Ανάμεσα στα νερά του Έβρου, του Τούντζα και του Άρδα, ο βίαιος ξεριζωμός του ελληνικού πληθυσμού της Αδριανούπολης και η παραχώρηση του Κάραγατς το 1923, είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία της Νέας...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Αντίστοιχα, οι τουρκικές πιέσεις και ωμότητες σε βάρος του χριστιανικού στοιχείου στο Μεγάλο και Μικρό Ζαλούφι της Ανατολικής Θράκης οδήγησαν τους κατοίκους τους στα ελληνικά εδάφη, όπου ίδρυσαν ένα νέο χωριό, το ακριτικό Χειμώνιο.

Τρία ποτάμια, τρεις χώρες, τρεις λαοί, χιλιάδες χρόνια ιστορίας, ξεριζωμοί, κατατρεγμός, ελπίδες και ανείπωτα βάσανα σε τούτο το σημείο της γης που αποκαλείται «Τριεθνές» ή απλά «Τρίγωνο», στη γλώσσα των ντόπιων, των φαντάρων, των προσφύγων, των φοιτητών, όλων εκείνων που περνούν τη ζωή τους -για λίγο ή για πάντα- ριζωμένοι εδώ.. Μάνα ηρώων και θεών και των κορυφαίων του ελληνικού πνεύματος, η Θράκη συνέχει, ενώνει και ενεργοποιεί ολάκερη την ιστορία, την παράδοση και τον πολιτισμό μας, γεφυρώνοντας μοναδικά τη βυζαντινή μας κληρονομιά με τον καθ’ αυτό ελλαδικό χώρο και αποτελώντας έναν προαιώνιο φάρο του Ελληνισμού που δεν θα σβήσει ποτέ.

Μέσα απ’ τις φρικτές διώξεις, τις δραματικές μετακινήσεις του Ελληνικού πληθυσμού της Ανατολικής και Βόρειας Θράκης (Ανατολικής Ρωμυλίας) και την προσφυγοποίησή του στις αρχές του περασμένου αιώνα, επιχειρούμε ένα νοερό και αγαπημένο οδοιπορικό στη θρυλική γη του μυθικού Ορέστη, στην ιστορία, στην παράδοση, στη ζωή και στο όνειρο, στις αλησμόνητες Θρακικές πατρίδες του Ελληνισμού και στον βορρά του σημερινού Έβρου.

Η παραχώρηση του Κάραγατς στην Τουρκία Οι τελευταίες Ελληνικές ημέρες της Αδριανούπολης και του Κάραγατς Νέο Χειμώνιο Έβρου Το έθιμο του Μπομποσιάρη στο Νέο Χειμώνιο Ορεστιάδας Αφήνοντας το αεροδρόμιο της Εβρίτικης πρωτεύουσας, στο πρώτο φως της καινούργιας μέρας, αναμένω υπομονετικά το υπεραστικό λεωφορείο που μετά από μια δίωρη διαδρομή πλάι στη συνοριογραμμή θα με πάει στην ακριτική Ορεστιάδα.

Ακόμα μερικά μαθήματα στη σχολή, σημειώσεις, διαβάσματα της τελευταίας στιγμής και πολλή αγωνία για την επικείμενη εξεταστική.. Μα όλα ετούτα τα σβήνει με φόρα ο απόμακρος ήχος ενός αυτοκινήτου που -αραιά και πού- σπάει την σιωπή της εθνικής οδού κι εγώ ξεκινώ και πάλι το παιχνιδάκι που ανακάλυψα εδώ πάνω με τον εαυτό μου, προσπαθώντας να μαντέψω σωστά σε πόση ώρα θα ακουστεί ξανά το πέρασμα ενός μηχανοκίνητου. Παναγία Κοσμοσώτειρα, Φέρες Απέραντη ηρεμία.

Απέραντο τοπίο.

Απέραντη γη παντού. Ο Έβρος.. Πλατύς, θεόρατος, φορτωμένος θρύλους και πανάρχαια ιστορία, παρών και ονειρικός μαζί, είναι και πάλι έτοιμος να με κλέψει προς τον υπέροχο βορρά του.

Βολεύομαι όπως – όπως στο λεωφορείο, πάντα κάπου δεξιά καθώς ξεκινά η διαδρομή, για να μη χάσω ούτε μια εικόνα από το μοναδικό τοπίο της κοιλάδας του ποταμού, που μοιάζει να βγήκε απ’ τον καμβά χαρισματικού ζωγράφου. Τυχερό Τον Έβρο τον είδα σε κάθε εποχή: βαμμένο από όλη την παλέτα του καφέ, του χαλκού και του φθινοπωρινού κασσίτερου, βουβό και παγωμένο, θαμμένο βαθιά στο κάτασπρο χιόνι του ακριτικού βορρά, οργιώδη, πνιγμένο στις δροσιές και στο πράσινο της ολόφωτης άνοιξης και τέλος, με το πιτσιλωτό κορμάκι του παραδομένο στην κάψα του καλοκαιριού τον κυνήγησα με το βλέμμα πίσω από θημωνιές και οργωμένα χωράφια που χάνονταν στους λόφους της Δαδιάς και στον παραδεισένιο Ερυθροπόταμο. Σουφλί Το λεωφορείο περνά το ένα μετά το άλλο τα παραμεθόρια χωριά.

Σαν σε καθιερωμένη τελετή, που επαναλαμβάνεται απαράλλαχτη, ετούτα τα χωριά έρχονται το ένα πίσω από το άλλο, πότε σκαρφαλωμένα στις ήπιες πλαγιές και πότε κάτω βαθιά, απλωμένα στην κοιλάδα.

Με τις κεραμιδένιες στέγες τους, τις σκεπαστές βεράντες και τις αστραφτερές αυλές τους, με ένα περιβολάκι πνιγμένο στις γαζίες και τις ολάνθιστες τριανταφυλλιές, με δίδυμα καμπαναριά στις εκκλησιές τους, τις κρήνες, τα δρομάκια τους. Δάσος Δαδιάς Στα μέτρα του απλού ανθρώπου, αγαπημένα Εβρίτικα χωριά: οι Φέρες της βυζαντινής Κοσμοσώτηρας και το κοντινό τους Αρδάνιο, ο Πέπλος και τα Λαγυνά, το Τυχερό, η Δαδιά με το πολύτιμο δάσος της και η Κορνοφωλιά.

Και αμέσως μετά το παραμυθένιο Σουφλί ντυμένο στο μετάξι μαζί με τα περήφανα Λάβαρα.

Το λεωφορείο καταπίνει τα χιλιόμετρα μέχρι τα μάτια σου ν’ αντικρύσουν το περίφημο Τολέδο της Ελλάδας, το Διδυμότειχο με τον μολυβένιο θόλο της Παναγίας της Ελευθερώτριας που αγκαλιάζει την πλάση και τον Ερυθροπόταμο στα δεξιά σου, που μες στην πάχνη του και στους καθρεφτισμούς του ορκίζεσαι πως ζουν νεράιδες! Πραγγί, Πετράδες, Πύθιο ακολουθούν πιστά και δίνουν τη σειρά τους στο Θούριο και στ’ Ασημένιο.

Πριν το καταλάβεις διασχίζεις κιόλας το Νέο Χειμώνιο, το τελευταίο χωριό της συνοριογραμμής πριν την Ορεστιάδα.

Ακολουθούν η Καμβύλη, η Νέα Βύσσα, τα Ρίζια, τα Κόμαρα, η Μηλιά, οι Καστανιές, τα Δίκαια, το Ορμένιο, τα Πετρωτά, η Πεντάλοφος, που συνθέτουν το βορειότερο άκρο της Ελλάδας. Ποταμοί Έβρος και Άρδας Σε όλη τη διαδρομή μια ατέλειωτη σειρά από αιώνια δέντρα, άλλοτε σκελετωμένα από τον πάγο του χειμώνα, άλλοτε φουντωμένα καταπράσινα ή πυρωμένα χαλκοκίτρινα από την κάψα του καλοκαιριού, υπενθυμίζουν, ανά πάσα στιγμή, πού βρίσκεται και πού κυλά ο Έβρος.

Σύνορα φυσικά και σύνορα κρατών ανοίγονται μπροστά σου.

Από την άλλη όχθη το ποτάμι ακουμπά και πάλι σε πατρίδες… Πατρίδες της καρδιάς, που αντιφέγγουν στων φεγγαριών τη λάμψη, καντήλες αβάσταχτες, πικρές που τις κρατά ακοίμητες το αίμα και το δάκρυ.

Σε τούτο τον τόπο που σμίγουν τα αιώνια ποτάμια, ο Έβρος, ο Άρδας και ο Τούντζας, σμίγουν και αναμετρώνται κι οι λαοί …κάθε στιγμή.

Κατεβαίνοντας το τελευταίο σκαλοπάτι του λεωφορείου, το παγωμένο αγέρι της Ορεστιάδας με χτυπά καταπρόσωπο και με ζωντανεύει απότομα από τη νωχελική απραξία του μακρινού ταξιδιού.

Το πόδι μου βυθίζεται στον πάγο, στην άκρη της τεράστιας πλατείας και κάθε βήμα γίνεται πάνω σε μια γη από κρύσταλλο! Η χιονοσκέπαστη Ορεστιάδα είναι μαγευτική! Βυθισμένη στη βουβή απεραντοσύνη του χιονιού, ολόλευκη και αστραφτερή, η ακριτική πολιτεία του ελληνικού βορρά με υποδέχεται με έναν πεντακάθαρο αέρα, που έκτοτε πολλές φορές θα νοσταλγήσω ζώντας στην πολύβουη, γεμάτη καυσαέριο Αθήνα… Η Πλατεία Δασίου στη Νέα Ορεστιάδα με το φωτοβολταϊκό πράσο, την πυκνή ομίχλη και το χιόνι Η άρτια ρυμοτομία της -πάνω σε μια ιδανική ανάπτυξη του αρχαίου κάναβου του Ιπποδάμου, μαζί με τη θεόρατη, γενναιόδωρη πλατεία στην καρδιά της, κάνουν την Ορεστιάδα ξεχωριστή για τους επισκέπτες και τους κατοίκους της.

Στις δύο άκρες της ισορροπούν απόλυτα οι δύο μεγάλες εκκλησιές της, η Κοίμηση της Παναγίας μας και οι πολιούχοι Άγιοι Θεόδωροι, ενώ το μεγάλο δημοτικό Πάρκο της με τα πεύκα, στο βάθος της πλατείας, μου φέρνει στο νου τις μέρες του ζεστού καλοκαιριού, όταν ρεμβάζαμε με αγαπημένους φίλους στη δροσιά του πευκώνα, απολαμβάνοντας την ξενοιασιά που οι ήρεμες και ανθρώπινες πόλεις της ελληνικής επαρχίας μπορούν ακόμα να χαρίζουν μοναδικά και απλόχερα.

Τώρα τα πεύκα είναι φορτωμένα με πυκνό χιόνι κι όσο για τα τζιτζίκια, που μας τρέλαιναν μέσα στη ζέστη με το αδιάκοπο τραγούδι τους ως αργά το απόγευμα, μοιάζουν τόσο μακρινά και ξένα από την εικόνα που έχει το ολόλευκο πάρκο… Πέρα από εκείνα που γίνονται αντιληπτά με μια ματιά, πέρα από την θλιβερή καθημερινότητα που έχει επιβάλει η εποχή μας, η πόλη ετούτη κουβαλά μιαν άλλη παράλληλη ζωή φορτωμένη με μια βαρυσήμαντη, τεράστια ιστορία που χάνεται στα βάθη των αιώνων… Χρωστά το όνομά της στον μυθικό μας Ορέστη, το τυραννισμένο αρχοντόπουλο των ξακουστών Μυκηνών.

Σύμφωνα με τον μύθο, όταν ο Ορέστης έφθασε στην τοποθεσία του Κάραγατς, της παλαιάς Ορεστιάδας, που σήμερα ανήκει στην Τουρκία, αποκαμωμένος από το ανελέητο κυνηγητό των Ερινυών λούστηκε στα νερά του Έβρου και τότε οι φοβερές θεότητες σκόρπισαν μακριά αφήνοντάς τον ήσυχο για πάντα! Έτσι ο Ορέστης λυτρώθηκε από τις Ερινύες στις όχθες του Έβρου και στην ψυχή του, που τόσο πόνο και συμφορά είχε αντέξει, επέστρεψε η χαμένη δύναμη, η ειρήνη και η ζωογόνος χαρά! α. Ο Θεός Διόνυσος που γενήθηκε στη Θράκη, β. Ο Ορφέας -γιος του βασιλιά της Θράκης Οιάγρου και της Μούσας Καλλιόπης- με την Ευρυδίκη, Ο Ορέστης κυνηγημένος από τις Ερινύες Για τούτο και ο οικείος Δήμος της πόλεως της Ορεστιάδας έχει υιοθετήσει, ως επίσημο έμβλημά του, την κεφαλή της νεαρής Ιφιγένειας, της αδερφής του Ορέστη και της Ηλέκτρας, την οποία ο πατέρας τους, ο βασιλιάς Αγαμέμνων, θυσίασε για να καταστεί εφικτή η εκστρατεία των Ελλήνων κατά της Τροίας, χωρίς να μπορεί μέσα στην έπαρσή του να φανταστεί πως με την πράξη του αυτή υπέγραφε και τη δική του επερχόμενη φρικτή καταδίκη… Ο Άγιος Ιερομάρτυς Κύριλλος Στ’ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Βηματίζοντας αργά με προσοχή πάνω στο άσπρο χιόνι, καταφέρνω να διασχίσω τη μισή πλατεία και βρίσκομαι μπροστά στη μαρμάρινη βάση του ανδριάντα του ηρωικού Κυρίλλου Στ’, του γίγαντα της ορθοδοξίας, της σοφίας, της ανδρείας και του ελληνισμού, που στέκει ευλογώντας τα αιώνια παιδιά του έξω από το παραδοσιακό κτίσμα του δημαρχείου της πόλης.

Κάθε φορά που έρχομαι στην Ορεστιάδα, πριν από οτιδήποτε άλλο, περνώ κάτω από το άγαλμά του, τον κοιτώ και του εμπιστεύομαι τον ερχομό μου και την παραμονή μου στην πόλη του.

Και πριν φύγω, πάλι τον ευχαριστώ και τον αποχαιρετώ… Για μένα, ο μαρτυρικός Πατριάρχης είναι ο οικοδεσπότης εδώ, ο παντοτινά τιμώμενος.

Συνήθως μια παρέα μικρών παιδιών ξεφωνίζουν παίζοντας κυνηγητό στα πόδια του.

Άλλοτε πάλι, κρύβοντας στο χέρι το προσωπάκι τους, μετρούν αντίστροφα στηριγμένα στο βάθρο του και «τα φυλάνε» στο κρυφτό… Κι ύστερα «φτου ξελευτερία και βγαίνω! …». Άραγε πώς νιώθει η βασανισμένη καρδιά του κάθε φορά που ακούει γύρω του ετούτη την παιδιάστικη φράση, που δίνει το σύνθημα για ξεσηκωμό και ελευθερία, εκείνος που πλήρωσε με το φρικτό μαρτύριο και με το άγιο αίμα του την αγάπη του και τον αγώνα του για την ελευθερία του Γένους, στις 18 Απρίλη του 1821, στην Οθωμανική Αδριανούπολη; Ο ανδριάντας του Αγίου ιερομάρτυρος Κυρίλλου Στ’ στην πλατεία Νέας Ορεστιάδας, η εικόνα του και το δι’ απαγχονισμού μαρτύριό του, την 18η Απριλίου 1821, στη γενέτειρά του Αδριανούπολη Σχεδόν πάντοτε ένα – δυο μικρά πουλάκια της πλατείας ξεφεύγουν από τις κοντινές φυλλωσιές και κουρνιάζουν ήρεμα πάνω στο χέρι του, που τείνει σε στάση διαρκούς ευλογίας.

Σήμερα όμως το ολόλευκο χιόνι έχει σκεπάσει κάθε πτυχή του μαρτυρικού ράσου του και μόνο το βλέμμα του, καθάριο και διαπεραστικό, αγρυπνεί αιώνια για τον λαό του, για την πατρίδα μας, για όλα εκείνα τα άγια και τα ιερά που τίμησε μοναδικά με τη ζωή και το παράδειγμά του και που πια κανένας δεν μπορεί να του τα πάρει… Το Κάραγατς και η Νέα Ορεστιάδα «Τ’ αηδόνια της Ανατολής και τα πουλιά της Δύσης κλαίγουν αργά, κλαίγουν ταχιά, κλαίγουν το μεσημέρι κλαίγουν την Αντριανούπολη την πολυκρουσεμένη όπου τηνε κρουσέψανε τις τρεις γιορτές του χρόνου του Χριστουγέννου για κηρί και του Βαγιού για βάγια και της Λαμπρής την Κυριακή για το Χριστός Ανέστη» («Το κούρσος της Αντριανούπολης», Παραδοσιακό) Κεντρικές οδοί της Αδριανούπολης το 1890 (πάνω) και το 1910 (κάτω) Αδριανούπολη, Κάραγατς, Ορεστιάδα… Ποτάμια, γεφύρια, σύνορα, αναχώματα… Ανταλλαγές πληθυσμών, διωγμοί, ξεριζωμοί, βία, ατιμώσεις, προσβολές.

Στη σταυρική πορεία του λαού μας, η Θράκη κατέχει αναμφίβολα μία από τις τραγικώτερες και πλέον μαρτυρικές σελίδες.. Πολιτικές αποφάσεις ειλημμένες σε βαρύτιμα ευρωπαϊκά σαλόνια, που άλλαζαν σε μια νύχτα συλλήβδην τη μοίρα ολόκληρων λαών, εφαρμόστηκαν εδώ, σε μια εποχή που η ζωή του απλού ανθρώπου και το αποτύπωμά του σε αυτήν πολτοποιήθηκαν βάναυσα στη μεγάλη μέγγενη της ιστορίας που γραφόταν ερήμην του από τους ισχυρούς της γης.

Κάρα φορτωμένα ολόκληρη τη ζωή των κατοίκων της Θράκης, που έζησαν όσο κανείς την αδιάκοπη εναλλαγή καθεστώτων και κατακτητών, κουβαλούσαν ανάκατο και στριμωγμένο ασφυκτικά το βιός τους, μαζί με την πίκρα τους και τον αβάσταχτο καημό τους, πάνω σε λασπωμένους δρόμους και βαλτόνερα, προς το άγνωστο…

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους