Original Post

Πλήρες Κείμενο:

🚩🚩Βέρα Ιγκνατίεβνα Μούχινα – Η γλυπτική στον Σοσιαλιστικό ρεαλισμό «Όλα όσα βρίσκονται γύρω από έναν άνθρωπο πρέπει να ναι τέλεια.

Επομένως, για έναν καλλιτέχνη δεν υπάρχουν και δεν μπορούν να υπάρχουν μικροπράγματα». Β. Μούχινα Το καλλιτεχνικό ρεύμα του Σοσιαλιστικού ρεαλισμού, η στρατευμένη στον σοσιαλισμό τέχνη, η «τέχνη της αλήθειας» κατά τον Μπρεχτ, πορεύεται σταθερά και διαχρονικά πάνω στην μαρξιστική/λενινινιστική κατεύθυνση : «να πλησιάσει η τέχνη στον λαό και ο λαός στην τέχνη». Οι στρατευμένοι καλλιτέχνες στην υπόθεση της χειραφέτησης της εργατικής τάξης καλούνται μέσα από αυτό το ρεύμα που γεννήθηκε με το ξέσπασμα της μεγάλης οκτωβριανής επανάστασης, όχι μόνο να καταδείξουν ολοζώντανα μέσα από τα έργα τους τον άνθρωπο και τις κοινωνίες όπως αυτά είναι, αλλά να αναδείξουν επίσης και το πως αυτά μπορούσαν και έπρεπε να είναι, προβάλλοντας πάντα τις κομμουνιστικές ιδέες, είτε για την επανάσταση και το ξεπέρασμα του ημιβάρβαρου καπιταλιστικού/ιμπεριαλιστικού συστήματος, είτε για την σοσιαλιστική ανοικοδόμηση. Ο Σοσιαλιστικός ρεαλισμός παίρνει ιστορικά θέση στην ασίγαστη ταξική σύγκρουση και ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ζωής διαμορφώνοντας την «ατσάλινη αισθητική» του μέσα στις πρώτες γραμμές των καταπιεσμένων ανά τον κόσμο όντας μεγαλειώδης και συνάμα λαικός.

Κρατά απόσταση από εξιδανικεύσεις, ναρκισσισμούς και ωραιοπάθειες, περιφρονεί κάθε είδους ιδιοτελές κίνητρο επί των τεχνών, διαποτισμένος από την διαλεκτική – υλιστική αντίληψη της πραγματικότητας, επιδιώκει να διεγείρει στις μεγάλες μάζες των εργαζομένων την επιθυμία για αλλαγή και ανατροπή, συνδέει το ατομικό με το συλλογικό, διαπαιδαγωγεί βαθαίνοντας την γνώση και οξύνοντας την ευαισθησία, καλλιεργεί σε κάθε περίπτωση την θέληση για δημιουργική ζύμωση με τον λαό και για επαναστατική δράση, με αυτόν τον τρόπο επιταγχύνει ριζοσπαστικά την πολύπλευρη ανάπτυξη όλης της εργατικής τάξης. Ο Σοσιαλιστικός ρεαλισμός που επανέρχεται στο προσκήνιο και τον 21ο αιώνα υπενθυμίζει στους καπιταλιστές πως η ιστορία δεν δαμάζεται ούτε τελειώνει, απειλεί ευθέως με υλικούς αλλά και ιδεολογικούς όρους τις άρχουσες τάξεις , γι αυτό έχει πολεμηθεί και πολεμιέται με μένος από την αστική εξουσία, γι αυτό έχει διαστρεβλωθεί από την ψευδοκουλτούρα και αντίληψη των εκφυλισμένων «καλλιτεχνών» – βαστάζων της πλουτοκρατίας, γι αυτό έχει συκοφαντηθεί αυθαίρετα από οπορτουνιστές και αναθεωρητές διανούμενους.

Μια από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του Σοσιαλιστικού ρεαλισμού στην τέχνη κατά τον 20ο αιώνα ήταν και η κορυφαία Σοβιετικός γλύπτρια, σχεδιάστρια, τοιχογράφος, ενδυματολόγος, δασκάλα και ακαδημαικός στην ακαδημία καλών τεχνών της ΕΣΣΔ, Βέρα Ιγκνατίεβνα Μούχινα με της οποίας το έργο και την ζωή θα καταπιαστούμε στο παρακάτω άρθρο.

Η παγκοσμίου φήμης και εμβέλειας γλύπτρια Βέρα Μούχινα, όπου η παρακαταθήκη της αποτελεί κληρονομία του λαού της Ρωσίας και όλων των εργαζομένων του πλανήτη ήταν μια καλλιτέχνης με φλογερό ταπεραμέντο, διορατικότητα και φαντασία, ένα πολυτάλαντο πλάσμα με τεράστια αποθέματα δημιουργικότητας και αυτοσχεδιασμού που δεν μπορούσε παρά να στηριχθεί σε κάθε του βήμα από το εργατικό κράτος και να χαίρει αναγνώρισης και αγάπης από το κόμμα των μπολσεβίκων και τον Σοβιετικό λαό. Η Βέρα Μούχινα Γεννήθηκε την 1η Ιουλίου του 1889 στην Ρίγα από εύπορη οικογένεια εμπόρων που οι πρόγονοί τους είχαν εγκατασταθεί στην πρωτεύουσα της σημερινής Λετονίας – τότε κυβερνείο της Λιβονίας – μετά τον «πατριωτικό πόλεμο» του 1812.

Το πατρικό της στην οδό Τουργκένεφ 23/25 διατηρείται σε άριστη κατάσταση και λειτουργεί στις μέρες μας ως μουσείο.

Ήταν μόλις 11 μηνών όταν έχασε την μητέρα της από φυματίωση.

Το 1892 η οικογένειά της μετακόμισε στην ανατολική ακτή της Κριμαίας και στην παραθεριστική πόλη Φεοδοσία, εκεί θα λάβει λίγο αργότερα και τα πρώτα της μαθήματα ζωγραφικής.

Το 1904 χάνει και τον πατέρα της Ιγνάτιο Κούζμιτς Μούχιν και μετακομίζει μαζί με την μεγαλύτερη αδερφή της Μαρία στους θείους της στο Κουρσκ. Η Βέρα θα αποφοιτησεί με άριστα από το γυμνάσιο και στην συνέχεια θα εγκατασταθεί μαζί με την αδερφή της στην Μόσχα για να συνεχίσουν τις σπουδές τους. Στην Ρωσική πρωτεύουσα η Μούχινα θα σπουδάσει ζωγραφική κοντά στους διάσημους ζωγράφους Κονσταντίν Γουόν και Ίλια Μασκόφ.

Την μέρα των χριστουγέννων του 1912 κι ενώ βρίσκονταν στο κτήμα του θείου της στο Σμολένσκ, η Βέρα Μούχινα είχε ένα σοβαρό ατύχημα.

Κατεβαίνοντας με το έλκηθρο από το βουνό χάνει τον έλεγχο και συγκρούεται με δέντρο, ένα κλαδί της σκίζει το πρόσωπο κόβοντάς της την μύτη.

Η μύτη της ράφτηκε στο νοσοκομείο του Σμολένσκ αλλά οι ουλές παρέμειναν στο πρόσωπό της για μια ζωή (παρά τις οκτώ πλαστικές επεμβάσεις). Η Μούχινα μετά την θεραπεία από τους τοπικούς γιατρούς ταξίδεψε στο Παρίσι για την αποκατάσταση του προσώπου της, εκείνο το διάστημα στο Παρίσι θα παρακολουθήσει μαθήματα γλυπτικής από τον εξπρεσιονιστή Αντουάν Μπουρντέλ, μαθητή του Ογκίστ Ροντέν.

Συνεχίζοντας τις μελέτες της πάνω σε τεχνοτροπίες και δρόμους στην γλυπτική θα βρεθεί στην Ιταλία με την πλούσια αναγεννησιακή παράδοση.

Το 1914 ξεσπά στην Ευρώπη ο Α’ΠΠ, επιστρέφει στην Ρωσία και εργάζεται εθελοντικά ως νοσοκόμα επί τρία χρόνια.

Ήταν η περίοδος όπου γνωρίστηκε με τον μέλλοντα σύζυγό της, χειρούργο και ερευνητή στην ενδοκρινολογία Αλεξέι Ζάμκοφ.

Αξίζει να αναφέρουμε πως ο Ζάμκοφ υπήρξε αμφιλεγόμενη προσωπικότητα και σε κάθε περίπτωση ελεγχόμενος τόσο πάνω στις επιστημονικές του έρευνες και τα φαρμακευτικά του σκευάσματα όσο και σε σχέση με τις πολιτικές του θέσεις. Η Μούχινα παντρεύτηκε τον Ζάμκοφ το 1918 και μαζί απέκτησαν έναν γιο, τον Βζέβολοντ Ζάμκοφ.

Μετά τον θρίαμβο της Οκτωβριανής επανάστασης, με τους μπολσεβίκους και τον Λένιν στην πρωτοπορία υιοθετείται το «Σχέδιο μνημειακής προπαγάνδας Λένιν» βάσει του οποίου, οι γλύπτες καλέστηκαν από το εργατικό κράτος στην δημιουργία μνημείων σε όλες τις πόλεις.

Όπως τελικά αποδείχτηκε, δεν υπήρχε καταλληλότερος άνθρωπος για να ανταποκριθεί σε αυτό το κάλεσμα από την Βέρα Ιγκνατίεβνα Μούχινα. Η Βέρα – παρά την ταξική της καταγωγή – σύμφωνα με τον γιο της «ευθυγραμμίστηκε πλήρως με τις υπέροχες πανανθρώπινες ιδέες που ενσωματώνονται στον κομμουνισμό, η μπολσεβίκικη κοινωνία ήταν γι αυτήν η ενσάρκωση της κίνησης και της δυναμικής προς τα μπρος, μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης και δημιουργικότητας, ειδικά κατά τις πρώτες πενταετίες Στάλιν». Ολοκληρώνει λοιπόν σε μακέτα ένα μνημείο για τον δημοσιογράφο και εκπαιδευτικό Ν.Ι. Νοβίκοφ.

Το έργο εγκρίνεται με ενθουσιασμό από την Λαική Επιτροπή Παιδείας μα μένει ανεκπλήρωτο, η μακέτα κατασκευασμένη από πυλό και αποθηκευμένη σε μη θερμαινόμενο χώρο ράγισε λόγω ψύχους.

Το 1919 στα πλαίσια της μνημειακής προπαγάνδας η Βέρα Μούχινα δημιουργεί τα γλυπτά «Εργατική απελευθέρωση» και «Επανάσταση», το 1921 ολοκληρώνει το μνημείο του μπολσεβίκου επαναστάτη Β.Μ. Ζαγκόρσκυ, στενού συντρόφου του Λενιν, ενώ το 1923 ολοκληρώνει στην μνήμη του Γιάκομπ Μιχαιλοβιτς Σβερντλόφ την εντυπωσιακή «Φλόγα της επανάστασης». Το 1923 επίσης, σχεδιάζει μαζί με την Αλεξάνδρα Έξτερ και το περίπτερο της εφημερίδας Ιζβέστια στην πρώτη πανρωσική έκθεση γεωργίας και χειροτεχνίας στην Μόσχα.

Το 1925 βρίσκεται ξανά στο Παρίσι, αυτή την φορά μαζί με την σχεδιάστρια μόδας Ν. Λαμάνοβα για να συμμετάσχουν σε μια έκθεση μόδας. Η Βέρα εισαγάγει στην ενδυματολογία το «μοτίβο κόκορα» που εφηύρε η ίδια.

Με μια συλλογή κομψών γυναικείων ενδυμάτων από φτηνά υφάσματα και υλικά μα πρωτότυπη γραμμή και διακόσμηση, οι δυο γυναίκες από την ΕΣΣΔ λαμβάνουν το πρώτο βραβείο, με την επιστροφή της αναλαμβάνει να σχεδιάσει τις στολές του Κόκκινου Στρατού.

Το 1927, σε μια έκθεση για τα 10 χρόνια από την Οκτωβριανή επανάσταση η Βέρα Μούχινα τιμάται με το πρώτο βραβείο για το γλυπτό της «Γυνάικα Αγρότισσα», το συγκεκριμένο έργο αγοράστηκε αργότερα από το μουσείο της Τεργέστης και από το τέλος του Β΄ΠΠ βρίσκεται στο Βατικανό.

Το 1926 και το 1927 η γλύπτρια διδάσκει μοντελισμό στο κολλέγιο τέχνης και βιομηχανίας παιχνιδιών, ενώ από το 1927 έως το 1930 διδάσκει στο ανώτατο ινστιτούτο τέχνης και τεχνολογίας – Βκουτέμας.

Η δεκαετία του 30′, δεκαετία ραγδαίας σοσιαλιστικής ανάπτυξης για τον Σοβιετικό λαό, η Βέρα Μούχινα θεωρούνταν ήδη η κορυφαία γλύπτρια της ΕΣΣΔ, είχε αφομοιώσει τον φουτουρισμό και τον κυβισμό στον σοσιαλιστικό ρεαλισμό της και κάθε παρουσίαση έργου της προκαλούσε πάντα το ενδιαφέρον του κοινού ενώ αποτελούσε επίσης και ιδιαίτερο γεγονός για τον καλλιτεχνικό κόσμο της σοσιαλιστικής κοινωνίας.

Το 1937 όμως, ήταν η χρονιά που έγινε παγκοσμίως γνωστη με ένα από τα σπουδαιότερα έργα στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού, ένα γλυπτό – σύμβολο του κομμουνισμού,των εργαζομένων όλου του κόσμου και του πρώτου εργατικού κράτους, το «Ο Εργάτης και η Γυναίκα των Κολχόζ» που κατασκευάστηκε για το περίπτερο της ΕΣΣΔ στην διεθνή έκθεση του Παρισιού με την έγκριση του Στάλιν και είχε ως πρότυπο το γύψινο μοντέλο, ύψους ενάμισι μέτρου που δημιούργησε η Μούχινα.

Για να ολοκληρωθεί το «Ο Εργάτης και η Γυναίκα των Κολχόζ» το συντομότερο δυνατό, οι εργάτες έπρεπε να εργάζονται νυχθημερόν. 28 βαγόνια φορτώθηκαν και στάλθηκαν σιδηροδρομικώς στο Παρίσι.

Το αριστούργημα της Μούχινα πρωτοεμφανίστηκε στην κορυφή του περιπτέρου της ΕΣΣΔ προκαλώντας θαυμασμό και δέος στο κοινό.

Αναφερόμαστε στην μοναδική, αξεπέραστη γλυπτική σύνθεση των δυο κολοσσών από χάλυβα χρωμίου – νικελίου ύψους 24 μέτρων και βάρους 75 τόνων.

Ένας εργάτης και μια αγρότισσα των κολχόζ σε χορευτική κίνηση, σαν να ναι έτοιμοι να απογειωθούν, κρατούν ψηλά το σφυροδρέπανο εμβληματικά, παραπέμποντας στην ένωση εργατών και αγροτών στην εξουσία της ΕΣΣΔ.

Το παριζιάνικο κοινό έμεινε άφωνο στην θέα του μνημείου, ο κόσμος επισκέπτονταν το περίπτερο της ΕΣΣΔ πολλές φορές καθημερινά αφού το γλυπτό της Μούχινα άλλαζε συνεχώς χρώμα, στον πρωινό ήλιο ήταν ροζ, το απόγευμα γίνονταν λαμπερό ασημί, και στο ηλιοβασίλεμα κατέληγε σε χρυσαφί.

Η ομάδα της Μούχινα πήρε το πρώτο χρυσό βραβείο και το μνημείο ψηφίστηκε από τον τύπο της Γαλλίας ως «το μεγαλύτερο έργο γλυπτικής του 20ου αιώνα», ο Πάμπλο Πικάσο δήλωσε ενδεικτικά : «Πόσο όμορφοι είναι οι σοβιετικοί γίγαντες στο φόντο του λιλά παριζιάνικου ουρανού»! Η Γαλλία έκανε σχέδια για να αγοράσει το γλυπτό για το Παρίσι μα λογάριαζε δίχως την άρνηση του Στάλιν.

Το μνημείο σήμερα δεσπόζει στην Μόσχα και στο «Εκθεσιακό πάρκο των επιτευμάτων της εθνικής οικονομίας». Το 1938 και το 1939 η Βέρα Μούχινα εργάστηκε σε γλυπτά για την γέφυρα Μοσκβορέτσκι, το «Υμνος στην διεθνή», το «Θάλασσα», το «Γη», το «Γονιμότητα» και το «Ψωμί». Το καλοκαίρι του 39′ η ιμπεριαλιστική Γερμανία των ναζί εξαπολύει επίθεση ενάντια στην ΕΣΣΔ, η Μούχινα δεν θέλει εγκαταλήψει την Μόσχα για αρκετό καιρό μα εν τέλει υποκύπτει στις πιέσεις του κόμματος και της Επιτροπής τεχνών για την προστασία της ζωής της.

Αναχωρεί τον Οκτώβρη του 41′ μαζί με τον Ζάμκοφ προς τα Ουράλια και στην περιοχή Σβερντλοφσκ. Η Μούχινα γράφει σε μια επιστολή της από εκείνη την περίοδο στον συνάδελφό της γλύπτη Ολένιν : «Δεν μπορώ να κάθομαι ήσυχα και να απολαμβάνω την ηρεμία μου τώρα.

Ο καλλιτέχνης δεν έχει δικαίωμα τώρα να ζει ειρηνικά και ήσυχα, αυτός είναι ο θάνατός του, υποφέρω». Τελικά επιστρέφει στην Μόσχα τον Απρίλη του 1942, την ίδια χρονιά πεθαίνει από φυσικά αίτια ο σύζυγός της Α. Ζάμκοφ.

Το 1943 ολοκληρώνει το μνημείο του Μαξίμ Γκόργκι κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό Μπελορούσκυ στην Μόσχα ενώ το 1945 καλείται ως εμπειρογνώμονας στην Ρίγα για να αξιολογίσει το μνημείο της ελευθερίας που απειλούνταν με κατεδάφιση. Η Βέρα Μούχινα εργάζεται για την διάσωση του μνημείου επιτυχώς.

Την ίδια χρονιά θα κατασκευάσει το επίσης μνημειώδες άγαλμα του Τσαικόφσκι για το ωδείο της Μόσχας.

Το 1947 θα λάβει θέση ως ακαδημαικός στο προεδρείο της ακαδημίας καλών τεχνών της ΕΣΣΔ όπου θα παραμείνει ως τον θάνατό της.

Το 1950 η Βέρα Μούχινα αντιδρά για τον ιμπεριαλιστική επίθεση των ΗΠΑ κατά του λαού της Κορέας, εργάζεται μαζί με άλλους γλύπτες πάνω σε μια δική της ιδέα, το «Απαιτούμε Ειρήνη!». Σκοπός της για αυτό το έργο δεν ήταν να δημιουργήσει απλά ένα μνημείο αλλά κυρίως μια καλλιτεχνική έκκληση για καθολική ειρήνη.

Η γλυπτική αυτή σύνθεση αποτελούνταν από έξι αγάλματα, τέσσερις άντρες και δυο γυναίκες με μικρά παιδιά, εκπροσώπους λαών. Η Βέρα εργάστηκε πάνω στην μορφή μιας γυναίκας με ένα νεκρό παιδί στα χέρια της, μια εικόνα που χε καρφωθεί στην σκέψη της από τις αρχές του Β’ΠΠ. Το γλυπτο είχε φιλοτεχνηθεί από ελαφρύ μέταλλο γιατί προβλέπονταν πως θα μεταφέρονταν από πόλη σε πόλη για να παρουσιάζεται κατά την διάρκεια συνεδρίων του κόμματος, διασκέψεων των εργαζομένων αλλά και αντιμπεριαλιστικών συλλαλητηρίων.

Στις 6 Οκτωβρίου του 1953 σε ηλικία 64 ετών, πεθαίνει από στηθάγχη στην Μόσχα η βραβευμένη με 5 βραβεία Στάλιν, Βέρα Ιγκνατίεβνα Μούχινα.

Είναι θαμμένη δίπλα στον σύζυγό της στο κοιμητήριο Νοβοντέβιτσι στα περίχωρα της Μόσχας. Ο Αλεξέι Ζάμκοφ είχε επιλέξει να γράφει στο μνήμα του «Έκανα ότι μπορούσα για τον λαό», η ίδια πρόσθεσε την επιγραφή : «Και γω επίσης». Ένας κρατήρας στον πλανήτη Αφροδίτη ονομάζεται Mukhina προς τιμήν της.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους