Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΙΟΥΛΙΟΣ «Αλωνάρης αλωνίζει, στάρι το χωριό γεμίζει» Ο Ιούλιος είναι ο έβδομος μήνας του έτους, κατά το Ιουλιανό και Γρηγοριανό ημερολόγιο (κατά το Εκκλησιαστικό ημερολόγιο, που ο χρόνος αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου, ο Ιούλιος είναι ο 11ος μήνας). Είναι ο δεύτερος μήνας του θέρους (ο Αλωνάρης μήνας) και έχει 31 ημέρες. Στο Ρωμαϊκό -αρχικά δεκάμηνο- ημερολόγιο (πριν προστεθούν, το 46 π.Χ., οι μήνες Ιανουάριος και Φεβρουάριος)- που το έτος ξεκινούσε τον Μάρτιο μήνα, ο Ιούλιος ήταν ο πέμπτος μήνας (γι΄αυτό και αρχικά ονομαζόταν Quintilis) και μετά την αναμόρφωση του Ρωμαϊκού Ημερολογίου, από τον Νουμά Πομπίλιο (κατ΄άλλους από τον Αλεξανδρινό Σωσιγένη, με ανάθεση από τον Ιούλιο Καίσαρα), πήρε την έβδομη θέση.

Κατά την επικρατέστερη άποψη, την ονομασία του, την καθιέρωσε ο Μάρκος Αντώνιος το 44 π.Χ., θέλοντας να τιμήσει τον μεγάλο στρατηγό και φίλο του, Ιούλιο Καίσαρα, ο οποίος είχε γεννηθεί αυτό το μήνα και ήταν εκείνος που καθιέρωσε το Ιουλιανό ημερολόγιο.

Την πρόταση του Αντώνιου, αποδέχθηκε η Σύγκλητος της Ρώμης, μετά την δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα.

Κατά μία άλλη εκδοχή, το όνομα του μηνός Ιουλίου, προέρχεται από τον μυθολογικό γενάρχη της «Ιουλίας Γενεάς», ΄Ιουλο, γιό του Τρωαδίτη ήρωα Αινεία (και εγγονό της Αφροδίτης), που ακολούθησε τον πατέρα του στην εξορία, μετά την άλωση της Τροίας (από αρκετές πηγές, ταυτίζεται με τον Ασκάνιο). Το όνομα Ιούλιος, έφεραν πολλοί επιφανείς Ρωμαίοι.

Η αρχαία ελληνική λέξη «΄Ιουλος», σήμαινε το πρώτο χνούδι στα μάγουλα των αγοριών.

Στην αρχαία Ρώμη, κατά τον μήνα Ιούλιο, τελούντο οι γιορτές Nonae Caprotinae ή Caprotinia, προς τιμήν της ΄Ηρας, με συμμετοχή μόνο γυναικών και συγκεκριμένα ελάμβαναν μέρος, οι Ρωμαίες πατρίκιες με τις σκλάβες τους. ▓ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ-ΓΙΟΡΤΕΣ Στο Αττικό ημερολόγιο, ο Ιούλιος ήταν ο πρώτος μήνας του έτους (ακολουθεί την νέα σελήνη -Νουμηνία- μετά το θερινό ηλιοστάσιο), είχε 30 ημέρες και αντιστοιχούσε με το δεύτερο δεκαπενθήμερο του μηνός Σκιροφοριώνα (τελευταίος μήνας του έτους) και το πρώτο δεκαπενθήμερο του μηνός Εκατομβαιώνα . Ο μήνας «Σκιροφοριών», πήρε το όνομά του από τις γιορτές «Σκιροφόρια», που τελούντο προς τιμήν της θεάς Αθηνάς Σκιράδος (ως προστάτιδας των αγρών από τον καυτερό ήλιο), της Δήμητρας, της Περσεφόνης και του Ποσειδώνα.

Ο μήνας «Εκατομβαιών» (23 Ιουνίου – 23 Ιουλίου), την εποχή του Θησέα, ήταν μήνας αφιερωμένος στον Κρόνο και ονομαζόταν «Κρονιών» .Αργότερα πήρε το όνομά του από την γιορτή «Εκατόμβαια», προς τιμήν του Εκατόμβαιου Απόλλωνος, κατά την οποία θυσιάζονταν «εκατόμβαι» (θυσία 100 βοδιών, ταύρων κλπ, προς τιμήν του θεού Απόλλωνος.

Παλαιότερα, οι θυσίες αυτές γινόντουσαν προς τιμήν του ΄Ηλιου). Κατά τον μήνα Εκατομβαιώνα, τελούντο οι γιορτές: ■ ΔΙΪΣΩΤΗΡΙΑ α) Στην Αθήνα, προς τιμήν του Διός (περίπου στις 14 Ιουλίου), όπου προσφέρονταν θυσίες και γινόταν η παρουσίαση των νέων αρχόντων, που είχαν προκύψει με κλήρωση από τους Αθηναίους πολίτες και οι οποίοι θα αναλάμβαναν την εξουσία, από την επομένη της εορτής. β) Στον Πειραιά, προς τιμήν του Διός Σωτήρος και της Αθηνάς Σώτειρας, που τελούντο στο Διϊσωτήριο Ιερό και περιελάμβαναν θυσίες ταύρων και λεμβοδρομίες. ■ ΕΚΑΤΟΜΒΑΙΑ Γιορτή προς τιμήν του Εκατομβαίου Απόλλωνος.

Το όνομα προέρχεται από την «εκατόμβη» (εκατόν βόες), που ήταν θυσία, αρχικά, εκατό βοδιών ή ταύρων, αλλά αργότερα και άλλων ζώων (η λέξη έχει διατηρηθεί μέχρι σήμερα, για να δηλώνει μαζικούς θανάτους, όπως π.χ. εκατόμβες θυμάτων, εκατόμβες νεκρών). Οι θυσίες αυτές, προσφέρονταν, κυρίως, στον Δία και τον Απόλλωνα (εξ ου και οι δύο θεοί είχαν το επίθετο Εκατομβαίοι), με κύριο σκοπό, τον εξιλασμό αλλά και ως μία ευκαιρία διανομής πλούσιου φαγητού στον λαό, με δεδομένο μάλιστα ότι, ο Εκατομβαιών ήταν και πρώτος μήνας του χρόνου, κατά το Αττικό ημερολόγιο.

Κατά μία άλλη εκδοχή, προερχόμενη από την παράδοση, η Εκατόμβη, καθιερώθηκε για πρώτη φορά, από τους Λάκωνες Δωριείς, που ζούσαν διασκορπισμένοι σε 100 μικρές πόλεις, δημιουργώντας ως σύνολο, την «Εκατόμπολη» και από την ονομασία αυτή, προέκυψε και η Εκατόμβη.

Εκατόμβη, κατέληξε να σημαίνει και κάθε δημόσια, μεγαλοπρεπής θυσία, προσφερόμενη σε εξαιρετικές περιπτώσεις και ανεξάρτητα από τον αριθμό και το είδος των θυμάτων (όπως σε θεμελιώσεις πόλεων κλπ). Τα Εκατόμβαια, γιορτάζονταν και σε άλλα μέρη της Ελλάδος.

Ονομαστά ήσαν αυτά του ΄Αργους, των Δελφών, της Δήλου, της Γόρτυνος, της Σπάρτης, της Μυκόνου, της Αμοργού. ■ ΕΚΑΤΟΜΦΟΝΙΑ Στα πλαίσια των Εκατομβαίων, εντάσσονται και τα Εκατομφόνια, που ήταν γιορτή στρατιωτική, προς τιμήν του ΄Αρη, τελούμενη σε Αθήνα, Μεσσηνία και Κρήτη. Στην Μεσσηνία μάλιστα, η γιορτή τελείτο στην Ιθώμη, προς τιμήν του Ιθωμάτη Διός, για να τιμηθεί κάθε πολεμιστής, που είχε φονεύσει σε μάχη, 100 εχθρούς. ■ ΗΡΑΚΛΕΙΑ Τελούντο κάθε τέσσερα χρόνια, στις αρχές του μηνός, στην πεδιάδα του Μαραθώνα, προς τιμήν του Ηρακλή.

Περιελάμβαναν αγώνες, αρχικά και μέχρι τον 5ο αι. π.Χ., τοπικής εμβέλειας και στη συνέχεια, τελούντο με συμμετοχή αθλητών από όλη την Ελλάδα. ΄Επαθλο των αγώνων, ήταν μια ασημένια κούπα. ■ ΚΡΟΝΙΑ Γιορτή προς τιμήν του Κρόνου. Τα Κρόνια, τελούντο στην Ολυμπία, στο «Κρόνιο Ιερό», την νύχτα της εαρινής ισημερίας, από τους ιερείς του Κρόνου, τους ονομαζόμενους «Βασιλείς». Ακολουθούσαν μεγαλοπρεπείς θυσίες, στην κορυφή του «Λόφου του Κρόνου». Κρόνια τελούντο και στην Αθήνα, στις 12 του μηνός Εκατομβαιώνος, προς τιμήν του Κρόνου και της Ρέας και γινόντουσαν ευχαριστήριες θυσίες, με το τέλος της συγκομιδής ■ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ (ΜΙΚΡΑ και ΜΕΓΑΛΑ) Τα Παναθήναια ήταν η μεγαλύτερη γιορτή των Αθηναίων (η ίδια η λέξη, σημαίνει γιορτή για όλους τους Αθηναίους), αφιερωμένη στην θεά Αθηνά (Αθηνά Παλλάδα). Χωρίζονταν, στα μικρά Παναθήναια, που γιορτάζονταν κάθε χρόνο και τα μεγάλα, κάθε 4 χρόνια (ακολουθούσαν την τετραετή περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων, γενόμενα κάθε τρίτο Ολυμπιακό έτος). Αρχικά, η γιορτή ονομαζόταν «Αθήναια» και γιορτάζονταν από τους Αθηναίους που κατοικούσαν γύρω από την Ακρόπολη.

Αργότερα, όταν ο Θησέας ένωσε τους δήμους της Αττικής και ορίστηκε πρωτεύουσα η Αθήνα, η γιορτή επεκτάθηκε και πήρε την ονομασία «Παναθήναια». Κατά την παράδοση, αυτός που ξεκίνησε τα «Αθήναια», ήταν ο ήρωας Εριχθόνιος, που έστησε το άγαλμα της θεάς Αθηνάς στην Ακρόπολη και θέσπισε αγώνες προς τιμήν της.

Ιδρυτής των Μεγάλων Παναθηναίων, είναι ο Πεισίστρατος, σε ανάμνηση της νίκης της Αθηνάς επί των Γιγάντων αλλά και της ένωσης των οικισμών της αρχαίας Αττικής, υπό την Αθήνα.

Η θέσπιση των Μεγάλων Παναθηναίων, σκοπό είχε να αποκτήσει η γιορτή πανελλήνια αίγλη (μέχρι τότε ήταν τοπικιστικού χαρακτήρα). Επί Περικλέους, θεσπίστηκε με ψηφίσματα, η συμμετοχή στην θυσία των Μεγάλων Παναθηναίων και των συμμάχων των Αθηναίων, πράγμα που εκτόξευσε στα ύψη και την δημοφιλία της γιορτής.

Οι γιορτές ξεκινούσαν την 21η του μηνός Εκατομβαιώνος και περιελάμβαναν: α) αγώνες μουσικούς, διεξαγόμενους στο Ωδείο Περικλέους (πλησίον του Θεάτρου του Διονύσου), με συμμετοχή ραψωδών, που απήγγελαν Ομηρικά έπη, μουσικών που τραγουδούσαν λυρικά τραγούδια, με συνοδεία κιθαρωδών και αυλητών ενώ ξέχωρα διαγωνίζονταν κιθαρωδοί και αυλητές.

Οι νικητές αμείβονταν με χρηματικά ποσά και οι πρωτεύσαντες, στεφανώνονταν, β) αγώνες γυμνικούς, διεξαγόμενους στο Παναθηναϊκό Στάδιο, που περιελάμβαναν δρόμο, πάλη, πένταθλο, παγκράτιο, δόλιχο, πυγμή κλπ.

Ελάμβαναν μέρος τρείς κατηγορίες αθλητών (παίδες, έφηβοι, άνδρες) και το έπαθλο για τους νικητές, ήταν «Παναθηναϊκός αμφορέας», ο οποίος έφερε στην μία πλευρά την εικόνα της Αθηνάς και στην άλλη, παράσταση από γυμνικούς αγώνες, και την επιγραφή «Των Αθήνηθεν άθλων». Στους γυμναστικούς αγώνες, περιλαμβάνονταν και τα «Λάμπια», όπου γινόταν χρήση δαυλών, τιμάτο σ΄αυτά, ο Εριχθόνιος και γινόταν αναπαράσταση της γεννήσεώς του, γ) αγώνες ιππικούς, διεξαγόμενους στον Ιππόδρομο (πλησίον του Πειραιώς) οι οποίοι περιελάμβαναν: αγώνες ίππου με έναν αναβάτη και αρματοδρομίες (στους αγώνες αυτούς, μπορούσαν να λάβουν μέρος όλοι οι ΄Ελληνες αλλά και ξένοι), δ) αγώνες ονομαζόμενοι «Πυρρίχια». Οι αγώνες αυτοί, γινόντουσαν σε ανάμνηση του χορού της πάνοπλης Αθηνάς, μετά την νίκη της, επί των Γιγάντων.

Ο χορός, εκτελείτο από 3 κατηγορίες αθλητών (παιδιά, έφηβοι, άνδρες), που χόρευαν γυμνοί, φέροντες μόνο περικεφαλαία και ασπίδα.

Το έπαθλο για τους νικητές, ήταν ένα βόδι (από τον 6ο π.Χ. αι., τα «πυρρίχια» έγιναν μέρος των Παναθηναίων και ήσαν αφιερωμένα στην Αθηνά, σε ανάμνηση της νίκης των Θεών του Ολύμπου επί των Τιτάνων και Γιγάντων.

Ο πυρρίχιος χορός, χορευόταν με την συνοδεία αυλών, που έπαιζαν το τραγούδι που ονομαζόταν «ενόπλιος νόμος»), ε) αγώνες «ευανδρίας», στους οποίους, κατά ομάδες, συμμετείχαν οι 10 φυλές των Αθηνών, με άνδρες που διακρίνονταν για την αρίστη σωματική τους διάπλαση, ενδεδυμένους, με πολεμική στολή (ήταν ένα είδος καλλιστείων). Το έπαθλο για την νικήτρια ομάδα, ήταν ένα βόδι και ασπίδες.

Στον αυτό αγώνα, συμπεριλαμβανόταν και ο αγώνας των «θαλλοφόρων», στον οποίο, κάθε φυλή, παρουσίαζε τους θαλλερώτερους γέροντες.

Οι νικητές αυτών των αγώνων, έπαιρναν μέρος και στην μεγάλη πομπή των Παναθηναίων, κρατώντας κλάδους ελαίας, στ) αγώνες λαμπαδηδρομίας, η οποία διεξαγόταν την 27η προς 28η του μηνός και ήταν αγώνας δρόμου ανδρών από κάθε φυλή, που κρατούσαν αναμμένες λαμπάδες (πυρσούς), τις οποίες και άναβαν με τελετουργικό τρόπο, σε βωμούς και ύστερα μετέφεραν το φως, μεταβιβάζοντας ο ένας την λαμπάδα στον άλλο, με προορισμό τον βωμό, όπου θα γίνονταν οι θυσίες των Παναθηναίων.

Το βραβείο για την φυλή που νικούσε, ονομαζόταν «νικητήριο» και για τον νικητή αθλητή «άθλον». Η λαμπαδηδρομία, που ξεκινούσε από τον ναό του Προμηθέως (Ακαδημία), με τέρμα την πόλη των Αθηνών, μπορούσε να γίνει νύχτα και οι αθλητές να είναι έφιπποι, ζ) αγώνες, με την ονομασία «Νεών άμιλλα» (αγώνες πλοίων, ιστιοπλοϊκοί και λεμβοδρομίες), που διεξήγοντο την 29η του μηνός (οι τελευταίοι αγώνες των Παναθηναίων) στον λιμένα του Πειραιώς, στην τοποθεσία που βρίσκεται ο τάφος του Θεμιστοκλή. • ΙΕΡΟΠΡΑΞΙΕΣ-ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΠΕΠΛΟΥ Οι ιεροπραξίες, ελάμβαναν χώρα την 28η του μηνός.

Την νύχτα της προηγουμένης, χορός παρθένων της πόλεως των Αθηνών, έψαλε την «πανυχίδα» η οποία ήταν ύμνος προς τιμήν της Αθηνάς.

Την επομένη, το τελετουργικό περιελάμβανε πομπή, με το πέπλο που είχε υφανθεί με σκοπό να καλύψει το ξόανο της θεάς Αθηνάς και θυσίες και δεήσεις προς την θεά, για να προστατεύσει την πόλη.

Το προσφερόμενο πέπλο (μάλλινο φόρεμα, σε χρώμα κίτρινο, κοσμημένο με κεντημένες παραστάσεις της θεάς από την Γιγαντομαχία), το ύφαινε, κατά τον μήνα Πυανεψιώνα και επί 9 ημέρες, ομάδα γυναικών, που αποτελείτο από την Ιέρεια της θεάς, τις δύο από τις τέσσερις «αρρηφόρους» (νεαρά κορίτσια που εκλέγονταν κάθε χρόνο και παρέμεναν στην Ακρόπολη, μέχρι να παραδοθεί το πέπλο) και γυναίκες, που βοηθούσαν στην ύφανση και ονομάζονταν «εργαστίναι». Η πομπή ξεκινούσε με την ανατολή του ήλιου, από το «Λευκόριο» (περιοχή του Κεραμεικού) και μετείχαν σ΄αυτήν, οι άρχοντες της πόλεως, στρατιωτικοί, οι ταμίες του ναού της Αθηνάς, άτομα που οδηγούσαν τα ζώα που επρόκειτο να θυσιαστούν, οι κανηφόρες (κοπέλλες που έφεραν τα ιερά κάνιστρα στο κεφάλι), άτομα που μετέφεραν νερό («υδροφόροι») και καθίσματα («διφροφόροι»), οι θεωροί των άλλων πόλεων, που συμμετείχαν στην γιορτή και οι νικητές των αγώνων των «θαλλοφόρων» (οι θαλλερότεροι γέροντες κάθε φυλής). Το πέπλο ήταν τοποθετημένο σε άρμα που είχε σχήμα πλοίου (το έδεναν στο κατάρτι), το οποίο έσερναν άλογα.

Η πομπή, μέσω του Διπύλου, έφτανε στον δρόμο της Αγοράς, όπου και γινόταν τιμητική παρέλαση ιππέων.

Ακολούθως, η πομπή έφτανε στο «Ελευσίνιο» (ιερό, στο οποίο γινόταν η πρώτη μύηση στα Ελευσίνια Μυστήρια), περνούσε κοντά από το Πελασγικό τείχος και έφτανε στα Προπύλαια της Ακρόπολης, ενώ το άρμα το άφηναν στον λόφο του Αρείου Πάγου, χωρίς τα άλογα.

Η πομπή με το πέπλο, ανέβαινε τον βράχο της Ακρόπολης και εκεί, μπροστά στο ξόανο της θεάς, μέσα στον Παρθενώνα, γινόταν και η παράδοση του πέπλου στην Ιέρεια της Αθηνάς Παλλάδας, από τον ταμία του Ιερού της θεάς.

Ακολουθούσαν οι θυσίες των ζώων, ενώ ένα από τα ομορφότερα ζώα, είχε επιλεγεί να θυσιασθεί στον βωμό της Απτέρου Νίκης.

Μετά την θυσία, το κρέας των ζώων, το διένειμαν στους συμμετέχοντες στην γιορτή. ■ ΣΥΝΟΙΚΙΑ-ΣΥΝΟΙΚΕΣΙΑ Γιορτή (την 16η του μηνός), σε ανάμνηση του «συνοικισμού» της Αθήνας (ένωση των πόλεων της Αττικής), κατά την οποία, τιμάτο κυρίως, η θεά Αθηνά η Πολιούχος, με προσφορά θυσιών.

Θυσιαζόταν επίσης μοσχάρι, στον βωμό της Ειρήνης.

Στο μέρος της γιορτής, κατά το οποίο τιμάτο η Εστία, γινόταν αναφορά στις τρείς τάξεις των πολιτών (που εγκαθίδρυσε ο Θησέας) και στα ονόματα, των 12 δήμων της Αττικής.

Ιδιαίτερη μνεία γινόταν στο Πρυτανείο, που αποτελούσε την Διοικητική υπηρεσία, όλης της Αττικής. ■ ΝΕΜΕΑ Πανελλήνια γιορτή, τελούμενη στην κοιλάδα της Νεμέας, προς τιμήν του Διός.

Κατά την παράδοση, η περιοχή τέλεσης της γιορτής, επιλέχθηκε από τον βασιλιά του ΄Αργους ΄Αδραστο, επειδή εκεί, κατά την διάρκεια της εκστρατείας των «Επτά επί Θήβας», συνάντησε την βασίλισσα της Λήμνου Υψιπύλη με τον γιό της Οφέλτη (γιό του ιερέα της Νεμέας Λυκούργου) και τους οδήγησε σε πηγή, να ξεδιψάσουν.

Στην πηγή όμως, ένα φίδι δάγκωσε τον Οφέλτη και επέφερε τον θάνατό του. ΄Ετσι τα «Νέμεα», ιδρύθηκαν προς τιμήν του Οφέλτη.

Κατά μία άλλη εκδοχή, ο Οφέλτης ήταν γιός του βασιλιά της Νεμέας Λυκούργου και της Ευρυδίκης ή της Αμφιθέας. Η Υψιπύλη, ήταν η τροφός του.

Μια μέρα η Υψιπύλη, βγαίνοντας από την πόλη με το παιδί, συνάντησε του επτά βασιλείς που είχαν αποφασίσει εκστρατεία κατά της Θήβας, οι οποίοι της ζήτησαν να τους δείξει μία πηγή για να ξεδιψάσουν.

Εκείνη, παρ΄ότι γνώριζε ότι υπήρχε χρησμός, που έλεγε ότι το παιδί δεν πρέπει να πατήσει στη γη, πριν μάθει να περπατάει, άφησε το παιδί καταγής και όταν γύρισε, είχε κατασπαράξει το παιδί ο δράκος που φύλαγε την πηγή. Ο Αμφιάραος (ένας από τους 7 βασιλείς), θεώρησε το συμβάν κακό οιωνό και ονόμασε το βρέφος Αρχέμορο (αρχή κακοτυχιών). Στη μνήμη του δε, οι Επτά επί Θήβας, θέσπισαν τους αγώνες «Νέμεα». Μια τρίτη εκδοχή, θέλει τα Νέμεα να τα ιδρύει ο Ηρακλής, σε ανάμνηση της νίκης του, επί του λέοντα της Νεμέας. Τα Νέμεα, γιορτάζονταν κάθε 2 έτη (το 2ο και 4ο έτος κάθε Ολυμπιάδας), κατά τον μήνα Εκατομβαιώνα και οι διεξαγόμενοι αγώνες, τελούντο εντός του ιερού χώρου, όπου και ο ναός του Νεμείου Διός (ο χώρος διέθετε στάδιο και ιππόδρομο). Κατά την διάρκεια των αγώνων, επικρατούσε εκεχειρία (όπως και στους Ολυμπιακούς αγώνες). Προηγείτο θυσία στον Νέμειο Δία και ακολουθούσαν γυμνικοί, ιππικοί, μουσικοί και δραματικοί αγώνες, με έπαθλο των νικητών, ένα στεφάνι από σέλινο. «Νέμεα» τελούντο επίσης στα Μέγαρα, στη Σικελία και στην Αγχίαλο (Θράκη). Τα «Νέμεα», με πρωτοβουλία των κατοίκων της Νεμέας και με χορηγίες Ελληνιστών της Ευρώπης, αναβίωσαν την 1η Ιουνίου 1996, με πολύ μεγάλη συμμετοχή και επιτυχία. ■ ΘΑΛΥΣΙΑ Γιορτή, προς τιμήν της θεάς Δήμητρας, τελουμένη τον μήνα Εκατομβαιώνα, κατά την απαρχή της συγκομιδής των καρπών.

Γινόντουσαν αναίμακτες θυσίες, ήτοι οι γεωργοί έφερναν τα πρώτα δημητριακά της συγκομιδής στον βωμό της θεάς και τον πρώτο άρτο («θαλύσιος άρτος») και έψελναν ύμνους, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη τους για την «ευθαλία» (εξ ου και Θαλύσια), δηλαδή την ευφορία της γης. ▓ ΓΙΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Μεγάλες θρησκευτικές γιορτές υπάρχουν τον μήνα Ιούλιο, με τις περισσότερες, αφιερωμένες, σε Αγίους «θεραπευτές». • 1η Ιουλίου: Γιορτή των Αγίων Αναργύρων, Κοσμά και Δαμιανού, ιατρών, που ασκούσαν τον 3ο αι., αφιλοκερδώς το επάγγελμά τους (ως λειτούργημα). Αυτό δεν άρεσε στον έπαρχο της περιοχής, που τους ζήτησε να αρνηθούν την πίστη τους και επειδή εκείνοι δεν το έπραξαν, τους αποκεφάλισε. • 7 Ιουλίου: Γιορτή της Αγίας Κυριακής, θεραπεύτριας και προστάτιδας ανθρώπων και ζώων, από ασθένειες. • 17 Ιουλίου: Γιορτή της Αγίας Μαρίνας, προστάτιδας από εξανθηματικές νόσους και κυρίως, των καχεκτικών παιδιών, που τα «ξεμαραίνει», δίνοντάς τους, την ζωογόνο ουσία ανάπτυξης.

Θεωρείται επίσης προστάτιδα των σπαρτών, τα οποία και απαλλάσσει από βλαπτικά ζωύφια (Η Αγία Μαρίνα, μαρτύρησε στην Αντιόχεια, το έτος 262). • 20 Ιουλίου: Η δεσπόζουσα γιορτή του μήνα, αφιερωμένη στον Προφήτη Ηλία, από τις πλέον σημαντικές μορφές της Βίβλου, ο οποίος θεωρείται έφορος της βροχής, εξ ου και σωτήρας των σπαρτών από την ξηρασία.

Λατρεύεται -κυρίως- σε ξωκκλήσια, διάσπαρτα στις Ελληνικές βουνοκορφές και τους λόφους, που από αρχαιοτάτων χρόνων, θεωρούντο τόποι ιεροί. • 26 Ιουλίου: Γιορτή της Αγίας Παρασκευής, η οποία προστατεύει τα μάτια και συντελεί στην θεραπεία τους. • 27 Ιουλίου: Γιορτή του Αγίου Παντελεήμονα, ο οποίος γεννήθηκε τον 3ο αι. στην Νικομήδεια της Μ. Ασίας και ασκούσε αφιλοκερδώς, ως φιλανθρωπία, το ιατρικό λειτούργημα (εξ ου και η παροιμία: «κουτσοί, στραβοί, στον ΄Αγιο Παντελεήμονα). Πέθανε με αποκεφαλισμό, το έτος 305. ▓ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ■ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ Στην αγροτική Ελλάδα, ο Ιούλιος ονομάζεται Αλωνάρης, Αλωνιστής, Αλωνητής, Αλωνιάτης και Αλωνεύτης, διότι την εποχή αυτή, γίνεται το αλώνισμα των δημητριακών (σε ορεινά μέρη, λόγω του ψυχρότερου κλίματος, ο θερισμός γίνεται τον Ιούλιο αντί για τον Ιούνιο και έτσι ο Ιούλιος, ονομάζεται και θεριστής). Στην Ρόδο ονομάζεται Φουσκομηνάς ή Χασκομηνάς, διότι φουσκώνουν και χάσκουν (ωριμάζουν) τα σύκα και «ανοίγουν». Στην Νάξο και τη Χίο, ονομάζεται Γυαλιστής, επειδή ωριμάζουν τα σταφύλια και γυαλίζει η ρόγα τους.

Ονομάζεται επίσης Αηλιάς ή Αηλιάτης, λόγω της γιορτής του Προφήτη Ηλία, στις 20 του μηνός, ο οποίος θεωρείται ότι διαφεντεύει τους ανέμους και ακόμα, Δευτερόλης ή Δευτερογιούλης, επειδή είναι ο δεύτερος μήνας του θέρους. Στην Ποντιακή διάλεκτο, λέγεται Χορτοθέτης ή Χορτοκόπος. ■ ΕΘΙΜΑ Πολλά από τα έθιμα του μήνα, έχουν τις ρίζες τους στην αρχαία Ελλάδα και συγκεκριμένα στην γιορτή «Θαλύσια», προς τιμήν της θεάς Δήμητρας (βλ. κεφ. «Αρχαία Ελλάδα-γιορτές», του παρόντος). Μεγάλης σημασίας, θεωρείται ο μήνας Ιούλιος, για την επιβίωση των γεωργικών και κτηνοτροφικών οικογενειών.

Στα χωριά λένε πως, το πέρασμα από τον Ιούνιο (θεριστή), στον Ιούλιο (αλωνάρη), «σμίγουν δύο ψωμιά». Αυτό σημαίνει ότι, τα αποθέματα για την παρασκευή ψωμιού, έχουν τελειώσει και ο νεοαλεσμένος σίτος, είναι αυτός που θα εξασφαλίσει την επιβίωση.

Γι΄αυτό και όταν οι γεωργοί τελείωναν το αλώνισμα και καθάριζαν την ήρα από το στάρι, σταύρωναν τη σωρό του σταριού και στην κορυφή έμπηγαν, ένα ξύλινο φτυάρι.

Με το νέο αλεύρι, έφτιαχναν μια «λειτουργιά» για να την ευλογήσει ο παπάς και από το πρώτο ζυμάρι, ζύμωναν, το κλικούδι» και το άφηναν στη βρύση του χωριού. ΄Οποια γυναίκα πήγαινε να πάρει νερό στη βρύση και εύρισκε το νέο ψωμί, έπρεπε να το μοιράσει στις γυναίκες του χωριού. • Κατά την διάρκεια που γινόταν το αλώνισμα, δεν επιτρεπόταν να αλωνίζει συνεχώς το ίδιο πρόσωπο, αλλά εναλλασσόταν με άλλο πρόσωπο της οικογένειας (γυναίκα, παιδί κλπ) και εκείνο που αλώνιζε πριν, ξεκουραζόταν σ΄ένα δένδρο, που είχε φυτευτεί κοντά στο αλώνι, για τον σκοπό αυτό, και που ονομαζόταν «αμπλήκι». Όταν κατά την διάρκεια του αλωνισμού, περάσει κάποιος ξένος από το αλώνι, πρέπει να δώσει μόνο μια ευχή: «΄Ωρα καλή, χίλια μόδια» ή «χίλια μόδια και τ΄αγώι χώρια» και ο αλωνιστής, να του απαντήσει: «Να΄σαι καλά.

Ευχαριστούμε». • Μόλις μάζευαν, το καθαρισμένο από την ήρα, στάρι (λειώμα ή μάλαμα), νίβονταν όλοι όσοι συμμετείχαν και ράντιζαν και τη σωρό του σταριού. • Κατά την διάρκεια του αλωνισμού, δεν επιτρεπόταν να έρθει στο αλώνι, γυναίκα που έγνεθε μαλλί με ρόκα, διότι θεωρείτο «ξωτικιά», που έδιωχνε τον άνεμο και δεν μπορούσαν να λιχνίσουν (ανεμίσουν). • ΄Όταν τελείωνε το αλώνισμα και ξέζευαν τα βόδια και τα απομάκρυναν, παρακολουθούσαν το γηραιότερο βόδι.

Αν αυτό ξυνόταν στο κεφάλι, ο χειμώνας θα ήταν πρώϊμος, αν ξυνόταν στη μέση, θα υπήρχε βαρυχειμωνιά στο μέσον του χειμώνα και αν ξυνόταν στην ουρά, ο χειμώνας θα ήταν όψιμος. • ΓΙΟΡΤΕΣ-ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ Τα περισσότερα πανηγύρια, γίνονται στα χωριά, κατά τον μήνα Ιούλιο.

Εκτός απ΄αυτά που σχετίζονται με τις θρησκευτικές γιορτές του μήνα, γίνονται και πανηγύρια που αφορούν γιορτές και γεγονότα του χειμώνα, τα οποία λόγω καλού καιρού, έχουν μεταφερθεί στον Ιούλιο. ¤ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΛΙΑΣ (γιορτή 20 Ιουλίου), συνδέεται με τις βροχές, τις βροντές, τους κεραυνούς και με τις κορυφές των βουνών.

Στην αρχαιότητα, οι κορυφές των βουνών, ήσαν κέντρα λατρείας του Δία, του ονομαζόμενου Νεφεληγερέτη, Υέτιου και Κεραύνιου, ιδιότητες που αποδίδονται σήμερα από τους ΄Ελληνες, στον Προφήτη Ηλία.

Ο σπουδαίος λαογράφος Γεώργιος Αικατερινίδης, έχει καταγράψει μια τέτοια παράδοση: «Οι βροχές και τ’ αστροπελέκια από τον προφήτη Ηλία γίνονται.

Ξαπλώνει στα σύννεφα και κοιμάται, όταν είναι να καλοσυνέψει ο καιρός.

Μα όταν είναι για νερό, τρέχει με τ’ αμάξι του στον ουρανό και γι’ αυτό βροντάει… Όταν βροντάει, είναι που με το πύρινο αμάξι του κυνηγάει τη Λάμια, να τη σκοτώσει, για να μην καταστρέψει τα σπαρτά των ανθρώπων.

Οι αστραπές που πέφτουνε τότες είναι οι πύρινες σαγίτες που ρίχνει στη Λάμια ο άγιος». Κατά την ημέρα γιορτής του προφήτη Ηλία, επικρατεί συνήθως μεγάλη ζέστη και υπάρχει μεγάλη ξηρασία και άρα και κίνδυνος να «καεί» κάθε γεωργική παραγωγή.

Γι΄αυτό και άπαντες ανεβαίνουν στο εκκλησάκι του και κάνουν λιτανεία, με περιφορά της εικόνας του, για να βρέξει.

Την ίδια μέρα, οι γεωργοί δεν εργάζονται, για να μην ρίξει χαλάζι.

Κατά την παράδοση, ο Αη-Λιάς, ήταν ναυτικός, που κινδύνευσε πολλές φορές στη θάλασσα και μετά από πολλά ταξίδια, αποφάσισε να ζήσει στην στεριά.

Πήρε ένα κουπί στον ώμο και τράβηξε να βρει τον τόπο, όπου θα έμενε.

Στο δρόμο, όποιον συναντούσε, τον ρωτούσε τί ήταν αυτό που κρατούσε.

Όταν του απαντούσαν ότι επρόκειτο για κουπί, συνέχιζε το δρόμο του, ψάχνοντας το κατάλληλο μέρος για να μείνει.

Περπατώτας, βρέθηκε στα βουνά.

Εκεί αντάμωσε έναν τσοπάνη και του έκανε την ίδια ερώτηση και ο τσοπάνης του απάντησε, πως αυτό που κρατούσε, ήταν ξύλο.

Η απάντηση τον ικανοποίησε.

Βρήκε το μέρος, όπου οι άνθρωποι δεν σχετίζονταν με την θάλασσα και έκτοτε, έμεινε κοντά στους ανθρώπους των βουνών. ΄Ετσι, όταν βροντά και αστράφτει, ο λαός πιστεύει πως είναι ο Αη-Λιάς, που τρέχει με το άρμα του στον ουρανό, για να κεραυνοβολήσει μ΄έναν κεραυνό του, τον δράκοντα ή τον διάβολο.

Μια άλλη παράδοση, συνδεδεμένη με την θρησκεία, αναφέρει πως ο προφήτης Ηλίας, ευρισκόμενος στην έρημο, την εποχή της μεγάλης ξηρασίας, που εξαπέλυσε ο Θεός κατά του ασεβούς βασιλιά Αχαάβ, τρεφόταν με ψωμί, που του έφερναν τα κοράκια.

Εξ ου και υπάρχει η λαϊκή άποψη, ότι τα κοράκια, που συμπίπτει να φτάνουν στον τόπο μας, αυτές τις μέρες, πηγαίνουν ψωμί στον προφήτη Ηλία και από κείνη την ημέρα, ο καιρός «γυρίζει» προς τον χειμώνα, όπως αναφέρει και η παροιμία: «Τ΄Αϊλιός γύρνα ν΄κάπα αλλιώς». ¤ ΑΓΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ (7 Ιουλίου). Την ημέρα της γιορτής της, απέχουν από τ΄αλώνια, διότι πιστεύουν ότι αν αλωνίσουν, το ψωμί θα γίνει μαύρο. ¤ ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΟΥ ΤΑΥΡΟΥ, στην Αγία Παρασκευή της Λέσβου: Το πανηγύρι γίνεται μήνα Ιούλιο, προς τιμήν του Αγίου Χαραλάμπους, επειδή δεν μπορούσε να γίνει λόγω κακών καιρικών συνθηκών, κατά την ημέρα γιορτής του Αγίου (10 Φεβρουαρίου). Διαρκεί 3 ημέρες και περιλαμβάνει ταυροθυσία, με ταύρο που πρέπει να είναι τριών ετών, να μην έχει ευνουχιστεί και να μην έχει μπει σε ζυγό.

Τα έξοδα αγοράς του ταύρου, διαθέτει χορηγός.

Το πρωϊ της Παρασκευής, οδηγούν εν πομπή τον ταύρο στο σπίτι του χορηγού, όπου υπό τους ήχους μουσικής, τον στολίζουν με άνθη στον λαιμό, τον στεφανώνουν με λουλούδια και βάφουν με χρυσόσκονη τα κέρατά του, ενώ στο μέτωπό του, κρεμάνε μικρή επιγραφή, με το όνομα του χορηγού.

Ακολούθως, σχηματίζεται πομπή με σημαίες και λάβαρα και με την εικόνα του Αγίου Χαραλάμπους μπροστά, περιφέρουν τον ταύρο, σ΄όλο το χωριό, υπό τους ήχους μουσικής.

Το απόγευμα, το ζώο μεταφέρεται σε μια δυσπρόσιτη τοποθεσία, που καλείται «Ταύρος» και δίπλα υπάρχει το ξωκκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους.

Από νωρίς, το πρωϊ του Σαββάτου, οι πανηγυριστές (που καταφθάνουν απ΄όλο το νησί, ακόμα και από το εξωτερικό) μεταβαίνουν στην περιοχή «Ταύρος». Το δειλινό, πάλι με μουσική, φέρνουν τον ταύρο μπροστά από το εκκλησάκι του Αγίου και ο ιερέας τον ευλογεί, διαβάζοντας ειδική ευχή.

Και αφού έχει αγιαστεί και ευλογηθεί ο ταύρος, τον οδηγούν στον τόπο της θυσίας.

Μάλιστα υποστηρίζουν, πως το ζώο…αυτοβούλως γονατίζει, για να θυσιασθεί Παράλληλα, γίνεται η σφαγή και άλλων, μικρότερων ζώων, που τα έχουν φέρει πανηγυριστές ως τάματα, και τα οποία πριν την σφαγή τους, επίσης τα ευλογεί ο ιερέας! Την ευλογία του δίνει ο ιερέας και στους έφιππους πανηγυριστές, διότι εικάζεται πως το πανηγύρι, σχετίζεται και με την προστασία των φοράδων.

Στη συνέχεια, από το κρέας του θυσιασθέντος ταύρου και ειδικά κατεργασμένο στάρι, παρασκευάζεται το «κεσκέτσι», το οποίο το πρωϊ της Κυριακής, διανέμεται σε όλους τους πιστούς, για να πάρουν τη δύναμη του ταύρου.

Το απόγευμα της Κυριακής, γίνονται ιππικοί αγώνες και η όλη γιορτή περατώνεται με γλέντι, στην πλατεία του χωριού. ¤ Ανήμερα στην γιορτή της Αγίας Μαρίνας (17 Ιουλίου), στο Δεμάτι της Ηπείρου, μετά την Λειτουργεία, ο ιερέας «διαβάζει» ένα βόδι, που πρόκειται να θυσιάσουν.

Στη συνέχεια, ανοίγουν έναν λάκκο στην αυλή της εκκλησίας, όπου και γίνεται η σφαγή.

Επίσης, κατά την γιορτή της Αγίας Μαρίνας, οι γεωργοί, φοβούμενοι μην μαραθούν τα στάχυα, απέχουν από κάθε εργασία, για να εξασφαλίσουν την εύνοια και την βοήθεια της Αγίας. ¤ Στις 2 Ιουλίου, της Παναγιάς της Βλαχέρνας (γιορτάζεται η κατάθεση της εσθήτας της Θεοτόκου), οι αγρότες απέχουν των εργασιών τους και δεν αλωνίζουν, φοβούμενοι ότι θα τιμωρηθούν και θα καούν τα σπαρτά τους. Στην Παναγία δε, έχουν δώσει το όνομα «Καψωδεματούσα». ■ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ Πολλές παροιμίες, σχετίζονται με τον μήνα Ιούλιο.Ενδεικτικά αναφέρουμε: - «Αλωνάρης μαραίνει τα χορτάρια και ο Αύγουστος τα παλλικάρια» - «Τζίτζιρας ελάλησε, μαύρη ρώγα γυάλισε» - «Τον Αλωνάρη δούλευε, καλόν χειμώνα νάχεις» - «Χιόνισε μες τον Γενάρη, να οι χαρές τον Αλωνάρη» - «Κάψες τον Αλωνάρη, ευτυχία όλο τον χρόνο» - «Στο κακορίζικο χωριό τον Αλωνάρη βρέχει» - «Πού μοχτάει το χειμώνα, χαίρεται στον Αλωνάρη» - «Ο Αηλιάς κόβει σταφύλια και η Αγία Μαρίνα σύκα» - «Αλωνάρη με τ΄αλώνια και με τα χρυσά πεπόνια» - «Τον Ιούλη κι’ οι γριές, κάνουνε ξετσιπωσιές» - «Γαμπρός αλωναριάτικος, κακό χειμώνα βγάνει» - «Κάλλιο λόγια στο χωράφι, παρά ντράβαλα σ΄αλώνι» - «Κάτσε κότα το Γενάρη και παπί τον Αλωνάρη» - «Τ΄Αλωναριού τα κάματα (δυνατή ζέστη), τ΄Αυγούστου τα λιοβόρια (ζεστός δυνατός, ανατολικός άνεμος)» - «Τον Αλωνάρη έβρεχε, στον ποτισμένο τόπο» - «Αλωνάρης τα χωρίζει κι΄Αύγουστος τα ξεχωρίζει» - «Χόρτο θεροαλωνιστή, ρώγα-ρώγα γυαλιστή» - «Της Αγια-Μαρίνας ρώγα (ή σύκα) και τ΄Αϊ-Λιος σταφύλι και της Αγιάς Παρασκευής, γεμάτο το κοφίνι» .

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους