Οι Άθλιοι δεν ήταν ποτέ μόνο μυθιστόρημα Υπάρχουν ειδήσεις που δεν μπορείς να τις διαβάσεις μέχρι το τέλος. Όχι γιατί δεν αντέχεις τη σκληρότητά τους, αλλά γιατί σε αναγκάζουν να κοιτάξεις κατάματα...
Οι Άθλιοι δεν ήταν ποτέ μόνο μυθιστόρημα Υπάρχουν ειδήσεις που δεν μπορείς να τις διαβάσεις μέχρι το τέλος.
Όχι γιατί δεν αντέχεις τη σκληρότητά τους, αλλά γιατί σε αναγκάζουν να κοιτάξεις κατάματα μια κοινωνία που έχει μάθει να θεωρεί ορισμένες τραγωδίες σχεδόν φυσικές.
Ένα παιδί 6 ετών χάθηκε σε μια πισίνα, ενώ η μητέρα του εργαζόταν καθαρίζοντας το σπίτι.
Οι ειδήσεις θα μιλήσουν για το χρονικό, για τις έρευνες, για τις ευθύνες που θα αναζητηθούν.
Όλα αυτά είναι αναγκαία.
Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που προηγείται όλων των άλλων: γιατί ένα εξάχρονο παιδί βρισκόταν εκεί; Γιατί έπρεπε να ακολουθήσει τη μητέρα του; Η εύκολη απάντηση είναι να στραφούμε προς τη μητέρα.
Η δύσκολη είναι να στραφούμε προς τον καθρέφτη μιας κοινωνίας που επιτρέπει σε μια εργαζόμενη μητέρα να μην έχει άλλη επιλογή από το να πάρει το παιδί της μαζί στη δουλειά.
Γιατί όταν η φτώχεια αφαιρεί τις επιλογές, δεν αφήνει μόνο οικονομικά ελλείμματα· δημιουργεί κινδύνους.
Και μερικές φορές οι κίνδυνοι αυτοί κοστίζουν ανθρώπινες ζωές. Ο Βίκτωρ Ουγκώ έγραψε στους 'Άθλιους' για ανθρώπους που δεν ήταν δυστυχισμένοι επειδή έκαναν λάθος επιλογές.
Ήταν δυστυχισμένοι επειδή η κοινωνία τούς είχε στερήσει το δικαίωμα να επιλέξουν. Η Φαντίν δεν γεννήθηκε τραγική.
Τραγική έγινε, επειδή κάθε φορά που ζητούσε ένα χέρι βοήθειας, έβρισκε μπροστά της μια κλειστή πόρτα.
Και τότε, όπως συμβαίνει συχνά, η κοινωνία έσπευσε να τη δικάσει για τις επιλογές που η ίδια την είχε αναγκάσει να κάνει.
Διαβάζοντας αυτή την είδηση, δεν μπορώ να μη σκεφτώ ότι, σχεδόν ενάμιση αιώνα μετά τον Ουγκώ, εξακολουθούμε να συζητούμε για τις ίδιες πληγές.
Μόνο που σήμερα τις αποκαλούμε «ατομικές ευθύνες», λες και η φτώχεια είναι προσωπική αποτυχία και όχι συλλογική αποτυχία ενός κράτους πρόνοιας που όφειλε να προστατεύσει τους πιο ευάλωτους.
Που όφειλε να στέκεται δίπλα στους αδύναμους, αντί να μετατρέπει τη φτώχεια σε κληρονομιά από γενιά σε γενιά.
Δεν γνωρίζω τις λεπτομέρειες αυτής της υπόθεσης ούτε μου ανήκει το δικαίωμα να αποδώσω ευθύνες πριν ολοκληρωθεί η έρευνα.
Γνωρίζω όμως κάτι άλλο, βαθύτερο.
Ότι καμία μητέρα δεν παίρνει το παιδί της στη δουλειά επειδή το επιθυμεί.
Το κάνει επειδή κάποια στιγμή οι διαθέσιμες επιλογές της τελείωσαν.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο οδυνηρό συμπέρασμα.
Δεν χάθηκε μόνο ένα παιδί.
Αποκαλύφθηκε, για ακόμη μία φορά, ότι υπάρχουν άνθρωποι που ζουν τόσο κοντά στο όριο, ώστε η επιβίωση και η ασφάλεια των παιδιών τους παύουν να είναι δύο συμβατοί στόχοι.
Το μέγεθος μιας κοινωνίας δεν φαίνεται από το πόσο πλούσια είναι.
Δεν είναι η μείωση των ελλειμμάτων ή η φρενήρης ανάπτυξη, τα πλεονάσματα και τα συναφή.
Φαίνεται από το αν μπορεί να εγγυηθεί ότι κανένας γονιός δεν θα χρειαστεί ποτέ να διαλέξει ανάμεσα στο μεροκάματο και στην προστασία του παιδιού του.
Αποτυπώνεται από το πώς προσφέρει προστασία και ασφάλεια σε εκείνα τα μέλη της που ακόμη δεν μπορούν να προστατευθούν.
Γιατί η φτώχεια δεν σκοτώνει ποτέ άμεσα· δημιουργεί όμως τις κατάλληλες συνθήκες ώστε ο θάνατος να γίνει πιθανότερος! Αν δεν μπορούμε να το εγγυηθούμε αυτό, τότε δεν έχουμε το δικαίωμα να μιλάμε μόνο για ένα δυστύχημα.
Οφείλουμε να αναρωτηθούμε τι είδους κοινωνία παράγει τέτοια αδιέξοδα και, κυρίως, γιατί πλέον εξακολουθεί να τα θεωρεί αναπόφευκτα.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους