Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Κώστας Αναγνωστόπουλος Το νέο μου στη LIFO (χθες ανάρτησα και δύο πρόσφατα σχετικά γεγονότα). Ο ΠΟΛΩΝΟ-ΟΥΚΡΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΟΙ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΤΣΑΚΩΝΟΝΤΑΙ, όχι οι μακρινές χώρες.

Ενώ όλα έδειχναν ότι η Πολωνία και η Ουκρανία είχαν καταφέρει να κατευνάσουν τις διαφορές τους, μέσα σε λίγες μέρες οι σχέσεις τους επιδεινώθηκαν άσχημα.

Το ξεκίνησε το Κίεβο. Η Ουκρανία ενταφίασε με όλες τις τιμές τις στάχτες του εθνικιστή και συνεργάτη των ναζί, Αντρίι Μέλνικ, και της συζύγου του, που επαναπατρίστηκαν από το Λουξεμβούργο· αμέσως μετά έδωσε σε μια εν ενεργεία ουκρανική στρατιωτική μονάδα τον τιμητικό τίτλο «Ήρωες της UPA». Στρατιωτική πτέρυγα της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN), ο Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός (UPA) κατηγορείται για σφαγές δεκάδων χιλιάδων Πολωνών και Εβραίων κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Τα γεγονότα αυτά, ιδίως το δεύτερο, προκάλεσαν δημόσια κατακραυγή στην Πολωνία.

Δηλώνοντας «αγανακτισμένος», ο Πολωνός Πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι αντέδρασε άμεσα αφαιρώντας από τον Ζελένσκι το παράσημο του Τάγματος του Λευκού Αετού – την υψηλότερη τιμητική διάκριση της χώρας, η οποία έχει αφαιρεθεί μόνο μία φορά στο παρελθόν.

Η προσβολή ήταν μεγάλη και οι αντιδράσεις των Ουκρανών εξίσου μεγάλες και άμεσες: ο Ζελένσκι το επέστρεψε ταχυδρομικά, πρώην πρόεδροι, ο προσωπάρχης του Ουκρανού Προέδρου, Κίριλο Μπουντάνοφ, ο υπουργός Εξωτερικών, Αντρίι Σίμπιχα, και άλλοι επέστρεψαν επίσης τα δικά τους.

Μια προσπάθεια του Μπουντάνοφ, που ταξίδεψε στη Βαρσοβία, να πέσουν οι τόνοι απέτυχε παταγωδώς.

Αν επρόκειτο για καθαρά ιστορικό θέμα, οι διενέξεις θα περιορίζονταν λίγο πολύ στα συνέδρια των ιστορικών.

Στην πραγματικότητα, αποτελεί έναν τριπλό εκρηκτικό συνδυασμό ιστορικής μνήμης, ενδοπολωνικής πολιτικής αντιπαλότητας και εξωτερικής πολιτικής.

Είναι αυτός ο συνδυασμός που κάνει να ακούγεται αφενός αφελής η παρότρυνση του καθηγητή Τίμοθι Σνάιντερ να θεωρηθεί ότι ο τίτλος «Ήρωες της UPA» αφορά τη σημερινή Ρωσία και, αφετέρου, ανησυχητική η προειδοποίηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ ότι η σύγκρουση μεταξύ πολιτικών στην Πολωνία και την Ουκρανία αποτελεί «στρατηγικό λάθος που θα βλάψει και τις δύο πλευρές: οικονομικά, γεωπολιτικά και από άποψη φήμης». Οι δύο μεγάλοι πολιτικοί σχηματισμοί στην Πολωνία συγκρούονται μετωπικά.

Ο φιλελεύθερος υπό τον Τουσκ ελέγχει την Κάτω Βουλή, ενώ ο Πρόεδρος Ναβρότσκι προέρχεται από το συντηρητικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS). Η δυαρχία αυτή οδηγεί σε σχετική παράλυση, αφού ο Ναβρότσκι μπορεί να ασκεί και έχει ασκήσει το δικαίωμα βέτο σε σημαντικές φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις. Οι Ουκρανοί προσέφεραν μεγάλο δώρο στον Ναβρότσκι, που βρήκε την ευκαιρία να αναζωπυρώσει εθνικιστικά αντανακλαστικά των Πολωνών, τα οποία το κόμμα του καλλιεργεί από την κυβερνητική του θητεία 2015-2023. Ο Τουσκ βρέθηκε με την πλάτη στον τοίχο, δεδομένου ότι πάνω από το 50% των πολιτών εκφράζει αρνητικά αισθήματα για τους γείτονές τους. Η Πολωνία φαίνεται να βρίσκεται με το ένα πόδι μέσα στο λεγόμενο δόγμα Giedroyc-Mieroszewski, που δέσποσε στη μετακομμουνιστική της εποχή, και με το άλλο έξω.

Συνεπής με το δόγμα, υπήρξε αναμφίβολα η χώρα που προσέφερε απλόχερα βοήθεια στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή.

Οι τριβές μεταξύ των δύο χωρών άρχισαν όταν οι Πολωνοί αγρότες αισθάνθηκαν ότι απειλούνται από τον ουκρανικό ανταγωνισμό εντός της Ε.Ε., απαιτώντας και επιτυγχάνοντας προστατευτικά μέτρα.

Μέλος του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., με πενταπλάσιο ΑΕΠ από το ουκρανικό, η Βαρσοβία δύσκολα βλέπει ως ισότιμο εταίρο την Ουκρανία, όπως απαιτεί το δόγμα Giedroyc-Mieroszewski.

Επιπλέον, διεκδικεί πιεστικά μια θέση στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για το ουκρανικό, σύμφωνα τουλάχιστον με δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι.

Οι ιστορικοί μάς λένε ότι οι εθνικισμοί μπορούν να οδηγήσουν σε ανεπιθύμητες καταστάσεις.

Ουκρανία και Πολωνία πλειοδοτούν σε εθνικιστική ρητορεία.

Εύκολα τα πάθη φουντώνουν, δύσκολα καταστέλλονται.

Υπάρχει και ένα πρόβλημα ουσίας. Ο Κίριλο Μπουντάνοφ δήλωσε ότι «κανείς δεν θα επιβάλει ξανά στους Ουκρανούς ποιους ήρωες να τιμούν, ποιες γιορτές να γιορτάζουν ή ποια ιστορία να μελετούν.

Οι πρόγονοί μας πάλεψαν επί αιώνες για αυτό το δικαίωμα στην ελευθερία επιλογής και στην εθνική ανεξαρτησία, και ακριβώς γι' αυτό το δικαίωμα χύνουν σήμερα το αίμα τους οι πολεμιστές μας.

Η μνήμη τους πρέπει να ζει για πάντα» (τουίτ στο X, 28.06.2026). Βραχυπρόθεσμα, αυτά ακούγονται ωραία.

Αλλά η εικόνα του γονατισμένου Ζελένσκι στον τάφο του Αντρίι Μέλνικ είναι ήδη μέρος της ιστορικής μνήμης.

Είναι αυτός ο ίδιος Μέλνικ που τον Ιούλιο του 1941 είπε: «Πιστεύουμε ότι η νέα τάξη πραγμάτων του Αδόλφου Χίτλερ στην Ευρώπη είναι η πραγματική τάξη πραγμάτων και ότι η Ουκρανία είναι μία από τις πρωτοπορίες».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους