Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Οι Πομάκοι, ένας λαός που ζει πάνω στην οροσειρά της Ροδόπης, κατά μήκος των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, είναι ευγενικοί, φιλόξενοι, χαμογελαστοί και εργατικοί Οι Πομάκοι είναι στην πλειοψηφία τους ψηλοί, ξανθοί και γαλανομάτηδες Ο Άρης Πουλιανός ενστερνίζεται την άποψη ότι οι Πομάκοι είναι στην πλειοψηφία τους απόγονοι αυτόχθονος πληθυσμού Οι Πομάκοι είναι μία από τις τρεις «συνιστώσες» της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης Η λέξη πομακικός σύμφωνα με το Λεξικό Μπαμπινιώτη πρωτοεμφανίστηκε το 1891 Στο «Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας» του Ινστιτούτου Μανόλη Τριανταφυλλίδη διαβάζουμε ότι η λέξη Πομάκος προέρχεται από τη βουλγαρική λέξη Pomak (από το pomagam που σημαίνει «βοηθώ») Κι αυτό σχετίζεται με τη βοήθεια που πρόσφεραν οι Πομάκοι στους Οθωμανούς για την κατάπνιξη της βουλγαρικής επανάστασης (1876) Μία ενδιαφέρουσα άποψη προερχόμενη από Πομάκο που γνωρίζει ελληνικά, βουλγαρικά, τουρκικά και φυσικά πομάκικα, είναι ότι η λέξη «Πομάκος» είναι λέξη της πομακικής γλώσσας και συγκεκριμένα προέρχεται από τη λέξη «πομάτσιτι», που σημαίνει «δοκιμασμένοι, καταφρονεμένοι» Η ονομασία αυτή θα δόθηκε από τους Έλληνες κατά τα χρόνια της οθωμανικής αυτοκρατορίας, καθώς όντως οι Πομάκοι υπέφεραν τόσο από τους Οθωμανούς όσο και από τους Βούλγαρους Το βέβαιο είναι ότι το όνομα «Πομάκοι» δόθηκε στα χρόνια της οθωμανικής αυτοκρατορίας Οι Οθωμανοί χρησιμοποιούσαν και το όνομα «Αχριάν», προφανώς από το ελληνικό Αγριάνες (ή Αγραίοι) Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν και την εκδοχή ότι το "Πομάκ" είναι παραφθορά του 'ποτουρνάκ' (αυτός που εκτουρκίστηκε) Στην ελληνική Θράκη, ο όρος Πομάκος είναι γεωγραφικά συσχετισμένος με τα βουνά και ο Πομάκος είναι ο "άνθρωπος από τα βουνά" Για τους Πομάκους και την καταγωγή τους υπάρχουν πολλές απόψεις, που διαφέρουν μεταξύ τους Ο Πέτρος Θεοχαρίδης υιοθετεί την άποψη ότι οι Πομάκοι είναι ντόπιοι, μόνιμοι κάτοικοι της Ροδόπης, όπου ζουν για χιλιάδες χρόνια «Ονομάζονταν Αγριάνες και ήταν Θρακοέλληνες, Έλληνες της Θράκης Είχαν την ίδια με τους άλλους Έλληνες θρησκεία και μιλούσαν την ελληνική γλώσσα, όπως και όλοι οι άλλοι Έλληνες» Στα βυζαντινά χρόνια, το όνομά τους από «Αγριάνες» έγινε «Αχριάνες» Η Ροδόπη ονομάστηκε Αχριδώ ή Αχριδός Με την επικράτηση του Χριστιανισμού στη Ροδόπη, οι Αγριάνες έγιναν Χριστιανοί Χτίστηκαν τότε πολλές εκκλησίες, παρεκκλήσια και χριστιανικά μοναστήρια Μάλιστα αυτά ήταν τότε πολλά στη Ροδόπη, ώστε αργότερα οι Τούρκοι την ονόμασαν Ντεσπότ-Νταγ, δηλαδή Δεσποτοβούνι Οι Βούλγαροι από τα χρόνια του Κρούμου (803- 814) ως ακόμα και την εποχή της οθωμανικής αυτοκρατορίας, προσπαθούσαν να «εκβουλγαρίσουν» τους κατοίκους της Ροδόπης Μπόρεσαν όμως μόνο γλωσσικά να τους «εκβουλγαρίσουν», ενώ η συνείδηση των Πομάκων παρέμεινε ελληνική Οι Βούλγαροι, στηριζόμενοι βασικά στο γλωσσικό τους ιδίωμα, τους διεκδικούν σαν Βούλγαρους, ενώ οι Τούρκοι, στηριζόμενοι στο γεγονός ότι είναι μουσουλμάνοι, τους θεωρούν Τούρκους Κατά τους Ρουμάνους, οι Πομάκοι είναι απομεινάρι αρχαίου θρακικού φύλου, το οποίο διαδοχικά εκρωμαΐστηκε, εκσλαβίστηκε και εξισλαμίστηκε Η συνεχής και επίμονη πλύση εγκεφάλου, που τους γίνεται άλλοτε από τη Βουλγαρία και άλλοτε από την Τουρκία, συνοδευόμενη από τη μόνιμη αδιαφορία της Ελλάδας έχει συντελέσει, ώστε αυτοί οι άνθρωποι να έχουν χάσει τις εθνικές τους ρίζες και να πλέουν σε ένα πέλαγος χωρίς πυξίδα εθνικού προσανατολισμού Οι Πομάκοι δεν είναι προσκολλημένοι στις μουσουλμανικές παραδόσεις (πχ τρώνε χοιρινό κρέας) και στα σπίτια τους δεν υπάρχουν δείγματα τουρκικής αρχιτεκτονικής Παρά τον εξισλαμισμό τους, οι Πομάκοι διατήρησαν πολλά χριστιανικά έθιμα μέχρι σήμερα, πχ σταυρώνουν το βρέφος στην κούνια πριν κοιμηθεί, όπως και τη ζύμη μετά το ζύμωμα, επαινούν το «Χρυσό Βιβλίο» (το Ευαγγέλιο), τους σταυρούς, την ανέγερση εκκλησιών και μοναστηριών, βάζουν νόμισμα την Πρωτοχρονιά στην πίτα κά Το 1886 η Οθωμανική κυβέρνηση αποδέχτηκε την προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας στη Βουλγαρία Κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, πολλοί Πομάκοι συμμετείχαν στην πλευρά των Ελλήνων εναντίον των Τούρκων Αξιοσημείωτη είναι η μορφή του Αλή Ζεΐρ Χαβούζ από τη Δράμα, ο οποίος πήρε μέρος σε πολλές μάχες Στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας, οι πολλές στερήσεις, η δυσφήμηση της χριστιανικής θρησκείας, η πίεση, οι απειλές, η βία και τα βασανιστήρια οδήγησαν τους Πομάκους στον εξισλαμισμό Ακολουθώντας τη γνωστή τακτική τους οι Οθωμανοί Τούρκοι μετέφεραν από τη Μικρά Ασία Γιουρούκους, οι οποίοι τρομοκρατούσαν και λήστευαν τους Πομάκους Έτσι τριακόσια περίπου χρόνια μετά την κατάκτηση της Ροδόπης από τους Οθωμανούς, στα χρόνια του σουλτάνου Μεχμέτ IV και του Μεγάλου Βεζίρη Μεχμέτ Κιοπρουλού (Έλληνα που αλλαξοπίστησε και τούρκεψε) ομαδικά οι προύχοντες των πομακικών χωριών μαζί με τους χριστιανούς ιερείς τους παρουσιάστηκαν στον ανώτατο διοικητή της Φιλιππούπολης και ασπάστηκαν τον μωαμεθανισμό, παρά τις προσπάθειες του μητροπολίτη Φιλιππούπολης Γαβριήλ (1636-1672) Όταν οι προύχοντες επέστρεψαν στα μέρη τους, διέδωσαν και επέβαλαν τη νέα θρησκεία, κι από τότε οι κάτοικοι της Ροδόπης έγιναν μουσουλμάνοι (1672) Μετά από αυτό σημειώθηκε η μεγαλύτερη καταστροφή χριστιανικών ιερών Ο Μέγας Βεζίρης Μεχμέτ Κιοπρουλού κατεδάφισε 218 εκκλησίες και 336 παρεκκλήσια, τα ερείπια των οποίων βρίσκονται σήμερα στα πομακοχώρια και μάλιστα στο Παπίκιο, που θεωρείται το «Άγιο Όρος της περιοχής» Είναι γνωστό ότι όλοι οι κάτοικοι του “Γιακά” στις παρυφές του Παπικίου Όρους διέμεναν πρώτα σε πομακοχώρια γύρω από τις μονές αυτές Όλοι αυτοί εργάζονταν στα χωράφια και στα ζώα των μονών αυτών Όταν γκρέμισαν οι Οθωμανοί τις μονές και τους αλλαξοπίστησαν, τούς μοίρασαν και την περιουσία των μονών, μετά δε από κάποια χρόνια κατέβηκαν σιγά-σιγά και δημιούργησαν τα νέα χωριά του “Γιακά" Έτσι βλέπουμε το σχέδιο των Πασάδων να πετυχαίνει και οι Αγριάνες-Πομάκοι να χάνουν σταδιακά την ταυτότητά τους Το γεγονός αυτό έχει μείνει ως ανάμνηση στις κοινότητες των Πομάκων Ο εξισλαμισμός τους δεν έγινε πάντοτε οικειοθελώς: πολλοί Πομάκοι προτίμησαν να πεθάνουν πηδώντας σε κάποιο βάραθρο παρά να εξισλαμιστούν Στο πλήρως ενημερωμένο βιβλίο του Πέτρου Θεοχαρίδη “Πομάκοι οι μουσουλμάνοι της Ροδόπης” διαβάζουμε: “Η παράδοση της ομαδικής αυτοκτονίας των κοριτσιών είναι κοινή σε πολλά Πομακοχώρια Σε όλες τις περιπτώσεις αναφέρεται ότι μικρές Πομακοπούλες προτίμησαν να γκρεμιστούν από ένα βράχο, για να αποφύγουν τη σύλληψη από τους Τούρκους Η συγκεκριμένη παράδοση εντάσσεται σε έναν κύκλο ανάλογων παραδόσεων που πιστεύεται ότι ανάγονται χρονολογικά στο 16ο-17ο αιώνα, περίοδο του βίαιου εξισλαμισμού των Πομάκων της οροσειράς της Ροδόπης Κοντά στη Γλαύκη, υπάρχει ένας απότομος γκρεμός που οι κάτοικοι ονομάζουν Γκουλέμ Κάμεν (μεγάλος βράχος) ή Μόμτσκι Κάμεν (βράχος του κοριτσιού) Σύμφωνα με την παράδοση, από αυτόν τον βράχο αυτοκτόνησαν κορίτσια του χωριού, έχοντας δεθεί η μία από τα μαλλιά της άλλης Η ίδια παράδοση αναφέρεται και για τον απότομο βράχο που βρίσκεται βόρεια του χωριού Ωραίο Βράχο με την ονομασία Μόμτσκι Κάμεν συναντάμε επίσης στα βόρεια της Κοτάνης, κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, καθώς επίσης και δίπλα σε κορυφή ύψους 1100 μέτρων, σε απόσταση μιας περίπου ώρας βορειοανατολικά της Πάχνης Ίδια παράδοση αυτοκτονίας των Πομακισσών για να ξεφύγουν τη σύλληψη των Τούρκων αναφέρεται και στο χωριό Αιώρα στην τοποθεσία “Μαρίνα” Στα Μάνταινα πάλι, η ονομασία που δίνεται στον αντίστοιχο βράχο είναι “Τσερβέν Κάμεν” (Κόκκινη Πέτρα) Σε πολλές περιπτώσεις αναφέρεται ότι βρέθηκαν κατά το παρελθόν διάφορα αντικείμενα (όπως πχ δαχτυλίδια) στη βάση του γκρεμού Δεν μπορούμε σήμερα να γνωρίζουμε εάν οι παραδόσεις αυτές αντιστοιχούν σε ένα και μόνο ιστορικό γεγονός που έμεινε βαθιά χαραγμένο στη μνήμη των Πομάκων, έτσι που να ταυτίζουν κάθε απότομο βράχο με την ιστορία της ομαδικής θυσίας των κοριτσιών ή εάν πρόκειται πραγματικά για διαφορετικά συμβάντα Αξίζει πάντως να αναφέρουμε ότι αντίστοιχες παραδόσεις θυσίας κοριτσιών για να αποφύγουν τη σύλληψη από Τούρκους συναντάμε και στα Πομακοχώρια της Βουλγαρίας Τέτοιες τοποθεσίες υπάρχουν στο Σμόλιαν (βράχος Νεβιάστα), στη Σιρόκα Λάκα και κοντά στο Ζλάτογκραντ (Μόμιν Κάμεν) Για τη Ροδόπη, πάλι από μαρτυρίες και θύμισες των καταγομένων σλαβόφωνων κατοίκων από το χωριό Ποντίκια, δίπλα στον Κέχρο που κατέγραψαν οι Βουλγάρες καθηγήτριες Dr Lilya Slavkov και Boryana Dimitrova, διαβάζουμε: "Όταν έγινε ο υποχρεωτικός εκμωαμεθανισμός των Πομάκων της περιοχής, τούς μετέφεραν όλους στην περιοχή Σέχιμα Κεδίκ (Γρήγορο Πέρασμα, Πέρασμα Επιλογής) Όσοι από φόβο ασπάσθηκαν τον μωαμεθανισμό έμειναν ζωντανοί Πρόκειται για τους ανθρώπους που κατάγονται από τα πομάκικα χωριά Κέχρος, Χαράδρα, Άνω Καμπή, Βούρλα, Κάμπος, Κάτω Καμπή, Κερασιά, Χαμηλό, Χλόη, Μικρό Κέχρο και όλα τα άλλα ορεινά πομάκικα χωριά Όσοι αρνήθηκαν να δεχθούν το Ισλάμ, σφαγιάσθηκαν στην περιοχή Kanara Kedik (Πέρασμα Σφαγής, ανοιχτή πληγή αίματος) Την εποχή εκείνη χρονολογείται και το όνομα της τοποθεσίας Kuziler (Κορίτσια) Εδώ στην περιοχή Kojaele, 40 κορίτσια σφαγιάσθηκαν, επειδή αρνήθηκαν να δεχθούν τον υποχρεωτικό εξισλαμισμό" Η σφαγή αυτή των 40 κοριτσιών έμεινε στη μνήμη των Πομάκων και έκτοτε διοργάνωναν θυσία-κουρμπάνι στη μνήμη τους Όταν όμως έχωσε εκεί τα νύχια του γερά το γνωστό κέντρο της Κομοτηνής, άλλαξαν τον σκοπό της εκδήλωσης αυτής Έτσι λοιπόν 40 ημέρες μετά το Χιντερλές έξω από την Χλόη τελούν πανηγύρι με θυσία-κουρμπάνι και εορτάζουν το Kirk (Σαράντα), παρουσία μάλιστα και υπαλλήλου του τουρκικού προξενείου Κομοτηνής, δηλαδή ότι εκεί δήθεν θυσιάστηκαν 40... Γαζήδες Οθωμανοί, όταν πήγαν να καταλάβουν τη Θράκη Το παραμύθι αυτό τούς επιβλήθηκε, αφού άλλαξαν και την τοποθεσία Αλλωστε ποιος Πομάκος θα μπορούσε να έλθει ενάντια στην ψεύτικη ιστορία αυτή που έφτιαξε το μακρύ χέρι της Τουρκίας; Είναι γνωστό ότι οι Πομάκοι δεν είχαν καμία σχέση με την εκστρατεία του αλλαξοπιστήσαντα Έλληνα Γαζή Εβρενός, κατακτητή της Θράκης Μια άλλη θύμηση των σλαβοφώνων υπάρχει στο χωριό Yuchkatlar Αυτό το όνομα προήλθε από τρία κορίτσια που σφαγιάσθηκαν σε αυτό το μέρος, γιατί αρνήθηκαν να γίνουν μουσουλμάνες Επίσης από αναμνήσεις κατοίκων του χωριού Ποντίκια και από έρευνα Βούλγαρων πανεπιστημιακών, διαπιστώθηκε ότι πολλοί κάτοικοι από αυτό το χωριό συγγενεύουν εξ αίματος με τους Πομάκους του Κέχρου και των άλλων πομακικών χωριών εκεί γύρω Κάποιος χριστιανός κάτοικος της Α’ Κερασιάς γνώριζε μια σοβαρή και σεβάσμια Πομάκα μουσουλμάνα του χωριού Αυτή κάθε Πάσχα τούς ζητούσε ένα κόκκινο αυγό που, αφού το έτρωγε μπροστά τους, έτριβε τα τσόφλια στα χέρια της και σκόρπιζε τα τρίμματα παντού στο χωράφι της Όταν την ρώτησε γιατί το κάνει αυτό, του απάντησε ότι από πάππου προς πάππου πάντα έλεγαν ότι πρώτα πρέπει να μπει το κόκκινο τσόφλι από το αυγό στο χωράφι και ύστερα να σπαρθεί Ακολούθως μαζί με τον άνδρα της έσπερναν με το άροτρο και το μουλάρι Πριν όμως ξεκινήσουν το όργωμα, σταύρωναν το χώμα με τα χέρια τους Επίσης όταν έψηνε το ψωμί στον ξυλόφουρνο, έκανε τον σταυρό πάνω στο ψωμί Όταν τους ρώτησε γιατί σταυρώνουν το ψωμί, του είπαν ότι έτσι το βρήκαν από τους γονείς και τους παππούδες τους και δε γνωρίζουν τον λόγο Ο λόγος βέβαια είναι γνωστός, αλλά τι να πεις σε έναν άνθρωπο που δε γνωρίζει Πομάκοι από τη Σαρακηνή σε συζητήσεις έλεγαν ότι, όταν άνοιγαν νέους τάφους στο παλιό νεκροταφείο τους, έβρισκαν χάλκινους σταυρούς Ετσι αναγκάστηκαν να μεταφέρουν το νεκροταφείο σε άλλο σημείο Δεν αναρωτήθηκαν γιατί βρίσκουν σταυρούς εκεί που είναι θαμμένοι οι πρόγονοί τους Η λαϊκή παροιμία “σφάξε αγά μου να αγιάσω” αποτυπώνει πλήρως την παραίτηση, την άφεση στη μοίρα χωρίς την παραμικρή προσπάθεια Έτσι λοιπόν θα περιμένουν τον “αγά” με τον οποίο δεν έχουν καμία σχέση ή θα πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη τους ως Πομάκοι Η άγνοια είναι μια άλλη μορφή καταδίκης τους σε θάνατο: να μη γνωρίζουν ποιοι είναι κι από πού προέρχονται Όλα αυτά είναι ένα ασυγχώρητο λάθος, που χρειάζεται άμεσα διόρθωση από τους ίδιους τους Πομάκους και μόνο από αυτούς Πολλοί Πομάκοι θεωρούν τον εαυτό τους σαν υιοθετημένο παιδί που δε γνωρίζει την προέλευσή του, αλλά αρνείται και να τη μάθει λόγω των θετών γονέων του Θα πρέπει να ερευνήσουν και να μάθουν την καταγωγή και την ιστορία τους και να μεταλαμπαδεύσουν τα ήθη και τα έθιμα στα παιδιά τους, ώστε να γνωρίσουν και αυτά το παρελθόν τους και να είναι περήφανα που είναι Πομάκοι Η γλώσσα των Πομάκων μοιάζει με σλαβοβουλγαρική διάλεκτο, χωρίς ωστόσο οι Πομάκοι να αισθάνονται Σλάβοι ή Βούλγαροι Υπάρχουν όμως και δεκάδες ελληνικές λέξεις και μάλιστα αρχαιοπρεπείς, που σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να χαρακτηριστούν δάνεια, λόγω της θεμελιώδους σημασίας των ρημάτων και των ουσιαστικών σε κάθε γλώσσα Μερικά ουσιαστικά της γλώσσας των Πομάκων μάλιστα είναι αυτούσια ελληνικά (ή σχεδόν αυτούσια): αργκάτε=εργάτης, βλαστάρ=βλαστάρι, γκωνία=γωνία, κεραμή=κεραμίδι, κλωβία=κλουβί, κρομμύντ=κρεμμύδι, μάρμαρο=μάρμαρο, παναγκύρ=πανηγύρι, συνόρ=σύνορο, φουρτούνα=φουρτούνα, χόρο=χορός κά Και αρκετά ρήματα όμως, αν αφαιρέσουμε τις καταλήξεις τους, οδηγούν αμέσως σε αντίστοιχα ελληνικά: αρνήσβαμε=αρνούμαι, βιάσμαμ=βιάζομαι, ζηλιώσβαμ=ζηλεύω, κιβήσβαμ=κινώ, μοιάζαμ=μοιάζω, ορίσβαμ=ορίζω, φτάσβαμ=φθάνω κά Σε έρευνα του Κ. Μητσάκη, διαπιστώθηκε ότι στα Πομάκικα συναντούμε το γνωστό τραγούδι Γεφύρι της Άρτας, τραγούδι ευρύτερα γνωστό, με ρίζες πολύ πριν από τη μάχη του Ματζικέρτ (1071), στην Ελλάδα Οι Πομάκοι απομονωμένοι γεωγραφικά, κοινωνικά και πολιτιστικά, διατήρησαν την πιο αρχαία μορφή του τραγουδιού που συγγενεύει με την παραλλαγή της Καππαδοκίας, όπου αρχικά γεννήθηκε Η πρώτη προσπάθεια των Πομάκων για αυτονόμηση έγινε το 1879 Με τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου το 1878, οι περισσότεροι Πομάκοι εντάσσονταν στην τεράστια Βουλγαρική Ηγεμονία που ιδρυόταν Λίγοι παρέμειναν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Οι Πομάκοι κινήθηκαν για αυτονόμηση της περιοχής τους, χωρίς αποτέλεσμα Ευτυχώς βέβαια με τις αποφάσεις του Συνεδρίου του Βερολίνου, το βουλγαρικό κράτος-γίγας έμεινε ουσιαστικά στα χαρτιά Το 1913, αν και ο ελληνικός στρατός απελευθέρωσε τη Θράκη, με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου η Δυτική Θράκη παραχωρήθηκε στη Βουλγαρία Οι Πομάκοι ζήτησαν την αυτονόμηση της περιοχής της Ροδόπης και τη μη ένταξή της στη Βουλγαρία, όμως δεν τα κατάφεραν Στις 16 Αυγούστου του 1913, ξέσπασε το επαναστατικό τουρκικό κίνημα στις περιοχές Κοσούκαβακ (σημερινό Κρούμοφγκραντ Βουλγαρίας), Μαστανλί (σημερινό Μόμτσιλγκραντ Βουλγαρίας) και Κίρτζαλι Οι επαναστάτες κατέλαβαν επίσης την Κομοτηνή, την Ξάνθη και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης (Δεδέαγατς) Την 1η Σεπτεμβρίου 1913 ιδρύθηκε στην Κομοτηνή η "Προσωρινή Διοίκηση Δυτικής Θράκης" (Garbi Trakya Hukumet i Muvakkatesi) Επίσημα η οθωμανική κυβέρνηση δε συμμετέχει στις παραπάνω ενέργειες, αλλά σύμφωνα με την έρευνα της λεγόμενης Carnegie δημοσκόπησης (Carnegie Report) τα βουλγαρικά χωριά καταστράφηκαν από οργανωμένους βασιβουζούκους και τουρκικό στρατό, επειδή χρησιμοποίησαν πολυβόλα και κανόνια Η περιοχή παραδόθηκε στον Βουλγαρικό στρατό στις 30 Οκτωβρίου 1913 Οι επαναστάτες (αν και Τούρκοι μουσουλμάνοι) έλαβαν βοήθεια κυρίως από την Ελλάδα Το 1920, κατά τη διάρκεια της οριοθέτησης των νέων συνόρων της Βουλγαρίας και της Ελλάδας με την ανταλλαγή πληθυσμών, οι Πομάκοι θα έπρεπε να εγκατασταθούν στη Βουλγαρία, όπως οι υπόλοιποι Βούλγαροι της Θράκης Οι Πομάκοι που παραμένουν στην Ελλάδα δεν ήταν επιθυμητοί από τις βουλγαρικές αρχές, λόγω των θηριωδιών που διαπράχθηκαν από αυτούς στον θρακικό πληθυσμό της Βουλγαρίας κατά τη διάρκεια των σφαγών το 1913 Οι ίδιοι οι Πομάκοι επίσης φοβούνται να μην κριθούν από το Δικαστήριο της Βουλγαρίας και επιθυμούν να παραμείνουν στην Ελλάδα ως Έλληνες πολίτες Η Συνθήκη των Σεβρών (1920) δέχθηκε το αίτημά τους και διέταξε τις ελληνικές αρχές να αφήσουν στην Ελλάδα τους Πομάκους που για δικούς τους λόγους δεν μπορούσαν να πάνε στη Βουλγαρία Στη Βουλγαρία εγκαταστάθηκαν μόνο οι Πομάκοι από τα χωριά που δεν είχαν συνεργαστεί με τους Τούρκους κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας των Βουλγάρων της Δυτικής Θράκης το 1913 Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι μετά τις εκλογές που πραγματοποιήθηκαν το 1914, στη διάρκεια της πρώτης βουλγαρικής κατοχής της Δυτικής Θράκης, οι "Τούρκοι μουσουλμάνοι βουλευτές της Δυτικής Θράκης στη Βουλγαρική Βουλή" (όπως προσδιορίζονται οι ίδιοι), με υπόμνημα που έστειλαν από τη Σόφια στις 31/12/1918 στον Γάλλο στρατηγό D’Esperey, ζήτησαν την κατάληψη της Δυτικής Θράκης από συμμαχικά στρατεύματα με συμμετοχή και ελληνικών στρατευμάτων (Κ. Γέραγας, ’Αναμνήσεις έκ Θράκης 1920-1922, ’Αθήνα, «Εστία», 1926, σσ. 53-56) Το 1919 με τη Συνθήκη του Νεϊγί, καθορίστηκαν τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα όπως ισχύουν μέχρι σήμερα Τότε έγινε δημοψήφισμα στον Εχίνο, για το αν οι Πομάκοι προτιμούν να ενταχθούν στην Ελλάδα ή τη Βουλγαρία Το σύνολο σχεδόν των Πομάκων ψήφισε την ένταξή τους στο ελληνικό κράτος και πάλι όμως το αίτημα τους δεν έγινε δεκτό Μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, στο Συνέδριο της Ειρήνης του Παρισιού (1946), παρουσιάστηκαν εκπρόσωποι των Πομάκων, οι Χαμβδή Χουσείν Φεχμή Μπέης και Χακή Σουλεϊμαν Βέης, που ζήτησαν την "απόσπασή" τους από τη Βουλγαρία και την ένταξή τους στην Ελλάδα Η άφιξή τους ήταν κάπως καθυστερημένη και η Ελλάδα δεν μπόρεσε να τους υποστηρίξει όπως έπρεπε Έτσι δεν πέτυχαν τον σκοπό τους Το ίδιο έτος, επισκέφτηκαν τις ΗΠΑ και την έδρα του ΟΗΕ, ζητώντας να ενταχθούν στην Ελλάδα και οι Πομάκοι της Βουλγαρίας Ο αμερικανικός Τύπος, έγραφε τότε: "Από την Ουάσινγκτον αναγγέλθηκε ότι αντιπρόσωποι μιας φυλής που ιστορείται από της προ του Μεγάλου Αλεξάνδρου εποχής, έφτασαν στην πρωτεύουσα για να επιδιώξουν την ελευθερία των Πομάκων, ενός λαού που κατοικεί στη Ροδόπη, ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία" Ο διευθυντής ραδιοφωνικού σταθμού της Ουάσινγκτον, ανέφερε στη διάρκεια εκπομπής, τα εξής: "Ένα ακόμα πρόβλημα μειονότητας παρουσιάστηκε σήμερα στο πρόσωπο των Πομάκων, οι οποίοι είναι αρχαία ελληνική φυλή, ιστορούμενη από της προ του Μεγάλου Αλεξάνδρου εποχής" Ας δούμε τι αναφέρεται στη Συνθήκη της Λωζάνης για τις μειονότητες στην Ελλάδα Στο άρθρο 45, διαβάζουμε: "Τα αναγνωρισθέντα δια των διατάξεων τους παρόντος Τμήματος δικαιώματα εις τας εν Τουρκία μη μουσουλμανικάς μειονότητας, αναγνωρίζονται επίσης υπό της Ελλάδος εις τας εν τω εδάφει αυτής ευρισκομένας μουσουλμανικάς μειονότητας" Το ελληνικό κείμενο χρησιμοποιεί τον όρο "μουσουλμανικές μειονότητες", στον πληθυντικό Στα πρωτότυπα κείμενα της Συνθήκης στα γαλλικά και τα αγγλικά, αναφέρονται αντίστοιχα οι όροι "la minorite musulmanl" και "Moslem minority" ("μουσουλμανική μειονότητα") στον ενικό αριθμό Λίγο πριν την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης, στον νομό Ξάνθης ζούσαν 14.824 Πομάκοι, στον νομό Ροδόπης 8.000 Πομάκοι και στον νομό Έβρου 675 Πομάκοι (Σύνολο 23.499 Πομάκοι) Το 1951, στον νομό Ξάνθης ζούσαν 18.722, στον νομό Ροδόπης 7.213 Πομάκοι και στον νομό Έβρου 657 Πομάκοι (Σύνολο 26.592 Πομάκοι) Η Τουρκία, που καταπατούσε από την πρώτη στιγμή τη Συνθήκη της Λωζάνης, επιδίωκε να δημιουργήσει εθνική τουρκική μειονότητα στη Δυτική Θράκη Από το 1924 ήδη, άρχισε τις επίσημες διαμαρτυρίες προς την ΚτΕ για εγκατάσταση Ελλήνων προσφύγων σε μουσουλμανικές ιδιοκτησίες στη Δυτική Θράκη Ο Ελευθέριος Βενιζέλος το 1930 δέχτηκε την ίδρυση τουρκικού προξενείου στην Κομοτηνή, χωρίς ουσιαστικά κανένα αντάλλαγμα Ο σκοτεινός και ανθελληνικός ρόλος του προξενείου μέχρι τις μέρες μας είναι πανθομολογούμενος Το μεγαλύτερο ίσως λάθος της Ελλάδας στο θέμα της μουσουλμανικής μειονότητας έγινε το 1953 από την κυβέρνηση Παπάγου Μετά από διάβημα του Τούρκου πρεσβευτή στην Αθήνα Τζεμίλ Χουσνί Ταράν, δόθηκε εντολή να χρησιμοποιείται για τη μειονότητα ο όρος "τουρκική" αντί του "μουσουλμανική" Μάλιστα διατάσσεται άμεση αντικατάσταση πινακίδας σχολείου στο χωριό Άρατος Ζητείται η επιγραφή "Μουσουλμανικόν Σχολείον" να αντικατασταθεί αμέσως Προς τιμήν τους, οι Πομάκοι αρνήθηκαν να εκτελέσουν αυτή τη διαταγή Μόνο ένα (του Εχίνου) από τα 76 σχολεία του νομού Ξάνθης άλλαξε την πινακίδα του Επίσης, παρά τα όσα προβλέπει η Συνθήκη της Λωζάνης για διδασκαλία της μητρικής γλώσσας των Πομάκων, αυτό δε συμβαίνει: στα πομακικά σχολεία διδάσκεται η τουρκική γλώσσα Το 1997 υποστηρίχθηκε η ίδρυση του "Κέντρου Πομακικών Σπουδών" και τότε ξεκίνησε η έκδοση της Εφημερίδας "Ζαγάλισα" Επίσης μέσω του "Κέντρου Πομάκικων Σπουδών", το 2009 ιδρύθηκε ο "Πανελλήνιος Σύλλογος Πομάκων" με χρηματοδότηση του επιχειρηματία Εμφιετζόγλου Ο σημερινός εκδότης της Πομάκικης εφημερίδας "Ζαγάλισα" Αχμέτ Ιμάμ υπήρξε το 2007 υποψήφιος με το ΛΑΟΣ, ενώ μέχρι το 1993 ήταν δάσκαλος (δημόσιος υπάλληλος) σε μειονοτικό σχολείο της Θράκης To 1993 απολύθηκε λόγω "ανθελληνικής" δράσης/πειθαρχικής παράβασης άρθρων του υπαλληλικού κώδικα Το 2000 έκανε προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) κατά της Ελλάδας (Νο. 63719/00) υποστηρίζοντας ότι η απόλυσή του έγινε λόγω του ότι ήταν μέλος της Τουρκικής Μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης Η προσφυγή του απορρίφθηκε από το δικαστήριο το 2003 Σήμερα ο Αχμέτ Ιμάμ υπερασπίζεται την Πομάκικη ταυτότητα σε διεθνείς οργανισμούς, όπως του ΟΑΣΕ Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν τρεις ενεργοί σύλλογοι που αφορούν τους Πομάκους: το Κέντρο Πομακικών Ερευνών, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Πομάκων και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πομάκων νομού Ξάνθης, καθώς και δυο εφημερίδες, η "Ζαγάλιστα" ("Αλήθεια" στα Πομάκικα), που εκδίδεται από το Κέντρο Πομακικών Ερευνών και γράφεται στα Πομάκικα με ελληνικούς χαρακτήρες, και η "Γκαζέτε Πομάτσκι" Μεχρι το 1996 δεν ήταν ελεύθερη η πρόσβαση για τα πομακοχώρια και για να πας από την πόλη της Ξάνθης στα Πομακοχώρια έπρεπε να περάσεις πρώτα από την περιβόητη «Μπάρα» (φυλάκιο για έλεγχο χαρτιών και άδειας από την Αστυνομική Διεύθυνση Ξάνθης), δηλαδή συνοριακός έλεγχος μέσα στην Ελλάδα Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν να "χαρίσουμε" ολόκληρη τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης με τη φυλετική, γλωσσική και τη θρησκευτική της ανομοιογένεια στους σουλτάνους του νεοτουρκικού επεκτατισμού Οι Πομάκοι έτειναν δυστυχώς μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες να διαμορφώνουν τουρκική συνείδηση Επρόκειτο για ένα είδος γενοκτονίας, γιατί τα δικά μας λάθη στέλνουν τον λαό των Πομάκων κατευθείαν στο στόμα του νεοτουρκικού εθνικισμού, καθώς ευρίσκοντο στο στόχαστρο της τουρκικής προπαγάνδας Στη Θράκη οι πράκτορες της Τουρκίας έχουν εκμεταλλευτεί τις δικές μας παραλείψεις και έχουν επιβάλει ένα ιδιότυπο καθεστώς ομηρίας στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς Έχουμε φθάσει στο σημείο να χαρίζουμε στο νεοτουρκικό καθεστώς μία ανομοιογενή από κάθε άποψη μουσουλμανική κοινότητα, η οποία αποτελείται από τρεις ομάδες: τους «τουρκογενείς», τους Πομάκους και τους Αθίγγανους Μουσουλμάνοι κατευθυνόμενοι από τον Επιτήδειο Ουδέτερο προσπαθούν να επιβάλουν στους Πομάκους να μη μιλούν τη μητρική τους γλώσσα Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα σημειώνεται το γεγονός ότι στις 15 Νοεμβρίου 1989 σε συγκέντρωση γονέων και κηδεμόνων του Σχολείου του Εχίνου και σε συνεργασία με την σχολική εφορία συζητήθηκε η ανάγκη να ομιλούν οι μουσουλμανόπαιδες της περιοχής την τουρκική και όχι την πομακική στους δημόσιους χώρους Σκοπός της Τουρκίας ήταν και είναι να εξαφανισθεί η πομακική και να κυριαρχήσει η τουρκική στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς της Θράκης Τα τελευταία χρόνια έχουν διεισδύσει ανάμεσά τους παρακρατικοί καί εγκάθετοι που εξυπηρετούν την προπαγάνδα του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής, με σκοπό να αλλοιώσουν τον χαρακτήρα, τον πολιτισμό και τις παραδόσεις χιλιάδων ετών Ο σκοπός τους είναι ένας: να τους αναγκάσουν να τουρκοποιηθούν εθνολογικά, παραβιάζοντας διαρκώς τη συνθήκη της Λωζάνης που μιλά ξεκάθαρα για μουσουλμανική και ΟΧΙ τουρκική μειονότητα Η ελληνική Πολιτεία οφείλει να τους αναγνωρίσει κάποτε ως ιδιαίτερη εθνική οντότητα, όπως έπραξε πριν ένα χρόνο με την κοινότητα των Αλεβιτών τού Έβρου* Η ελληνική δικαιοσύνη πριν λίγες μέρες έδειξε το δρόμο, έπραξε ορθά καί καταδίκασε τους τραμπούκους του τεμένους του πλατάνου (Τσινάρ τζαμί) Οι Πομάκοι περιμένουν ανάλογες αποφάσεις και για όλους αυτούς που περιφρονούν τους νόμους της ελληνικής Πολιτείας καί Δικαιοσύνης Υπάρχουν, όπως και σε ολόκληρη τη μουσουλμανική μειονότητα, κάποιοι Πομάκοι που ακούν με ενδιαφέρον όσα λένε και υπόσχονται οι Τούρκοι Στη συντριπτική πλειοψηφία τους όμως κλείνουν τ’ αυτιά τους σε όλα αυτά Μακάρι να μπορέσουν να αντισταθουν στην ύπουλη προπαγάνδα της Άγκυρας και στην ανόητη συμπεριφορά της Αθήνας *Οι Αλεβίτες (ή Μπεκτασήδες) του Έβρου είναι μια μουσουλμανική μειονότητα περίπου 3.500-4.000 ατόμων, εγκατεστημένη σε 10 ορεινά χωριά του νομού (όπως η Ρούσσα και ο Μεγάλος Δέρειος) Για δεκαετίες τελούσαν υπό αυστηρούς περιορισμούς και κοινωνικό αποκλεισμό, αλλά σήμερα χαίρουν επίσημης αναγνώρισης ως ξεχωριστή θρησκευτική κοινότητα από το ελληνικό κράτος Το καθεστώς της κοινότητας περιλαμβάνει τα εξής: - Θρησκευτική Αναγνώριση: Η πολιτεία έχει αναγνωρίσει τους Αλεβίτες Μπεκτασήδες ως ανεξάρτητη θρησκευτική κοινότητα - Χώροι Λατρείας: Σημαντικό ορόσημο αποτέλεσε η επίσημη λειτουργία του πρώτου Cem Evi (χώρος λατρείας) στο Μεγάλο Δέρειο - Άρση Περιορισμών: Τα χωριά τους υπέστησαν επί σειρά ετών απομόνωση και έλεγχο Τα τελευταία χρόνια οι μπάρες που έμπαιναν για λόγους επιτήρησης έχουν απομακρυνθεί, αποκαθιστώντας τη μεταχείρισή τους ως ισότιμων πολιτών

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους