Heinrich Heine | Κομμουνισμός ο Σκυθρωπός ήρωας. Δημοσιεύτηκε στο τρίτο τεύχος του Shades Magazine. «Εκεί όπου καίνε βιβλία, στο τέλος θα κάψουν και ανθρώπους.» Heinrich Heine Θεατρικό έργο Almansor...

Πλήρες Κείμενο:

Heinrich Heine | Κομμουνισμός ο Σκυθρωπός ήρωας. Δημοσιεύτηκε στο τρίτο τεύχος του Shades Magazine. «Εκεί όπου καίνε βιβλία, στο τέλος θα κάψουν και ανθρώπους.» Heinrich Heine Θεατρικό έργο Almansor Ο εβραϊκής καταγωγής Christian Johann Heinrich Heine ήταν ο σημαντικότερος γερμανόφωνος ποιητής μετά τον Goethe.

Η επιρροή του στη γερμανόφωνη ποίηση υπήρξε ιδιαίτερα φλογερή και αυτό γιατί για πρώτη φορά εισήγαγε την απλή καθημερινή γλώσσα των ανθρώπων στα ποιήματα του.

Εκτός από ποιητής, υπήρξε σημαντικός κριτικός λογοτεχνίας και δημοσιογράφος.

Ξεχώρισε για την λυρικότητα του, ακόμα και στα δημοσιογραφικά του άρθρα. Ο Heine γεννήθηκε στο Düsseldorf της Γερμανίας στις 13 Δεκέμβρη του 1797, στα τέλη του 18 αιώνα.

Ήρθε, δηλαδή, στη ζωή στο κατώφλι μιας νέας -για την ανθρωπότητα- εποχής, που ήταν ακόμα μεθυσμένη από τις διαφωτιστικές ιδέες. Ο Heine ήταν ένα γνήσιο τέκνο της εποχής του κι αυτό γιατί γεννήθηκε σε μια μεταβατική περίοδο από την σκοπιά της Ιστορίας των Ιδεών, δηλαδή κάπου εκεί ανάμεσα στην εποχή των νικηφόρων αστικών επαναστάσεων, της λεγόμενης «Άνοιξης των Λαών» και της ανόδου του προλεταριάτου μέσα από τα ίδια τα σπλάχνα της νεαρής αστικής κοινωνίας, όπου σε συνδυασμό με τα επαναστατικά γεγονότα στο γερμανικό έδαφος το 1848, έμελλε να επηρεάσουν ιδιαίτερα τη γραφή και τη σκέψη του.

Λόγω του ιδιαίτερα αντισημιτικού περιβάλλοντος που επικρατούσε τότε στη Γερμανία, ήταν κι αυτός ένας από τους Εβραίους διανοούμενους που, στην αγωνία του για αφομοίωση αλλά και για την επαγγελματική του αποκατάσταση, ασπάστηκε τον προτεσταντισμό.

Αυτή του η κίνηση δεν έπαιξε όμως κάποιο ιδιαίτερο ρόλο στη ζωή του.

Το αντίθετο μάλιστα· υπήρξε σθεναρός πολέμιος των θρησκειών και κάθε πολιτικής τυραννίας. Ο Heine ήταν ένας αριστερός εγελιανός, επηρεασμένος και από τις ιδέες των ουτοπικών σοσιαλιστών, λίγο-πολύ απογοητευμένος από την πορεία του κόσμου, καθώς έβλεπε την αστική κοινωνία να αποτυγχάνει.

Όπως συνέβη και με την σκέψη του Feuerbach, ήταν μάλλον ένα ιστορικό προϊόν της φιλοσοφικής μετάβασης μεταξύ του ιδεαλισμού του Hegel και της υλιστικής κριτικής του Marx.

Εξερευνώντας κανείς τα πρώτα του έργα θα δει ότι είχαν ρομαντικό χαρακτήρα, για να αποκτήσουν όμως στη συνέχεια περισσότερη αοριστία. Ο Heine έγραψε μια σημαντική κριτική εναντίον της Ρομαντικής σχολής.

Το γεγονός αυτό οδήγησε τον θεατρικό συγγραφέα Peter Hacks να τον χαρακτηρίσει ως ένα «αυτόπτη μάρτυρα» της «ασθένειας του ρομαντισμού». Αν και αρχικά ο Ηeine ήταν ιδιαίτερα σκεπτικιστής απέναντι στις ιδέες του νεαρού Marx, συνδέθηκε μαζί του.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Heine ήταν ένας συγγραφέας πολιτικός από κάθε άποψη.

Ωστόσο, για αρκετό καιρό το έργο και η σκέψη του αγνοήθηκαν στην άλλοτε Δυτική Γερμανία.

Αυτό οφειλόταν ασφαλώς στα αντικειμενικά εμπόδια που έθετε ο Ψυχρός Πόλεμος, διότι στη ΛΔΓ η ρήση του Georg Lukacs για τον Heine ως “ιδεολόγο της προώθησης της δημοκρατικής επανάστασης της εποχής του προς την προλεταριακή” θεωρείτο επί μακρόν ως βάση της εκεί έρευνας.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η γνωριμία του Heine με τον Karl Marx στα μέσα της δεκαετίας του 1840.

Αυτό στη συνέχεια είτε αποκρύφθηκε είτε υποβαθμίστηκε στην ερευνητική βιβλιογραφία.

Το σημαντικότερο σημείο αναφοράς της πολιτικής σκέψης του Heine ήταν, όπως και των περισσότερων διανοουμένων της εποχής του, η φιλοσοφία του Georg Wilhelm Friedrich Hegel.

Ειδικότερα, ο Heine υιοθέτησε από τον Hegel την ιδέα ότι όλες οι ιστορικές πράξεις δεν είναι παρά εκβλάστηση των προϋπαρχουσών ιδεών και, επομένως, ότι οι ιδέες είναι η κύρια κινητήρια δύναμη της ιστορικής προόδου.

Αυτή η πεποίθηση για τη δύναμη του ιδεαλισμού οδήγησε τον Heine στη συνειδητοποίηση ότι ο συγγραφέας, ως πνευματικός γεννήτορας ιδεών, έχει μια ιδιαίτερη ευθύνη ενώπιον της ιστορίας. Ο Heine είχε τραγικό τέλος.

Κυνηγημένος για χρόνια από την γερμανική εξουσία, εξορίστηκε ενώ πολλά από τα έργα του απαγορεύτηκαν και καταστράφηκαν.

Πέθανε κυριολεκτικά πάμφτωχος και παράλυτος από μια σοβαρή ασθένεια που τον βασάνιζε.

Με την άνοδο των εθνικοσοσιαλιστών στην εξουσία –δεδομένου μάλιστα ότι ήταν και Εβραίος–, τα βιβλία του απαγορεύτηκαν ξανά και κάηκαν στην χώρα που ύμνησε μέσα από τα ποιήματα του.

Το γράμμα που ακολουθεί γράφτηκε από τον Heine το 1842 στο Παρίσι.

Βρίσκεται στην γαλλική έκδοση των Πλήρων Έργων που που εκδόθηκε από τον Michel Lévy Frères, το 1855 υπό την επίβλεψη του Heine. Το κείμενο μεταφράστηκε από την αγγλική έκδοση που βρίσκεται στο marxists.org Ολόκληρο το κείμενο: https://shades-aufbau.org/2023/03/kommounismos-heine/

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους