Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Τι είναι αυτό που το λένε πορνεία Στη συζήτηση που έχει φουντώσει τελευταία στο αριστεροχώρι για την πορνεία/σεξεργασία συγκρούονται δύο ανταγωνιστικές λογικές.

Από τη μία η θέση που λέει ότι η πορνεία είναι μια εργασία σαν όλες τις άλλες (sex work is work) και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται διαφορετικά, πόσο μάλλον να στιγματίζεται και να απαγορεύεται.

Σε ορισμένα, μάλιστα, πλαίσια η σεξεργασία μπορεί να είναι και ενδυναμωτική (empowering) για τα άτομα που την ασκούν.

Είναι η λεγόμενη sex positive πλευρά.

Από την άλλοι υπάρχουν εκείνες που υποστηρίζουν ότι η πορνεία είναι βία και πολλές φορές κανονική δουλεία.

Ακόμα και όταν φαίνεται ως ατομική επιλογή κρύβει πίσω της έμφυλους και οικονομικούς εξαναγκασμούς που καθιστούν αυτή την επιλογή κενό γράμμα.

Για τη δεύτερη πλευρά, η αποδοχή και η νομιμοποίηση της πορνείας σημαίνει την αποδοχή της πιο ακραίας εκμετάλλευσης και βίας σε βάρος των γυναικών.

Η μόνη απάντηση (πρέπει να) είναι η ποινικοποιήση της ζήτησης-πελατείας, όπως στο σκανδιναβικό μοντέλο.

Είναι ο λεγόμενος καταργητικός (abolitionist) φεμινισμός.

Πριν όμως εξετάσουμε τις δύο αυτές θέσεις αξίζει να σταθούμε σε ένα πρότερο ερώτημα: γιατί η πορνεία προκαλεί τόσο έντονες αντιπαραθέσεις; Γιατί στη νεωτερικότητα η σεξουαλικότητα ταυτίζεται με την ουσία του προσώπου.

Δεν λέμε απλώς αυτός ή αυτή κάνει σεξ, λέμε αυτός είναι στρέιτ, γκέι, λεσβία, «φυσιολογικός» ή «ανώμαλος». Η σεξουαλική πρακτική γίνεται ταυτότητα, η επιθυμία γίνεται διάγνωση του εαυτού.

Η σεξουαλικότητα, όπως ανέλυσε ο Φουκώ, δεν είναι απλώς ένα φυσικό ένστικτο που, είτε καταπιέστηκε, είτε απελευθερώθηκε από την κοινωνία.

Η νεωτερικότητα παρήγαγε τη σεξουαλικότητα ως αντικείμενο λόγου, εξομολόγησης, γνώσης και εξουσίας.

Από τη βικτωριανή εποχή μέχρι σήμερα η δυτική κοινωνία δεν έχει πάψει να μιλά (ακατάπαυστα) για τη σεξουαλικότητα.

Άρα, η σεξουαλικότητα είναι κάτι παραπάνω από μια βιολογική ορμή.

Είναι ο τρόπος που το υποκείμενο σχετίζεται με το σώμα του, με τον εαυτό του και με τον Άλλον, με την επιθυμία και την ταυτότητά του, με τη φαντασίωση και την ντροπή, με την εξουσία.

Δεν εξαντλείται στην πράξη (σεξ), αλλά αφορά ολόκληρη την κοινωνική φαντασία γύρω από το τι είναι ο εαυτός.

Να λοιπόν γιατί προκαλεί τέτοια φόρτιση – αν η σεξουαλικότητα είναι η βαθύτερη αλήθεια του εαυτού, τότε η πώληση του σεξ φαίνεται σαν να είναι η πώληση του εαυτού – μια ηθική και ψυχική κατάπτωση.

Αν αντιθέτως, η σεξουαλικότητα ιδωθεί ως ένα ιστορικά οργανωμένο πεδίο πρακτικών, λόγων και σχέσεων, τότε η σεξεργασία μπορεί να αναλυθεί όχι ως μεταφυσική αυτο-πώληση, αλά ως κοινωνική πρακτική πίσω από την αποία κρύβονται συγκεκριμένες σχέσεις εξουσίας.

Ο δεύτερος λόγος που η συζήτηση γίνεται τόσο φορτισμένα, είναι ο αντιφατικός χαρακτήρας της ελευθερίας/επιλογής στις σύγχρονες κοινωνίες.

Στον καπιταλισμό το υποκείμενο είναι διπλά ελεύθερο - αφενός δεν αποτελεί ιδιοκτησία ενός άλλου υποκειμένου, όπως στη δουλεία ή τη φεουδαρχία, αφετέρου, είναι «ελεύθερο» από τα μέσα παραγωγής.

Είναι ιδιοκτήτης του εαυτού του, αλλά όχι των μέσων αναπαραγωγής του εαυτού του, για αυτό αναγκάζεται να πουλήσει την εργατική του δύναμη για να συντηρήσει τον εαυτό του.

Η δεύτερη ελευθερία (από τα μέσα παραγωγής) υπονομεύει την πρώτη (κυριότητα του εαυτού) και πολλές φορές την ακυρώνει εξολοκλήρου.

Αυτή η αντιφατικότητα των δύο ελευθεριών δημιουργεί ένα ολόκληρο φάσμα θέσεων και πρακτικών που στο ένα του άκρο είναι ο μεγάλος βαθμός αυτονομίας όπου το υποκείμενο έχει πολύ μεγάλους βαθμούς αυτονομίας να επιλέξει που, με ποιους και πόσο θα εργαστεί.

Και στο άλλο του άκρο είναι η πλήρης ανελευθερία, όπως σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, τυπικής παρανομίας (μετανάστευση) και άμεσου εξαναγκασμού (τράφικινγκ). Ο sex positive φεμινισμός στέκεται υπερβολικά στην πρώτη, υποτιμώντας τη δεύτερη.

Προβάλλει βολικά παραδείγματα (πχ συνειδητοποιημένες σεξεργάτριες που εργάζονται ως ελεύθερες επαγγελματίες σε καλές συνθήκες), αλλά αποφεύγει τις ουκ ολίγες περιπτώσεις έμμεσου και άμεσου εξαναγκασμού στην πορνεία.

Πολλές φορές μάλιστα, κάνει την ανάγκη αρετή.

Εστιάζει στην ατομική επιλογή υποτιμώντας το άνισο και περιοριστικό κοινωνικό πλαίσιο που αυτή η επιλογή λαμβάνει χώρα.

Σου λέει γιατί είναι καλύτερο μια γυναίκα να δουλεύει στο εργοστάσιο ή ως σερβιτόρα, από το να ανοίξει only fans ή να γίνει escort; Στην πρώτη θα σπάει τη μέση της 8-10 την ημέρα για τρεις και 60, ενώ στη δεύτερη θα βγάζει πολλά περισσότερα και θα έχει μεγαλύτερο έλεγχο στο σώμα και την εργασία της.

Εδώ η πορνεία όχι μόνο δεν είναι καταπίεση, αλλά είναι ενδυνάμωση.

Ρέπει δηλαδή, υπερβολικά προς τον φιλελευθερισμό για τον οποίο η κοινωνία είναι το άθροισμα των ατομικών επιλογών και η αγορά ο τόπος που εκδηλώνεται η αλήθεια - και η αξία - του ατόμου. Θάνος Τζήμερος approves! Ο καταργητικός φεμινισμός αντίθετα σωστά αναγνωρίζει την κοινωνική διάσταση των ατομικών επιλογών και βλέπει τις σχέσεις εξουσίας (έμφυλες, οικονομικές, νομικές) που κρύβονται πίσω τους, αλλά εστιάζει μονομερώς στους εξαναγκασμούς αυτών των σχέσεων και όχι στα περιθώρια που αφήνει στα υποκείμενα για αυτενέργεια και επιλογές.

Η απάντησή τους είναι η πλήρης απαγόρευση της πορνείας, όχι όμως από την πλευρά της προσφοράς (πόρνες) αλλά από την πλευρά της ζήτησης (πελάτες). Για τις πόρνες προτείνουν διεξόδους – στέγαση, νομιμοποίηση, εργασία κλπ.

Αυτό ακούγεται καλό, αλλά επειδή ζούμε στον καπιταλισμό, η ποινικοποίηση της πελατείας ούτε τη ζήτηση εξαφανίζει, ούτε την προσφορά, που στηρίζεται στην ανάγκη.

Απλώς δυσκολεύει τη δεύτερη κάνοντας τη πιο αθέατη, πιο δύσκολη και πιο επικίνδυνη.

Δημιουργεί με δυο λόγια περιθώριο και το περιθώριο αποβαίνει πάντα σε βάρος των πιο αδύναμων, στην προκειμένη των ατόμων που αναγκάζονται να ασκούν την πορνεία.

Τα δε στοιχεία που δείχνουν μείωση της πορνείας και του τράφικινγκ σε χώρες που εφαρμόζουν το νορβηγικό μοντέλο, μάλλον δεν πιάνουν όλη αυτή την αθέατη θάλασσα της παράνομης πορνείας και δημιουργούν μια στρεβλή εικόνα για την επιτυχία του μοντέλου.

Εν τέλει, το κομμάτι των εναλλακτικών διεξόδων για τις πόρνες μένει κενό γράμμα, αφού ο καπιταλισμός ούτε θέλει, ούτε μπορεί να προσφέρει μια αξιοπρεπή ζωή σε όλους τους ανθρώπους.

Οπότε όλη η προσοχή στρέφεται στο κατασταλτικό κομμάτι – πιο αυστηροί νόμοι, μεγαλύτερη αστυνόμευση και πιο έντονος στιγματισμός.

Επιπλέον, ο καταργητικός φεμινισμός καταλήγει πολλές φορές στην ηθικολογία και τον ματερναλισμό (oh dear!), ακυρώνοντας εντελώς την αυτενέργεια – το agency που λένε στο χωριό μου – πολλών γυναικών που ασκούν αυτό το επάγγελμα.

Αφενός ισχυρίζονται ότι οι πόρνες που ζητούν την πλήρη νομιμοποίηση και αποδοχή της πορνείας, δεν μιλάνε εξ ονόματος όλων των πορνών.

Τουναντίον, αντιπροσωπεύουν ένα μικρό μέρος της πορνείας που ασκείται σε καλύτερες συνθήκες, αφήνοντας εκτός τη μεγάλη θάλασσα των γυναικών που εξαναγκάζεται σε αυτή (φτωχές, μετανάστριες, κακοποιημένες, τοξικοεξαρτημένες κ.α.). Που είναι γενικά σωστό.

Αφετέρου, αποδίδουν την ένθερμη στήριξη στην πορνεία σε ψευδή συνείδηση και εσωτερικευμένη πατριαρχία.

Η σωστή, φεμινίστικη συνείδηση δεν προκύπτει αυθόρμητα, μέσα από τις εμπειρίες και τις απόπειρες οργάνωσης και αντίστασης των γυναικών και των πορνών, έρχεται από μορφωμένες κυρίες του δεύτερου κύματος.

Τηρουμένων των αναλογιών, εκείνες που μιλούν από μια sex positive οπτική της πορνείας αντιπροσωπεύουν μια εργατική αριστοκρατία της σεξεργασίας.

Ενώ εκείνες που μιλούν από τη σκοπιά της πλήρους κατάργησής της, εκπροσωπούν μια παλιά αντίληψη στο κίνημα που λέει ότι η φεμινιστική, όπως και η ταξική συνείδηση έρχεται απ’ έξω, από την προοδευτική, σοσιαλιστική διανόηση.

Είναι η Σίσσυ Βωβού ο θηλυκός Λένιν; Εν τέλει, η συζήτηση για τη σεξεργασία/πορνεία είναι τόσο πολωμένη γιατί οι δύο πλευρές καταλαμβάνουν τα δύο άκρα ενός συνεχούς και αντιφατικού φάσματος πρακτικών, σχέσεων, λόγων, αντιλήψεων που χαρακτηρίζουν το εν λόγω κοινωνικό φαινόμενο.

Τα δύο αυτά άκρα – ακριβώς επειδή είναι άκρα - διαμορφώνουν δύο εντελώς διαφορετικές θεσιακότητες, πολιτικές ταυτότητες και επιθυμίες για αυτό μοιάζουν να κάνουν παράλληλους, αλλά ιδιαιτέρους πολεμικούς, μονολόγους.

Και οι δύο πλευρές πιάνουν σημαντικές πτυχές της πραγματικότητας, παραμένουν όμως «τυφλές» λόγω ιδεολογίας, σε άλλες εξίσου σημαντικές.

Επειδή ωστόσο αυτό το σημείωμα πλησιάζει επικίνδυνα τις 99 λέξεις - σε άλλη ανάρτηση θα εξετάσουμε τι είδους πρακτική είναι η πορνεία/ ξεξεργασία και ορισμένες από τις αντιφάσεις της, διότι δυστυχώς ή ευτυχώς, όλα τα πράγματα σε αυτή τη ζωή είναι πολύ αντιφατικά. (Via Dimitris Tsirkas)

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους