Η υπόθεση των διωγμών κατά των Ελλήνων της Μικράς Ασίας το 1914 αποτέλεσε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους για τον Ελληνισμό και ένα τεράστιο στοίχημα για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος βρέθηκε...

Πλήρες Κείμενο:

Η υπόθεση των διωγμών κατά των Ελλήνων της Μικράς Ασίας το 1914 αποτέλεσε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους για τον Ελληνισμό και ένα τεράστιο στοίχημα για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα οργανωμένο σχέδιο εθνοκάθαρσης από το νεοτουρκικό καθεστώς. Οι Νεότουρκοι, μετά την ήττα τους στους Βαλκανικούς Πολέμους, είχαν αποφασίσει να εξαλείψουν το ελληνικό στοιχείο από τις ακτές της Ιωνίας, θεωρώντας το ως «πέμπτη φάλαγγα» που υπονόμευε το κράτος τους, και η σφαγή της Φώκαιας τον Ιούνιο του 1914 ήταν η αποτρόπαια κορύφωση αυτής της πολιτικής. Ο Βενιζέλος αντέδρασε με μια διπλωματική κινητοποίηση χωρίς προηγούμενο, προσπαθώντας να διεθνοποιήσει το ζήτημα και να αποτρέψει την ολοκληρωτική καταστροφή.

Στις 29 Μαΐου 1914, προχώρησε σε μια ιστορική ομιλία στη Βουλή, όπου δήλωσε κατηγορηματικά ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε πλέον να περιορίζεται σε ρόλο παθητικού παρατηρητή που παρακολουθεί τον αφανισμό των ομογενών, προειδοποιώντας ότι η χώρα ήταν έτοιμη να χρησιμοποιήσει κάθε διαθέσιμο μέσο, ακόμα και στρατιωτικό, για να σταματήσει το έγκλημα.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Βενιζέλος πρότεινε την εθελούσια ανταλλαγή πληθυσμών, μια απελπισμένη αλλά ρεαλιστική προσπάθεια να σωθούν οι Έλληνες από τη βία των άτακτων τουρκικών τμημάτων και του τακτικού στρατού, πριν η κατάσταση γίνει μη αναστρέψιμη.

Ωστόσο, η προσπάθειά του προσέκρουσε στο τείχος της ευρωπαϊκής διπλωματίας, καθώς οι Μεγάλες Δυνάμεις, εν όψει της επερχόμενης παγκόσμιας σύρραξης, είχαν άλλες προτεραιότητες. Η Γερμανία στήριζε τους Νεότουρκους για να τους εξασφαλίσει ως συμμάχους, ενώ η Τριπλή Συνεννόηση δεν ήθελε να διαταράξει τις ισορροπίες με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, θυσιάζοντας ουσιαστικά τους χριστιανικούς πληθυσμούς για να μην προκληθεί γενική ανάφλεξη πριν από την ώρα της.

Επιπλέον, η Ελλάδα βρισκόταν σε μια κατάσταση οριακής εξάντλησης μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, με έναν στρατό που χρειαζόταν ανασυγκρότηση και μια οικονομία που δοκιμαζόταν από την ενσωμάτωση των νέων εδαφών. Ο Βενιζέλος γνώριζε πολύ καλά ότι μια μονομερής ελληνική επέμβαση χωρίς διεθνή έρεισμα θα οδηγούσε σε έναν άνισο πόλεμο που θα έθετε σε κίνδυνο την ίδια την ύπαρξη του ελληνικού κράτους, γι' αυτό και επέλεξε τη δύσκολη οδό της διπλωματικής πίεσης, η οποία όμως, δυστυχώς, αποδείχθηκε ανεπαρκής μπροστά στην αποφασιστικότητα των Νεότουρκων να υλοποιήσουν το σχέδιό τους.Η στάση του βασιλιά Κωνσταντίνου απέναντι στις σφαγές του 1914 ήταν εντελώς διαφορετική από αυτή του Βενιζέλου, δημιουργώντας μια βαθιά ρωγμή που αποτέλεσε τον προάγγελο του Εθνικού Διχασμού.

Ενώ ο Βενιζέλος επιζητούσε την ενεργό διπλωματική παρέμβαση και την προετοιμασία της χώρας για την αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής, ο Κωνσταντίνος, επηρεασμένος από το γερμανόφιλο περιβάλλον του και τη στενή του σχέση με τον Κάιζερ, τηρούσε μια στάση διστακτική και παθητική που άγγιζε τα όρια της ανοχής προς το καθεστώς των Νεότουρκων. Ο Κωνσταντίνος φοβόταν ότι μια εμπλοκή της Ελλάδας στη Μικρά Ασία θα έφερνε τη χώρα σε σύγκρουση με τη Γερμανία, η οποία τότε ήταν ο κύριος προστάτης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Για τον βασιλιά, η προτεραιότητα δεν ήταν η διάσωση του μικρασιατικού ελληνισμού, αλλά η διατήρηση μιας ουδετερότητας που εξυπηρετούσε περισσότερο τις γερμανικές επιδιώξεις παρά τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας.

Αυτή η στάση του τον οδήγησε στο να υποβαθμίζει συστηματικά τις αναφορές για τις θηριωδίες, θεωρώντας ότι ο Βενιζέλος υπερέβαλε για να σύρει τη χώρα σε έναν πόλεμο που ο ίδιος δεν επιθυμούσε.

Στις κρίσιμες συσκέψεις εκείνης της περιόδου, ο Κωνσταντίνος ερχόταν σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τον πρωθυπουργό, αρνούμενος να εγκρίνει στρατιωτικά μέτρα προστασίας, ακόμη και όταν οι πληροφορίες για τις σφαγές στη Φώκαια και αλλού γίνονταν αδιάψευστες.

Η προσκόλληση του βασιλιά στο δόγμα ότι η Ελλάδα πρέπει να μείνει μακριά από κάθε είδους αντιπαράθεση με τους Γερμανούς συμμάχους της Τουρκίας ακύρωνε στην πράξη κάθε προσπάθεια που κατέβαλλε ο Βενιζέλος για να ασκήσει πίεση στην Πύλη.

Ουσιαστικά, ο Κωνσταντίνος επέλεξε να ακολουθήσει μια γραμμή κατευνασμού, πιστεύοντας ότι οι διωγμοί ήταν ένα πρόσκαιρο εσωτερικό ζήτημα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και όχι μια απειλή που απαιτούσε ελληνική στρατιωτική απάντηση.

Αυτή η επιλογή του άφησε ουσιαστικά τον Βενιζέλο χωρίς τα απαραίτητα ερείσματα για να επιβληθεί στη διεθνή σκηνή, καθώς η διαφωνία μεταξύ των δύο κορυφαίων πόλων της ελληνικής εξουσίας ήταν εμφανής και στους ξένους πρεσβευτές, οι οποίοι γνώριζαν ότι στην Αθήνα υπήρχαν δύο διαφορετικές γραμμές πολιτικής, κάτι που αποδυνάμωνε πλήρως την εθνική θέση και άφησε τους Έλληνες της Μικράς Ασίας χωρίς την προστασία που απεγνωσμένα ζητούσαν.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους