Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Πριν από λίγα χρόνια, αν κάποιος έλεγε ότι η μεγαλύτερη κρίση που θα αντιμετωπίζαμε ως κοινωνία, δεν θα ήταν η οικονομική αλλά η κρίση ευθύνης, ίσως να ακουγόταν υπερβολικός.

Σήμερα πιστεύω πως ζούμε ακριβώς αυτό.

Ζούμε σε μια εποχή που γίνεται συνεχώς και απ' όλους λόγος για δικαιώματα, ενώ οι υποχρεώσεις μας περνούν όλο και περισσότερο σε δεύτερη μοίρα.

Σαφώς, το να διεκδικεί ένας πολίτης τα δικαιώματα του είναι θεμελιώδες στοιχείο της δημοκρατίας και δεν νομίζω ότι αυτό είναι αμφισβητήσιμο.

Η ελευθερία της έκφρασης, η ισότητα απέναντι στον νόμο, η πρόσβαση στην υγεία, στην παιδεία, στην εργασία στην ασφάλεια και τόσα άλλα αποτελούν δικαιώματα που κερδήθηκαν μέσα από αγώνες δεκαετιών.

Μέχρι εδώ όλα καλά.

Όμως υπάρχει και ένα πρόβλημα.

Που βρίσκεται το πρόβλημα; Προσωπικά θεωρώ ότι βρίσκεται στο σημείο που σταματάμε την συζήτηση για αυτά, και όλοι μας απαιτούμε . Απαιτούμε μεν αλλά όλο και λιγότεροι δε, αναρωτιόμαστε τι οφείλουμε να προσφέρουμε εμείς ως πολίτες.

Για να είμαι ξεκάθαρος το γράφω αυτό περισσότερο ως μια προσωπική αυτοκριτική και λιγότερο ως κριτική προς τους άλλους.

Μια οργανωμένη κοινωνία βασίζεται σε μια άτυπη αλλά ισχυρή συμφωνία, ότι όλοι απολαμβάνουμε δικαιώματα, αλλά όλοι αναλαμβάνουμε και ευθύνες.

Καλώς ή κακώς το ένα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το άλλο.

Φανταστείτε μια κοινωνία όπου όλοι απαιτούν αλλά κανείς δεν συνεισφέρει.

Σε μια τέτοια περίπτωση μιλάμε για διάλυση της άτυπης κοινωνικής συμφωνίας που προανεφερα.

Αυτό μπορεί να γίνει εμφανές στην καθημερινότητα μας και σίγουρα πολλοί από εμάς το διαπιστώνουμε.

Θέλουμε καθαρές πόλεις, όμως αρκετοί πετάμε σκουπίδια έξω από τους κάδους, εγκαταλείπουμε μπάζα σε ρέματα ή πετάμε αποτσίγαρα και πλαστικά στον δρόμο.

Ζητάμε περισσότερο πράσινο, αλλά πολλές φορές εμείς οι ίδιοι καταστρέφουμε δέντρα, παρτέρια και παιδικές χαρές με βανδαλισμούς ή αδιαφορία.

Παραπονιόμαστε για την κατάσταση των δημόσιων χώρων, αλλά δεν τους αντιμετωπίζουμε σαν να είναι και δικοί μας.

Το ίδιο συμβαίνει και με την οδική συμπεριφορά μας.

Όλοι απαιτούμε ασφαλείς δρόμους και αυστηρούς ελέγχους, όμως αρκετοί εξακολουθούμε να οδηγούμε με υπερβολική ταχύτητα, να χρησιμοποιούμε το κινητό τηλέφωνο, να μη φοράμε ζώνη ή κράνος, να παραβιάζουμε τους ερυθρούς σηματοδότες ή να σταθμεύουμε πάνω σε πεζοδρόμια και ράμπες ΑμεΑ.

Το ίδιο μοτίβο παρατηρείται και στη φορολογία.

Οι πολίτες απαιτούμε καλύτερα σχολεία, καλύτερα νοσοκομεία, πιο ασφαλείς δρόμους, περισσότερες κοινωνικές παροχές, πιο ποιοτικές δημοτικές υπηρεσίες και τόσα άλλα.

Να υπενθυμίσω, ότι ολα αυτά χρηματοδοτούνται από τους φόρους μας.

Οταν όμως η φοροδιαφυγή θεωρείται από κάποιους "εξυπνάδα", το μόνο σίγουρο τελικά είναι ότι ζημιώνεται ολόκληρη η κοινωνία.

Η απώλεια δημόσιων εσόδων περιορίζει τις δυνατότητες του κράτους να επενδύσει σε υπηρεσίες που μας αφορούν όλους.

Το ίδιο θεωρώ ότι ισχύει και για τη λειτουργία της δημοκρατίας.

Η συμμετοχή μας δεν πρέπει να περιορίζεται στην ψήφο μας κάθε τέσσερα χρόνια.

Περιλαμβάνει ενημέρωση, διάλογο, εθελοντισμό, συμμετοχή στα κοινά, σεβασμό στους θεσμούς και ενεργή παρουσία στην τοπική κοινωνία.

Δεν μπορούμε να ζητάμε καλύτερους δήμους, καλύτερες γειτονιές και καλύτερες υπηρεσίες, αν οι ίδιοι δεν συμμετέχουμε ούτε στις πιο απλές συλλογικές προσπάθειες.

Δυστυχώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν ενισχύσει αυτή την αντίληψη.

Βλέπουμε πάμπολλες φορές την δημόσια συζήτηση να μετατρέπεται σε μια ατελείωτη απαίτηση από τους άλλους.

Είναι πιο εύκολο να καταγγέλλουμε, να δημαγωγούμε να ασκούμε κριτική χωρίς καν να είναι εποικοδομητική και να ζητάμε λύσεις από τους άλλους . Το δύσκολο είναι να αναρωτηθούμε τι κάνουμε εμείς για να βελτιώσουμε την κατάσταση.

Αρκετές κοινωνικές έρευνες για το κοινωνικό κεφάλαιο όπως αυτή του World Values Survey που έτυχε να διαβάσω πρόσφατα, εξετάζουν τη σχέση εμπιστοσύνης, κοινωνικής συνοχής και ποιότητας θεσμών με σημαντική επισήμανση ότι, οι κοινωνίες με υψηλά επίπεδα εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτών παρουσιάζουν συνήθως καλύτερη ποιότητα ζωής, χαμηλότερη εγκληματικότητα, ισχυρότερους θεσμούς και αποτελεσματικότερη δημόσια διοίκηση.

Η εμπιστοσύνη όμως χτίζεται όταν εμείς οι πολίτες τηρούμε τους κανόνες, σεβόμενοι ο ένας τον άλλον και αναλαμβάνωντας τις ευθύνες που μας αναλογούν.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι το κράτος απαλλάσσεται από τις δικές του ευθύνες και υποχρεώσεις. Η Πολιτεία οφείλει να παρέχει ποιοτικές υπηρεσίες, να εφαρμόζει τους νόμους ισότιμα, να καταπολεμά τη διαφθορά και να προστατεύει τους πολίτες.

Όμως και εμείς οι πολίτες οφείλουμε να σεβόμαστε τους νόμους, να προστατεύουμε τη δημόσια περιουσία και να συμβάλλουμε στο κοινό καλό.

Η σχέση είναι αμφίδρομη.

Η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας ίσως να μην είναι η διεκδίκηση περισσότερων δικαιωμάτων, αλλά η επαναφορά της έννοιας της προσωπικής ευθύνης.

Τελικά νομίζω ότι πρέπει κάποια στιγμή να κατανοήσουμε ότι η δημοκρατία δεν είναι μόνο ένα σύνολο δικαιωμάτων, αλλά και ένα σύνολο υποχρεώσεων.

Τις ισχυρές κοινωνίες τις χτίζουν οι πολίτες που δεν αναρωτιούνται μόνο τι τους οφείλει η κοινωνία, αλλά και τι οφείλουν αυτοί στην κοινωνία...

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους