μια πλήρως συγκροτημένη πραγματικότητα πριν από κάθε σχέση, τότε η κοινωνία δεν μπορεί να είναι τίποτε περισσότερο από το αποτέλεσμα της συνάντησης ήδη ολοκληρωμένων υπάρξεων.

Οι θεσμοί, οι κοινότητες, ακόμη και η δημοκρατία εμφανίζονται ως εξωτερικές μορφές οργάνωσης που έρχονται να ρυθμίσουν σχέσεις οι οποίες προϋπάρχουν.

Αν όμως συμβαίνει το αντίθετο; Αν οι σχέσεις δεν είναι απλώς δεσμοί ανάμεσα σε ήδη ολοκληρωμένες οντότητες αλλά διαδικασίες μέσα από τις οποίες οι ίδιες οι οντότητες μετασχηματίζονται; Η ενδοσυμβίωση δεν αποδεικνύει αυτή την υπόθεση.

Την καθιστά, όμως, φιλοσοφικά αναπόφευκτη ως ερώτημα.

Στην περίπτωση που περιέγραψε η Margulis, δύο διαφορετικοί οργανισμοί δεν διατηρούν απλώς μια σχέση συνεργασίας.

Μέσα από τη μακρόχρονη συμβίωσή τους μεταβάλλονται οι ίδιοι.

Η σχέση δεν είναι ένα επεισόδιο της ιστορίας τους· γίνεται μέρος της ταυτότητάς τους.

Από αυτή τη διαδικασία δεν προκύπτει ένας καλύτερος από τους δύο οργανισμούς ούτε μια απλή πρόσθεση των ιδιοτήτων τους.

Αναδύεται μια νέα ολότητα, με δυνατότητες που κανένα από τα επιμέρους μέρη δεν διέθετε μόνο του.

Εδώ εμφανίζεται η έννοια της ανάδυσης.

Ανάδυση δεν είναι η απλή μεταβολή ενός πράγματος ούτε η αριθμητική αύξηση της πολυπλοκότητας.

Είναι η γένεση μιας νέας πραγματικότητας, η οποία διαθέτει ιδιότητες μη αναγώγιμες στα στοιχεία από τα οποία προήλθε.

Δεν καταργεί την ιστορία των μερών της· τη μετασχηματίζει σε ένα νέο επίπεδο οργάνωσης.

Η έννοια αυτή έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία στις σύγχρονες επιστήμες της πολυπλοκότητας.

Αλλά οι φιλοσοφικές της συνέπειες υπερβαίνουν κατά πολύ το πεδίο των φυσικών επιστημών.

Αν η ανάδυση αποτελεί έναν πραγματικό τρόπο γένεσης του νέου στη φύση, τότε η ιστορία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως διαδοχή ήδη συγκροτημένων δυνάμεων που συγκρούονται μεταξύ τους.

Ίσως χρειάζεται να εξετάσουμε και τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες νέες μορφές συλλογικής ζωής, νέοι θεσμοί, νέοι πολιτισμοί και νέες ταυτότητες αναδύονται μέσα από τον μετασχηματισμό των σχέσεων που συγκροτούν τις ανθρώπινες κοινότητες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η κοινωνία υπακούει στους ίδιους νόμους με τη βιολογία.

Σημαίνει κάτι πολύ πιο περιορισμένο, αλλά ίσως πολύ πιο σημαντικό.

Σημαίνει ότι η βιολογία μάς υπενθυμίζει ένα φιλοσοφικό ενδεχόμενο που η νεωτερικότητα είχε σε μεγάλο βαθμό παραμερίσει: ότι το νέο δεν γεννιέται πάντοτε από την επικράτηση του ισχυρότερου.

Μπορεί να γεννηθεί και από τη δημιουργική αναδιοργάνωση των σχέσεων.

Από αυτό το σημείο και έπειτα, η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο την εξέλιξη της ζωής. Αφορά την ίδια την έννοια της ιστορίας. Νίκος Σκαρίπας

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους