Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΑΛΟΓΟΚΡΙΤΕΣ ΓΝΩΜΕΣ Γεώργιος Σουρής του Πάνου Καπετανίδη Μία ακόμη σεζόν φτάνει στο τέλος της.

Το καλοκαιράκι (μέχρι την ώρα της συγγραφής του άρθρου), δειλιάζει να μπει κανονικά, αφού βροχές και δροσιές διακόπτουν, αναβάλλουν ή ματαιώνουν καλοκαιρινές παραστάσεις και εκδηλώσεις.

Στις δύο προηγούμενες σεζόν, αναφέρθηκα στον Ναστραντίν Χότζα, ένα σατιρικό μυθοπλάστη, που άλλοτε με το κοφτερό του μυαλό και άλλοτε με τη θρησκευτική του προσήλωση, ξεπέρναγε βάσανα και δυσκολίες, γεμίζοντας την εποχή του (αλλά και τις κατοπινές) με παροιμιώδες πνεύμα και καραγκιοζίστικες, θα έλεγα, πράξεις, που τον έβγαζαν από αδιέξοδα.

Οι «ΑΛΟΓΟΚΡΙΤΕΣ ΓΝΩΜΕΣ» θα ξεκουραστούν και αυτές, ως σκέψεις μεν, αλλά θα σκιομαχήσουν, όπως κάθε καλοκαίρι, με παραστάσεις σε όλη την Ελλάδα, σε πλατείες και θέατρα, μια και το καλοκαίρι προσφέρεται για παραστάσεις και για σάτιρα, Άλλωστε, ο Αύγουστος, στις 26 του, περιλαμβάνει και τον εορτασμό του προστάτη της τέχνης του Καραγκιόζη, του Αγίου Φανουρίου, και έτσι φανερώνει δουλειές.

Και τώρα που το είπα, ο Αύγουστος, σίγουρα, δεν περιλαμβάνει εκλογές, περιλαμβάνει όμως την επέτειο θανάτου του μεγάλου σατιρικού μας ποιητή, του Γεώργιου Σουρή.

Για κοιτάξτε σύμπτωση: Οι καραγκιοζοπαίχτες στις 26 Αυγούστου γιορτάζουμε τον προστάτη του σατιρικού μας θεάτρου, αλλά την ίδια μέρα, 26 Αυγούστου, είναι και η επέτειος θανάτου του μεγάλου σατιρικού μας ποιητή! Αυτή λοιπόν η σύμπτωση, μου δίνει τροφή για σκέψη, για να ξαναθυμηθούμε, μαζί, τους σατιρικούς στίχους του ποιητή μας, σε σχέση με το σήμερα και το είδος της σάτιρας, που παλιότερα έκανε ο Καραγκιόζης μας και εξακολουθούν να κάνουν, όσοι καραγκιοζοπαίχτες δεν δέχτηκαν να μετατρέψουν τον σατιρικό Καραγκιόζη, που απευθυνόταν σε όλη την οικογένεια, με τον παιδικό, ως παιδαριώδη, Καραγκιοζόπουλο, που παριστάνουν ορισμένοι ασχημονούντες την τέχνη «συνάδελφοί» μου, για βιοπορισμό ή ακόμα και για κερδοσκοπία.

Το πιο χαρακτηριστικό έμμετρο, που έγραψε ο Σουρής και που έμεινε στην ιστορία, μέχρι σήμερα, είναι: «Δυστυχία σου, Ελλάς, με τα τέκνα που γεννάς! Ω Ελλάς, ηρώων χώρα, τί γαϊδάρους βγάζεις τώρα;» Διαχρονικό; Και βέβαια, είναι διαχρονικό.

Σε μια χώρα των 9 εκατομμυρίων κατοίκων, μην ξέροντας πια και από αυτούς πόσοι είναι γηγενείς, στις εκλογές της άνοιξης του 2027, αναμένεται να συμμετάσχουν από 10 έως 15+ κόμματα και σχηματισμοί.

Για σκεφτείτε. 15 υποψήφιοι πρωθυπουργοί. 15 σχηματισμοί, που προθυμοποιούνται να μας σώσουν.

Και όλοι, μικροί-μεγάλοι ΔΕΝ προτίθενται να συνεργαστούν ο ένας με τον άλλο.

Μάλλον, ένας σχηματισμός, που τείνει να διαλυθεί, επιθυμεί να συνεργαστεί με έναν άλλο φορέα παλιάς κοπής, αλλά με νέο στιλ.

Μιλάω για το εμπνέον κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ με το κόμμα «ΕΛΑΣ» του επανεμφανιζόμενου δήθεν ανανεωμένου Τσίπρα.

Όλοι θέλουν να μας σώσουν, «δυστυχισμένη Ελλάς» και ακολουθούν και ένα σωρό άνθρωποι που υποστηρίζουν, για να βγάλουν τον άλφα, τον βήτα, τον Νικολάτση, την τρελοζωή, τον Τρελαντώνη και την κάθε κουτσή Μαρία, που θέλει να γίνει πρωθυπουργός.

Πολλοί πρωθυπουργοί, χωρίς να τους ενδιαφέρει το καλό της χώρας: «Τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα», «Ελλάδα χώρα των ηρώων». Και ναι, οι «Παπάδες-Επίστρατοι», είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και καυστικά σατιρικά έργα του σημαντικού Έλληνα ποιητή Γεώργιου Σουρή, το οποίο ασκεί σκληρή κριτική στην εμπλοκή του κλήρου στα στρατιωτικά και πολιτικά ζητήματα της εποχής του. Θεματολογία: Στο έργο του, ο Σουρής σατιρίζει την εικόνα των ιερωμένων της περιόδου, που φορούν στρατιωτικές στολές (Επίστρατοι), τονίζοντας την αντίθεση ανάμεσα στην ιδιότητα του κληρικού (ειρήνη, πνευματικότητα) και την πολεμική δράση.

Το ύφος κινείται σε καθαρά καυστικό, ειρωνικό τόνο, με έμμετρο, λαϊκότροπο στίχο, χρησιμοποιώντας στοιχεία της καθημερινής γλώσσας: Παππάδες, ποὺ ἀνδρίζεσθε στὰ τόσα Μοναστήρια, ποὺ φαίνεσθε παχύτατοι ὡσὰν τὰ χοιρομήρια, παππάδες, ποὺ διαβάζετε ἁγίων συναξάρια, ὅπου βαρβᾶτα σὰν καὶ σᾶς μᾶς στέλλετε μουλάρια, ποὺ ὅ,τι καὶ ἂν κάμετε μακρὰν τοῦ κυκεῶνος, μονάχοι σεῖς τὸ ξέρετε καὶ ὁ Θεός μας μόνος.

Αλήθεια, σήμερα, δεν θα έγραφε και για τις αυξήσεις του Αρχιεπίσκοπου, των μητροπολιτάδων και των σφουγγοκωλάριών τους, κατά 90%; Οι ίδιοι δεν έπρεπε να πούνε: «Δώστε τα στους άεργους ή στους χαμηλοσυνταξιούχους, βρε αδερφέ... Τι να τα κάνουμε εμείς τόσα χρήματα, με παγκάρια, χωρίς γυναίκα, χωρίς παιδιά…». Κλέβοντας από την ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ: Ο Γεώργιος Σουρής ήταν Έλληνας σατιρικός ποιητής και ένας από τους σπουδαιότερους της νεότερης Ελλάδας, έχοντας χαρακτηριστεί «σύγχρονος Αριστοφάνης». Κατά τη διάρκεια της ζωής του, προτάθηκε για Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, συνολικά, πέντε φορές. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης έγραψε το 1894 για τον Γεώργιο Σουρή: «Χαίρε, ω Σουρή, συ όστις απέδειξες ότι υπάρχει ακόμη ελληνική ευφυΐα». Γεννήθηκε το 1853 στην Ερμούπολη της Σύρου.

Η οικογένειά του ήταν εύπορη και ο πατέρας του ήθελε να τον κάνει παπά.

Όταν η οικογένειά του χρεοκόπησε, ο πατέρας του τον έστειλε για υπάλληλο, στο κατάστημα ενός θείου του σιτέμπορου, στην Ρωσία. Ο Σουρής, όμως, ξεκίνησε να γράφει κρυφά τους στίχους του στα κατάστιχα και μετά από δύο μήνες αποχώρησε.

Όταν ήλθε στην Αθήνα, γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ωστόσο, δεν κατόρθωσε να πάρει πτυχίο, μετά από την απόρριψή του από τον καθηγητή του, Δημήτριο Σεμιτέλο, στο μάθημα της μετρικής, κατ' άλλους στα Λατινικά, γεγονός, που του στοίχισε πολύ, όπως διαπιστώνεται στους εκδικητικούς του στίχους.

Για να βγάλει τον επιούσιο, παρέδιδε μαθήματα και δημοσιογραφούσε.

Όπως σημείωνε, τότε, ο Σπύρος Μελάς, ο Σουρής είχε πλούσια πνευματικά προσόντα και πλούτο γνώσεων, με συνέπεια να καταστεί εξαίρετος δημοσιογράφος της έμμετρης σάτιρας των γεγονότων της εποχής.

Οι πρώτοι σατιρικοί του στίχοι δημοσιεύτηκαν στα περιοδικά «Ασμοδαίος», «Μην Χάνεσαι» του Βλάση Γαβριηλίδη και «Ραμπαγάς». Στις 2 Απριλίου 1883, σε ηλικία 30 ετών, έβγαλε το πρώτο φύλλο της εφημερίδας του, που ο Γεώργιος Δροσίνης τη βάφτισε «Ο Ρωμηός» και που ήταν μια έμμετρη εβδομαδιαία σατιρική εφημερίδα. Τον Αύγουστο, έδωσε εξετάσεις, στο Πανεπιστήμιο, αλλά κόπηκε, «μετά πολλών επαίνων», όπως σατιρίζει, στη μετρική.

Ο «Ρωμηός» κυκλοφόρησε ως τις 17 Νοεμβρίου 1918 (τελευταίο φύλλο), λίγο από πριν το θάνατο του Σουρή, για 36 χρόνια και 8 μήνες, σε 1.444 συνολικά τεύχη και 2 παραρτήματα.

Το 1900, στο Δημοτικό Θέατρο των Αθηνών, παρουσιάστηκαν, με επιτυχία, οι Νεφέλες του Αριστοφάνους, σε έμμετρη απόδοσή του.

Έγραψε και αρκετές έμμετρες κωμωδίες, οι οποίες καυτηρίαζαν τα κακώς κείμενα της εποχής.

Το 1897, ο Σουρής διώχθηκε ποινικά για το ποίημά του «Ο Φασουλής συνομιλεί με την κυρίαν Φασουλήν», που δημοσιεύτηκε στις 25 Ιανουαρίου στον «Ρωμηό». Η Εισαγγελία Αθηνών εξέδωσε ένταλμα σύλληψης του ποιητή και ένταλμα κατάσχεσης του συγκεκριμένου τεύχους, θεωρώντας ότι περιείχε υβριστικούς υπαινιγμούς για το θεσμό της βασιλείας γενικά και της βασίλισσας Όλγας, ιδιαίτερα.

Οι επίμαχοι στίχοι, που ενόχλησαν τους δικαστικούς λειτουργούς ήταν οι παρακάτω: ...Κυρά Γιώργαινα γυρίστρα, κυρά Γιώργαινα μπεκρού, θα γενείς πομπή του κόσμου του μεγάλου και μικρού, κυρά Γιώργαινα να λείψουν τα μεθύσια τα πολλά, κυρά Γιώργαινα σου λέω δεν στεκόμαστε καλά... Σε αυτούς, γινόταν αναφορά στη φημολογούμενη αγάπη της βασίλισσας στο αλκοόλ.

Του απαγγέλθηκε κατηγορία «επί εξυβρίσει του ιερού προσώπου της Βασιλίσσης» και κάθισε στο εδώλιο του κατηγορουμένου.

Αθωώθηκε, όμως, καθώς στην απολογία του είπε πως σατίριζε τη γυναίκα του.

Η εφημερίδα Ακρόπολις σχολίασε το γεγονός ως εξής: « Αλλά πως να παραδεχτή τις τόση επιπολαιότηταν αφού τα συνήθη κυνικολογήματα τα οποία ανταλλάσσονται μεταξύ Φασουλή και Φασουλίνας (μεταξύ Σουρή και Σουρίνας) μεταξύ Κυρ Γιώργη (Γιώργης γαρ ο Σουρής καλείται) και κυρά Γιώργαινας ανταλλάσσονται από καταβολής τώρα Ρωμηού, ερμηνεύθησαν τόσον ασεβώς ώστε να αποδοθούν εκεί που πως ήτο δυνατόν να αποδοθούν και να γεννηθή ούτω έγκλημα από τα αστεία. η καταδιώκουσα αρχή αποπειρωμένη εις τον πολύν ζήλον της δημιουργία ύβρεων κατ' εκείνων που δεν υπάρχει λόγος, που δεν υπάρχει ίχνος να υποπτευθούν τοιαύται.

Διά τούτο εξακολουθούμεν να νομίζωμεν ότι κάποια παρεξήγησις θα συνέβη επί του προκειμένου ». Ο ποιητής είχε, επίσης, διωχτεί το 1896, όταν σατίρισε τον Βασιλιά Γεώργιο, με αφορμή το ταξίδι του στο Παρίσι και την γνωριμία του με τη Σάρα Μπερνάρ.

Το έργο του χαρακτηριζόταν, γενικά, από την ποιητική του γονιμότητα και την πληθώρα των στίχων του.

Έγραφε πάντοτε καλοπροαίρετα, σχολιάζοντας το λαό, τους άρχοντες, τους βασιλείς, χωρίς ωστόσο να βρίζει.

Συχνά, αυτοσαρκαζόταν και έξοχο δείγμα αυτοσαρκασμού είναι το ποίημά του: «Η Ζωγραφιά μου». Η γλώσσα του είναι μεικτή.

Χρησιμοποιεί πολύ τη δημοτική, αλλά συχνά στα ποιήματά του υπάρχουν αρκετές λόγιες λέξεις και φράσεις, για λόγους, είτε μετρικούς, είτε σατιρικούς.

Είχε, άλλωστε, συγκρουστεί εντονότατα με τον Γιάννη Ψυχάρη και τους μαχητικούς δημοτικιστές των αρχών του 20ού αιώνα.

Βεβαίως, κάποιοι τον είπαν στιχοπλόκο και κατηγόρησαν το έργο του, υποστηρίζοντας πως στερείται ποιητικής αξίας ή ότι είναι εντελώς επιφανειακό.

Το έργο του Γεωργίου Σουρή αποτελείται από τέσσερα τμήματα: Τα εγκατασπαρμένα και αγνοημένα σε περιοδικά, ημερολόγια και εφημερίδες, σατιρικά, λυρικά ή πατριωτικά της πρώτης συγγραφικής του περιόδου (1872-1880). Τα καταχωρισμένα στην εξάτομη σειρά έργα του (Τόμος Α΄, 1882- Τόμος ΣΤ΄, 1902). Τα ποιήματα και οι κωμικοσατιρικοί διάλογοι, που καταχωρήθηκαν στον «Ρωμηό», στα 35 χρόνια κυκλοφορίας του περιοδικού (1883-1918). Τα ημερολόγια, που εξέδωσε ο ποιητής, με αξιόλογη γελοιογραφική και σατιρική ύλη. Ο Σουρής προτάθηκε πέντε χρονιές για το Νόμπελ Λογοτεχνίας: Το 1907, από εννέα μέλη της Ένωσης Ελλήνων Καλλιτεχνών, τον καθηγητή Φιλολογίας και Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιο Χατζιδάκι, τον Πρόεδρο της Βουλής Νικόλαο Λεβίδη και άλλους 100 βουλευτές.

Το 1908 (η πρόταση του 1908 φέρει δυσανάγνωστη υπογραφή). Το 1909, από τον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός» και τους Δημήτριο Πατσόπουλο και Παύλο Καρολίδη.

Το 1911, από την Ελληνική Φιλολογική Εταιρεία (με έδρα την Κωνσταντινούπολη). Το 1912, ξανά από τον Γεώργιο Χατζιδάκι. Ο Γεώργιος Σουρής παντρεύτηκε το 1881, σε ηλικία 28 ετών, την Μαρή Κωνσταντινίδη, από την Χίο, με την οποία και πέρασε μια ευτυχισμένη ζωή, αποκτώντας πέντε παιδιά.

Η γυναίκα του επέμενε πως είχε έξι, συμπεριλαμβάνοντας και τον σύζυγό της, που, "καθώς ήταν αδέξιος και ανέμελος", είχε πραγματική ανάγκη μητρικής στοργής και φροντίδας. Ο Γεώργιος Σουρής πέθανε το 1919 στο Νέο Φάληρο και κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη, με τιμές στρατηγού.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους