«Πρὸς Τίτον τῆς Κρητῶν ἐκκλησίας πρῶτον ἐπίσκοπον χειροτονηθέντα». Τολέδο, στον πάνω όροφο του Μουσείου του Γκρέκο, λεγόμενου και «Οικία του Γκρέκο». Με την πανοραμική ομάδα στεκόμαστε μπροστά στο...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο ξενιτεμένος από χρόνια Κρητικός το φιλοτέχνησε μεταξύ 1610 και 1614 (αρχές του 1616, γιατί στις 7 Απρ. εκείνης της χρονιάς άφησε την τελευταία του πνοή εκεί στο Τολέδο, έδρα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας της βουλιαγμένης στο αργεντίνικο χρυσό Ισπανίας). Σε αυτό το «ξενιτεμένος», εδώ στο Μουσείο, μπροστά στον πίνακα του αποστόλου Παύλου προσέθεσα κι άλλα πολλά: νοσταλγός, αθεράπευτος πατριώτης, βαθύτατα Κρητικός, παντοτινός Ορθόδοξος, θαρραλέος, άφοβος – αν και κατατρεγμένος από την άρχουσα τάξη της Ισπανίας, δηλαδή κυρίως την εκκλησιαστική νομενκλατούρα της πιο σκληροπυρηνικής Ισπανίας την εποχή των φριχτών οργίων της Ιεράς Εξέτασης και των Φιλίππων Β΄ και Γ΄(1556-1621). Δυο μέρες τώρα, ο εξαίρετος Τάσος Παπαδόπουλος, ξεναγώντας από το πρωί ως το βράδυ στο Τολέδο μάς εισήγαγε στα έργα του Δομήνικου.

Και ο Τάσος, όπως και ο τεχνοκριτικός και καθηγητής Μάνος Στεφανίδης (που είχε κάνει στο Πανόραμα δύο διαλέξεις-προετοιμασία για το ταξίδι) τονίζουν τη βυζαντινή αγιογραφική παράδοση που είναι εμφανής παντού στα έργα Γκρέκο, αρκεί να έχεις μάτια – ή αυτιά για να ακούς αυτά που έχουν να σου πουν οι επαΐοντες.

Σταθήκαμε εκστατικοί μπροστά στο Apostolado, το Αποστολάριο. Ο Τάσος μας εξηγεί τον απόστολο Παύλο και σκύβοντας, σαν να προσκυνάει, μας δείχνει ένα κομματάκι χαρτί που κρατάει ο Παύλος.

Γραμμένο στα ελληνικά – όπως ελληνικές ήταν και όλες οι υπογραφές του αγιογράφου. Ο Κρητικός έγραψε εδώ τις πρώτε οκτώ λέξεις από τον κολοφώνα της Επιστολής του Παύλου «Πρὸς Τίτον τῆς Κρητῶν ἐκκλησίας πρῶτον ἐπίσκοπον χειροτονηθέντα» . Την Πατρίδα είχε στη ψυχή του ο ξενιτεμένος.

Τη γλυκύτατη Πατρίδα και την Εκκλησία της Κρήτης, την οποία ίδρυσε ο Παύλος στη διάρκεια της δεύτερης περιοδείας του στη μεγαλόνησο (το 63-64). Μαζί του ήταν και ο αγαπημένος μαθητής του, ο Τίτος.

Σε αυτόν εμπιστεύτηκε την Εκκλησία που θεμελίωσε ο ίδιος.

Και ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, που πέρασε χρόνια και ζαμάνια στην ξενιτιά καταφρονεμένος (ακούγοντας το υποτιμητικό «ο Γκρέκο», όπως έλεγε κάποτε η ξινισμένη ελληνική κοινωνία «ο Αλβανός»), ο μέγας καλλιτέχνης ο οποίος – παρόλο που βιοποριζόταν εργαζόμενος εκκλησιαστικές παραγγελίες – δεν δέχτηκε ποτέ να ασπαστεί τον Καθολικισμό και μάλλον για αυτό δεν παντρεύτηκε την καλή του, σε κάθε Αποστολάριο που έκανε (ένα εκτίθεται στο Μουσείο Πράντο) θυμόταν την Πατρίδα και τον Τίτο και την έγραφε με μελάνι ανεξίτηλο σε εκείνο το χαρτί μπροστά μπροστά στα χέρια του Παύλου.

Αψηφώντας μητροπολητάδες και άρχοντες. «Εγώ θα είμαι πάντα εκεί». Την τελευταία δήλωση την έγραψε στον πίνακα του απόστολου Παύλου στο Τολέδο, εβδομηντάρης πια.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους