Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Το «cooling break» ως απόδειξη της ξενομανίας που αλλοιώνει την ελληνική γλώσσα Η γλώσσα δεν αλλοιώνεται μόνο από την αμάθεια.

Αλλοιώνεται και από τη συνήθεια.

Και όταν μια λανθασμένη συνήθεια επαναλαμβάνεται εκατοντάδες φορές από την τηλεόραση, σύντομα μετατρέπεται σε «κανονικότητα». Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το διάλειμμα που γίνεται στους αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου λόγω υψηλών θερμοκρασιών, ώστε οι ποδοσφαιριστές να πιουν νερό και να προστατευθούν από την αφυδάτωση.

Η ίδια η FIFA το ονομάζει επισήμως hydration break, δηλαδή «διάλειμμα ενυδάτωσης». Κι όμως, στην ελληνική τηλεόραση ακούμε σχεδόν αποκλειστικά τον αγγλικό όρο «cooling break». Όχι μόνο παραλείπεται η ελληνική απόδοση «διάλειμμα ενυδάτωσης», αλλά αντικαθίσταται ακόμη και η επίσημη ονομασία που χρησιμοποιεί η FIFA.

Το παράδοξο γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν αναλογιστούμε ότι η λέξη hydration προέρχεται από τη λέξη hydro, η οποία ανάγεται στο αρχαιοελληνικό ὕδωρ.

Δηλαδή εγκαταλείπουμε μια λέξη που έχει ελληνική γλωσσική ρίζα για να χρησιμοποιήσουμε έναν διαφορετικό αγγλικό όρο, ο οποίος μάλιστα δεν είναι ο επίσημος.

Βεβαίως, κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι το cooling break χρησιμοποιείται ευρύτερα στον αθλητικό χώρο.

Όμως αυτό δεν αναιρεί την ευθύνη των ελληνικών μέσων ενημέρωσης να αποδίδουν τους όρους στη γλώσσα του κοινού τους, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σαφής, ακριβής και εύχρηστη ελληνική απόδοση. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης έχουν τη δύναμη να διαμορφώνουν γλωσσικές συνήθειες.

Όταν ένας παρουσιαστής επαναλαμβάνει δέκα, είκοσι ή πενήντα φορές έναν ξενόγλωσσο όρο κατά τη διάρκεια μιας μεγάλης διοργάνωσης, ο όρος αυτός περνά ασυναίσθητα στο καθημερινό λεξιλόγιο των τηλεθεατών.

Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα πολλοί φίλαθλοι χρησιμοποιούν αυθόρμητα τη φράση «cooling break», χωρίς καν να σκέφτονται ότι υπάρχει ελληνικός όρος.

Κάθε εποχή δανείζεται λέξεις από άλλες γλώσσες.

Αυτό είναι φυσικό και πολλές φορές αναπόφευκτο.

Άλλο όμως ο αναγκαίος δανεισμός και άλλο η άκριτη αντικατάσταση ελληνικών λέξεων από αγγλικές, ακόμη και όταν δεν υπάρχει καμία απολύτως ανάγκη.

Η ελληνική γλώσσα δεν κινδυνεύει επειδή θα ακουστεί μία ξένη λέξη.

Κινδυνεύει όταν οι ίδιοι οι φυσικοί της ομιλητές παύουν να εμπιστεύονται τον πλούτο της και θεωρούν ότι κάθε ξενόγλωσσος όρος ακούγεται πιο «σύγχρονος», πιο «τηλεοπτικός» ή πιο «έγκυρος». Ιδιαίτερα η δημόσια τηλεόραση και γενικότερα τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης οφείλουν να λειτουργούν ως πρότυπα γλωσσικής ποιότητας.

Δε χρειάζεται γλωσσικός πουριτανισμός ούτε εμμονή στην «καθαρότητα» της γλώσσας.

Χρειάζεται, όμως, σεβασμός προς τον τηλεθεατή και συνείδηση ότι κάθε λέξη που ακούγεται εκατοντάδες φορές διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο μιλά η κοινωνία.

Το «διάλειμμα ενυδάτωσης» είναι απολύτως κατανοητό, ακριβές και ελληνικό.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να παραμερίζεται από το «cooling break». Αντίθετα, η χρήση του θα ενίσχυε τη γλωσσική συνέπεια, θα υπηρετούσε την ακρίβεια και θα υπενθύμιζε ότι η ελληνική γλώσσα διαθέτει όλα τα εκφραστικά μέσα για να αποδώσει ακόμη και τους πιο σύγχρονους αθλητικούς όρους.

Η γλώσσα είναι στοιχείο πολιτισμού.

Και ο πολιτισμός δεν προστατεύεται με μεγαλόστομες διακηρύξεις, αλλά με μικρές καθημερινές επιλογές.

Μία από αυτές είναι να λέμε, απλά και σωστά, «διάλειμμα ενυδάτωσης». Γιατί όταν η ίδια η ελληνική γλώσσα μπορεί να εκφράσει με ακρίβεια μια έννοια, η άκριτη προσφυγή σε έναν ξένο όρο δεν είναι ένδειξη εκσυγχρονισμού· είναι ένδειξη γλωσσικής αδιαφορίας. Αποστόλης Ζυμβραγάκης, Φιλόλογος M.Ed.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους