Original Post

Πλήρες Κείμενο:

~ ΚΑΛΑΜΑΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΑΜΑΙΑ - ΜΑΛΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΜΑΛΟΦΟΡΙΑ ~ Ο Καλαμαιών, είναι ο Σκιρροφοριών των Μιλησίων, Ευβοέων, Κυζικίων, Ολβίων και άλλων Ιωνικών πόλεων.

Ο μήνας πήρε το όνομά του απο τα Καλαμαία, τα οποία είναι τέλεσμα προς τιμήν της Δήμητρος και της Περσεφόνης, μιά τελετή συγκομιδής κι ευχαριστίας για την ευφορία που παρείχαν οι Θεές και ίσως παλαιότερα να ήταν το όνομα του μηνός Σκιρροφοριώνος στην Ελευσίνα, Αθήνα, Μίλητο, Ολβία κλπ.. Αναφέρεται στην Ελευσίνα (πιθανολογώ και στις άλλες πόλεις, όπως μαρτυρά η ονομασία του μήνα), προφανώς μια ημέρα μετά την πανσέληνο του μηνός (σήμερα δηλαδή), δύο μετά τη γιορτή των Διιπολείων-Βουφονίων, ως είθισται στις τελετές των Θεαινών και είναι το επιστέγασμα για την αγροτική χρονιά, όσον αφορά τα σιτηρά.

Αποδείξεις τέλεσης έχουμε σε επιγραφή στον Πειραιά και στην Ακροκόρινθο. Η ΤΕΛΕΤΗ Είναι γυναικεία ιερά πομπή και τελετή, στην οποίαν παρίσταται εκτός της Αρχι-ιέρειας και ο Ιεροφάντης (o μοναδικός άρρεν) και σχετίζεται με τις άλλες γονιμικές - γυναικείες γιορτές: τα Θεσμοφόρια, τα Αρρηφόρια και τα Προηρόσια.

Η σιωπή των αρχαίων συγγραφέων δεν μας βοηθά καθόλου.

Οι προσφορές γνωστές, αγροτικές, σπόροι κρίθου, σιταριού, ξηροί καρποί κλπ και ύδωρ (IG. ii2 949). Λόγω της εγγύτητάς τους με το καλοκαιρινό ηλιοστάσιο, έχουμε και μεγάλες φωτιές την νύχτα.

ΚΑΛΑΜΗ - ΚΑΛΑΜΟΣ Η καλάμη είναι το άχυρένιο μέρος των σιτηρών, ίδια λέξη χρησιμοποιούμε άλλωστε και σήμερα.

Καλαμαίος είναι ο μάντις, που παλαιότερα ήταν και ιεροφάντης.

Eνας ήρωας με αυτό το όνομα, μας ειναι γνωστος απο ενα αγγείο, τώρα στο μουσείο Γκέττυ.

Καλαμαίον είναι και το μικρό τζιτζίκι.

Στο λεξικό Liddell & Scott βρίσκουμε : κᾰλᾰμαῖος, α, ον, of or in the cornstalks (καλάμαι): μάντις ἁ κ. Theoc.10.18, cf. Sch., : κᾰλᾰμαῖον, τό, μικρός τέττιξ (τζιτζικάκι), Paus.Gr.Frr.87, 401, Hsch. s.v. κερκώπη. II. Καλαμαῖα, τά, festival of Demeter and Persephone at Eleusis, IG2.949.9 (ii B.C.). Κᾰλᾰμαιών-όνος, ὁ (sc. μήν, cf. foreg.

II), name of month at Miletus, SIG683.42 (ii B.C.); at Olbia, IPE1.49; at Cyzicus, CIG3663A. καλαμανθήλη, η, ,ανθήλη, Edict.Diocl.18.6. κᾰλᾰμάομαι, (καλάμη) gather cornstalks, glean, Cratin.420; κ. τὰ ὀπίσω LXXDe.24.20: μεταφορικά, ἐθέριζε τὴν Ἀσίαν, ἐγὼ δὲ καλαμώμαι Plu.2.182a; gather up the stragglers of an army, LXXJd.20.45; οἱ πράκτορες καλαμώνται υμάς ib.Is.3.12. 'Iσως να τιμάται κι ο Απόλλων ως ο κατ' εξοχήν αποτροπα'ι'κός Θεός, γράφει ο Μπουκέρτ, ως Ερισίβιος, Παρνόπιος ή Σμινθεύς.

Αν και συμφωνώ απολύτως, τέτοια καταγραφή δεν υπάρχει περί αυτού. Η ΜΑΛΟΦΟΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑ Η λατρεία της Δήμητρας στα Μέγαρα και στις Μεγαρικές αποικίες του Πόντου - Μαλοφόρια (Remus Mihai Feraru: Feasts in Honor of Demeter in the Megarian Colonies on the Shores of Pontus Euxinus) Στα Μέγαρα, η Δήμητρα ήταν μια προγονική θεά, μέρος του αρχικού πάνθεον της πόλης-κράτους.

Η λατρεία της Δήμητρας ασκείτο πριν από τον -8ο αιώνα. Ο Παυσανίας λέει πώς ο Καρ (ή Κάρας, γιός του Φορωνέως), ο πρώτος βασιλιάς των Μεγάρων, εισήγαγε τη λατρεία της Δήμητρας στην πόλη με την ανέγερση ενός τόπου λατρείας (μέγαρον) προς τιμήν της. 4 Η Δήμητερ είναι η μόνη Μεγαρική θεά που λατρεύεται και στις δύο ακροπόλεις, την ανατολική (Καρία)5 και τη δυτική (Αλκάθοος)6. Άλλωστε, ο αρχαιότερος θρησκευτικός πυρήνας των Μεγάρων, που βρίσκεται στη θέση της παραλιακής αρχαίας Νισαίας, φαίνεται να κυριαρχείται από τη Δήμητρα σε συνδυασμό με τον Ποσειδώνα Ενυάλειο και τον Δία Μειλίχιο 7. Ο Παυσανίας σημαειώνει την ύπαρξη ιερού, αφιερωμένου στη Δήμητρα Μαλοφόρου8 στη Νισαία όπου η λατρεία της ανάγεται τουλάχιστον στις πρώτες δεκαετίες της -1ης χιλιετίας.9 Έτσι στα Μέγαρα η Δήμητρα λατρεύοταν ως χθόνια θεότητα που εκδηλώθηκε με δύο διακριτές όψεις: αφενός ως η θεά των Θεσμοφορίων, η Δήμητρα απολάμβανε μια λατρεία που βρισκόταν εντός των τοιχών, ακριβώς στο κέντρο των Μεγάρων, ενώ από την άλλη τιμάται ως Μαλοφόρος σε ιερό έξω από την πόλη.

Εκεί η Δήμητρα λατρεύτηκε με την επίκλιση ως Θεσμόφορου και Μαλόφορου.

Ο συγγραφέας παρέχει μια φανταστική ετυμολογική εξήγηση αυτής της επίκλησης: «οι πρώτοι προβατοτρόφοι των Μεγάρων, καλούσαν τη Δήμητρα Μαλοφόρο»13. Όπως ήταν φυσικό, ο Παυσανίας συνέδεσε το επίθετο Μαλόφορος και το λέξη μῆλον που σημαίνει «πρόβατο»14. Ο Μαλοφόρος λοιπόν σήμαινε «αυτός που φέρνει τα πρόβατα». Για αυτό γιατί η Δήμητρα θεωρούνταν προστάτιδα των κοπαδιών.

Έχει αποδειχθεί ότι η εξήγηση του Παυσανία είναι λανθασμένη από γλωσσική άποψη 15. Το επίθετο Μαλοφόρος σχηματίστηκε (μάλλον) από το δωρικό μᾶλον, «μήλο»16 (Σημ. δική μου : Είναι τα λευκά - υπόλευκα - λευκοκίτρινα αλεσμένα σιτηρά *** και η γιορτή κι ο μήνας έχουν πάρει το όνομά τους απο κει αλλά και το επίθετο της Δήμητρος, είναι δοσμένο λογω των καρπών και του χρωματικού χαρακτηριστικού τους). Η ονομασία Μαλοφόρος προήλθε από το όνομα μιας γιορτής των Μαλοφορίων, που τελούνταν προς τιμήν της Δήμητρας ως προστάτιδας των οπωροφόρων δέντρων17.

Η λατρεία της Δήμητρας Μαλοφόρου, υιοθετήθηκε από τις αποικίες των Μεγάρων στη Σικελία (Σελινούς) και στις ακτές του Ευξίνου Πόντου (Βυζάντιο, Αγχίαλος, Μεσαμπρία και Καλλάτις). Μαρτυρείται στον Σελινούντα, αποικία των Μεγάρων-Υβλαίων, όπου οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα ιερό της Δήμητρας Μαλοφόρου που χρονολογείται στα -590–580. 18. Η Δήμητρα κατέχει σημαντική θέση στο πάνθεον της Χαλκηδόνας δίπλα στον Απόλλωνα.

Το κεφάλι της θεάς αποτυπώνεται χαρακτηριστικά σε τοπικά νομίσματα19.

Η μόνη διαθέσιμη πληροφορία για τη λατρεία της Δήμητρας στην Ηράκλεια τη Ποντική προέρχεται από μια από τις σημειώσεις του Ησυχίου: Πάμπαν· ἡ Δημήτηρ ἐν Ἡρακλείᾳ.

Εκει η Δήμητρα απεικονίζεται σε νομίσματα της Αυτοκρατορικής Εποχής 20. Το όνομα του μήνα του Μαλοφοριώνα, Βυζάντιο, Μέγαρα, Καλλάτις κλπ, υποδηλώνει μια πιθανή παρουσία της Δήμητρας Μαλοφόρου στο πάνθεον της πόλης.

Στον ίδιο βαθμό, υπάρχει η λατρεία της Δήμητρας Μαλοφόρου στο Βυζάντιο21 και στις Μεγαρικές αποικίες από τον Ευξίνο του Πόντου (Καλλάτις, Μεσαμβρία Αγχίαλος) και Σικελία (Σελινούντα) 22. Στην Καλλάτιδα, η Δήμητρα λατρεύτηκε από την ίδρυση της αποικίας και ήταν σίγουρα μέρος του αρχικού πάνθεον της πολης, που ανήκει φυσικά στην ομάδα των χθόνιων θεών. Η Δήμητρα καλούνταν Χθονία και Πλουτοδότειρα («δωρητής πλούτου») και αυτό δείχνει ότι λατρεύτηκε ως θεός του οργωμένου εδάφους και της γεωργίας23.

Η επίκληση Χθονία, αναφέρεται σε κατάλογο θεών από την Καλλάτιδα, που χρονολογείται στον 4ο αιώνα π.κ.χ.. Αν και το επίθετο Χθονιία εμφανίζεται δίπλα στο όνομα της Aρτέμιδος 24, σίγουρα ανήκει στη Δήμητρα.

Ο αρχαίος χαρακτήρας και η σημασία της λατρείας της Δήμητρας Χθονίας στην Καλλάτιδα, επιβεβαιώνονται από τη θέση της δίπλα στον Διόνυσο Πατρώο, Βάκχο, και Δασύλλιο, Αφροδίτη Πάνδαμον (Πάνδημο), Πείθω, Άρτέμιδα και Κρόνο.

Αυτοί είναι οι πιο σημαντικοί θεοί της πόλης - κράτους, μέρος της «μεγαρικής κληρονομιάς» 25. ***μῆλον (Α), -ου, τό, πρόβατο ή κατσίκα, σε Ομήρ.

Οδ.· στον πληθ., πρόβατα και κατσίκες, μικρό κοπάδι, Λατ. pecudes, σε αντίθ. προς το βόες, σε Ομήρ.

Ιλ.· με επίθ. που προστίθεται για να διακρίνει το γένος, ἄρσενα μῆλα, κριάρια, τράγοι, σε Ομήρ.

Οδύσσεια, και : μῆλον (Β), Δωρ. μᾶλον, -ου, τό, Λατ. mālum· I. μήλο (το φρούτο) ή (γενικά) κάθε οπωροφόρο δέντρο, σε Όμηρ., Ησίοδ., Αττ.

II. μεταφ., λέγεται για τους μαστούς νεαρής κοπέλας, σε Θεόκρ.· επίσης, μάγουλα, Λατ. malae, σε Ανθ., Λουκ.· πρβλ. μηλοπάρειος· αλλά στον Θεόκρ., τὰ σὰ δάκρυα μᾶλα ῥεόντι, τά δάκρυά σου τρέχουν γλυκά ή στρογγυλά σαν μήλα. LSJ Πηγές: 4 Παυσαν.

Călătorie în Grecia (1974), I, 39, 5, (p. 115): “Λέγεται οτι η πόλη (Μέγαρα) πήρε τ' όνομά της, οταν άρχων ήταν ο Καρ, υιός του Κορωνέα' λέγεται οτι αυτοί (οι μεγαρείς) έχτισαν για πρώτη φορά ιερά κτήρια (Μέγαρα, όπως τα λέμε και σήμερα) αφιερωμένα στη Δήμητρα, και τότε οι κάτοικοι απεκάλεσαν την πόλη Μέγαρα.

Călătorie în Grecia (1974), I, 40, 6, (p. 117): “this is also the place of the megaron of Demeter.

It is said that Kar had it built during his reign.” Pausanias’ text might be interpreted in the sense that the name of the city of Megara derives from the megaron, the religious place consecrated to Demeter, located on the acropolis of Karia, Antonetti 1998, 36. 5 Pausanias, Călătorie în Grecia (1974), I, 40, 6 (p. 117). 6 Pausanias, Călătorie în Grecia (1974), I, 42, 6–7, (p. 121–122): “A temple of goddess Demeter Thesmophoros is also located (on the acropolis)”; Antonetti 1999, 17. Antonetti, 1998, 35–36. 7 Tucidide IV, 67, 2; 118, 4 apud Antonetti 1998, 36. 8 Pausanias, Călătorie în Grecia (1974), I, 44, 3–4, (p. 125): “Descending towards the port that is still called Nisaia one encounters a temple of Demeter Malophoros”; see also Antonetti 1998, 36; Lévêque-Antonetti 1990 198–199. 9 Bremmer 2012, 32. 10 Chantraine 1970, 432 (s.v. θεσμóς). The word θεσμóς is usually employed with the meaning of rule, order, and law.

The word θεσμóφορος is a composite form of θεσμóς, with the meaning of “law-bringer, civilizer.” 11 Bremmer, 2012, 27; Ferrari, 2003, 821, (s.v. Tesmoforia). 12 Ferrari, 2003, 822, (s.v. Tesmoforia). 13 Pausanias, Călătorie în Grecia (1974), I, 44, 3, (p. 125). 14 Στα ελληνικά, απαντάται συνώνυμο του μῆλον με την έννοια του φρούτου, δες LSJ, 1127 . 15 Bremmer 2012, 32. 16 Chantraine 1974, 694 (s.v. 1 μῆλον); LSJ, 1127 ; Dubois, 1989, 76. 17 Δείτε τον ύμνο στη Δήμητρα του Καλλίμαχου (Hymne VII, 136): “Φέρε μάλα, φέρε στάχυν”, (“δίδε μας φρούτα, δίδε στάχυα!”), Hanell 1934, 175–176.

Για την εξήγηση του επιθέτου Μαλοφόρος, δείτε επίσης Mantzoulinou-Richards 1986, 15–22. 18 Dewailly 1992, 3–9. 19 Hanell 1934, 180. 20 Hanell 1934, 180. 21 Pausanias, Călătorie în Grecia (1974), I, 44, 3, (p. 125). 22 Dubois 1989, 61, no. 54 (dating: 475–450 BC); Dubois 1989, 75, no. 78, r. 5 (dating: 450 BC). 23 Ferrari 2003, 276, (s.v. Demetra). 24 ISM III, 48 A: “ υσος Πα / όνυσος Βακ / Ἀφροδίτα Πά / Πειθώ, Δασύ / Ἄρτεμις, Χθ̣ / Κρόνο .” 25 Πολλοί απ' τους θεούς που αναφέρονται σ΄αυτήν την προφητική επιγραφή απο την Γαλάτιδα, εκτός της Αρτέμιδος και του Κρόνου, απαντούνται στην περιγραφή του Παυσανία, of the Megaran pantheon.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους