Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Χειραψίες γιοκ, φωτογραφίες γιοκ - μαθήματα αξιοπρέπειας -- (γιoκ ή “yok” σημαίνει «όχι, δεν έχει» στα Τούρκικα, και στα Ελληνικά κάνει το “όχι” πιο χαριτωμένο) -- Χειραψίες γιοκ, λοιπόν.

Φωτογραφίες γιοκ.

Δηλώσεις προόδου με χαμόγελα γιοκ. Οι Ιρανοί διπλωμάτες είπαν «όχι με τους δολοφόνους των παιδιών μας». Εκείνο το γνωστό θέατρο της διπλωματίας, οι στημένες πόζες, οι ψεύτικες εγκαρδιότητες, τα παγωμένα χαμόγελα μπροστά στις κάμερες, οι κουβέντες περί «εποικοδομητικού κλίματος» ενώ ακόμη μυρίζει αίμα, γιοκ, λοιπόν.

Αυτή η στάση των Ιρανών αξιωματούχων έχει κατι βαθιά αναζωογονητικό.

Δεν το λέω γιατί η διπλωματία πρέπει να γίνεται με αγένεια.

Ούτε επειδή ο κόσμος χρειάζεται περισσότερη θεατρική σκληρότητα.

Αλλά επειδή, σε μια εποχή όπου σχεδόν όλα έχουν γίνει τελετουργία υποκρισίας, η άρνηση της φωτογραφίας μπορεί να γίνει πράξη ηθικής. «Δεν φωτογραφιζόμαστε με τους φονιάδες των παιδιών μας». Μπορεί κανείς να συμφωνεί ή να διαφωνεί με την ιρανική πολιτική.

Αλλά η συγκεκριμένη φράση, ως στάση, έχει βάρος.

Γιατί λέει κάτι που η σύγχρονη πολιτική έχει ξεχάσει: ότι δεν είναι όλα επικοινωνία.

Δεν είναι όλα εικόνα.

Δεν είναι όλα διαχείριση εντυπώσεων.

Υπάρχουν στιγμές που η αξιοπρέπεια απαιτεί να μη χαμογελάσεις. Η Δύση αρέσκεται στην τέχνη του ηθικού θεάτρου.

Μιλά για ανθρώπινα δικαιώματα με το ένα χέρι και υπογράφει εξοπλιστικά συμβόλαια με το άλλο.

Επικαλείται το διεθνές δίκαιο όταν την εξυπηρετεί και το θάβει κάτω από τα ερείπια όταν την εμποδίζει.

Κάνει πολέμους στο όνομα της δημοκρατίας, κυρώσεις στο όνομα της ειρήνης, επεμβάσεις στο όνομα της σταθερότητας, και μετά ζητά από τα θύματα να εμφανιστούν σε κοινή φωτογραφία, σαν να πρόκειται για συνέδριο ξενοδοχειακού τουρισμού.

Ε, όχι.

Υπάρχει μια παλιά αριστοτελική σοφία εδώ.

Η αρετή δεν είναι σύνθημα· είναι έξη, δηλαδή σταθερός τρόπος ύπαρξης.

Δεν φαίνεται μόνο στις μεγάλες διακηρύξεις, αλλά στις μικρές πράξεις όπου ο άνθρωπος αποφασίζει τι δεν θα κάνει.

Δεν θα χαμογελάσω για να διευκολύνω το ψέμα.

Δεν θα δώσω χειραψία που ξεπλένει το αίμα.

Δεν θα προσποιηθώ ότι όλα είναι κανονικά, όταν τίποτε δεν είναι κανονικό.

Στην καντιανή γλώσσα, υπάρχει κάτι ακόμη πιο καθαρό: ο άνθρωπος δεν πρέπει να γίνεται μέσο.

Και όμως, η σύγχρονη διπλωματική εικόνα συχνά αυτό ακριβώς κάνει.

Μετατρέπει τον πονεμένο, τον αδικημένο, τον βομβαρδισμένο, σε σκηνικό νομιμοποίησης του ισχυρού.

Έλα να βγούμε φωτογραφία, για να δείξουμε ότι όλα προχωρούν.

Έλα να σφίξουμε χέρια, για να φανεί ότι υπάρχει «διάλογος». Έλα να χαμογελάσουμε, για να μπορεί ο θύτης να επιστρέψει στο κοινό του και να πει: βλέπετε; Όλοι συνομιλούν μαζί μας.

Η άρνηση, τότε, γίνεται φιλοσοφική πράξη.

Είναι το «όχι» του προσώπου απέναντι στη μηχανή της εικόνας.

Είναι η υπενθύμιση ότι η συμφιλίωση χωρίς δικαιοσύνη είναι απλώς δημόσιες σχέσεις.

Ότι η ειρήνη χωρίς μνήμη είναι αμνησία που συμφέρει τον ισχυρό.

Ότι η ευγένεια χωρίς αλήθεια γίνεται δουλικότητα.

Και από ψυχολογική άποψη, αυτό έχει τεράστια σημασία.

Οι κοινωνίες χρειάζονται σύμβολα αξιοπρέπειας.

Όταν οι άνθρωποι βλέπουν τους εκπροσώπους τους να χαμογελούν δίπλα σε όσους θεωρούν υπεύθυνους για τον πόνο τους, γεννιέται μέσα τους κάτι το δηλητηριώδες: η αίσθηση ότι όλα πουλιούνται, όλα συμψηφίζονται, όλα τελικά μπαίνουν σε ένα τραπέζι και εξαγοράζονται με μια δήλωση «προόδου». Αυτό διαλύει τον ηθικό ιστό μιας κοινωνίας.

Δημιουργεί κυνισμό.

Και ο κυνισμός είναι η ψυχική νόσος της πολιτικής μας εποχής.

Δεν πιστεύει πια κανείς σε τίποτα, γιατί έχει δει τους πάντες να προσκυνούν την ισχύ, ενώ μιλούν για αξίες.

Έχει δει τους υπερασπιστές των δικαιωμάτων να υπερασπίζονται σφαγές.

Έχει δει τους κήρυκες της δημοκρατίας να χαϊδεύουν τυράννους όταν αυτοί αγοράζουν αρκετά όπλα.

Έχει δει τους «πολιτισμένους» να μετράνε τα παιδιά των άλλων σαν παράπλευρη στατιστική.

Γι’ αυτό τέτοιες αρνήσεις έχουν αξία.

Επειδή σπάνε τον κυνισμό.

Μας θυμίζουν ότι υπάρχει ακόμη κάτι που δεν πρέπει να πουληθεί: το δικαίωμα να μη συμμετέχεις στην παράσταση του ισχυρού.

Ο κόσμος δεν υποφέρει μόνο από έλλειψη ισορροπίας δυνάμεων.

Υποφέρει από έλλειψη αρχών.

Από ανθρώπους που λένε «ναι» σε όλα, αρκεί να είναι αρκετά ισχυρός αυτός που το ζητά.

Από ηγεσίες που μιλούν για αξιοπρέπεια αλλά συμπεριφέρονται σαν επαρχιακοί αυλικοί μπροστά στην αυτοκρατορία.

Από κυβερνήσεις που θεωρούν ρεαλισμό την υποταγή και σοβαρότητα τη δειλία.

Αλλά χωρίς αρχές, ο ρεαλισμός γίνεται απλώς δουλικότητα με κοστούμι.

Η διπλωματία γίνεται χορογραφία υποταγής.

Η πολιτική γίνεται τεχνική επιβίωσης χωρίς ψυχή.

Αυτό είναι που κάνει τη στάση αυτή τόσο αναζωογονητική.

Επειδή δείχνει ένα όριο.

Και οι πολιτισμοί κρίνονται από τα όριά τους: από το τι δεν δέχονται, τι δεν ξεχνούν, τι δεν επιτρέπουν να γίνει θέαμα.

Σε έναν κόσμο γεμάτο χαμόγελα χωρίς αλήθεια, η άρνηση του χαμόγελου μπορεί να είναι πράξη αλήθειας.

Σε έναν κόσμο γεμάτο χειραψίες με ματωμένα χέρια, η άρνηση της χειραψίας μπορεί να είναι πράξη καθαρότητας.

Σε έναν κόσμο όπου οι αδύναμοι καλούνται διαρκώς να συγχωρούν για να διευκολύνουν τους ισχυρούς, η αξιοπρεπής άρνηση είναι μια μικρή επανάσταση. Tο Ιράν δίνει μαθήματα αξιοπρέπειας όχι μόνο στην πολιτική, αλλά και στο ποδόσφαιρο.

Όποιος έχει δει την εθνική τους ομάδα, αυτούς τους νεαρούς παίκτες με τα ήρεμα πρόσωπα, την ευγένεια στον λόγο, τον σεβασμό προς τους αντιπάλους, την τρυφερότητα με την οποία μιλούν για άλλους λαούς και την απλότητα με την οποία πλησιάζουν παιδιά, καταλαβαίνει ότι εδώ υπάρχει κάτι βαθύτερο από κρατική ρητορική.

Υπάρχει ένας πολιτισμός λεπτότητας, φιλοξενίας, μνήμης και τιμής.

Κανένας λαός δεν είναι υπεράνω κριτικής, κανένα σύστημα δεν είναι άγιο.

Έχω γράψει πολλές φορές για τις Ιρανές γυναίκες, για τον αγώνα τους, για το θάρρος τους, αλλά και για τα θαυμαστά επιτεύγματά τους μέσα στον ιρανικό κοινωνικό χώρο.

Η κριτική όμως δεν πρέπει να γίνεται τύφλωση.

Ο φωτισμένος άνθρωπος οφείλει να βλέπει και εκεί όπου ένας λαός στέκεται σωστά.

Να αναγνωρίζει την αρχή, την αξιοπρέπεια, την ευγένεια, ακόμη και όταν διαφωνεί με άλλα.

Αλλιώς δεν κάνει κριτική αλλά ιδεολογική εμπάθεια.

Και σε αυτή τη στιγμή, αυτό είναι που κάνει το Ιράν αναζωογονητικό: δεν σκύβει μπροστά στην ισχύ για μια φωτογραφία.

Δεν χαμογελά για να διευκολύνει το ψέμα.

Δεν προσφέρει χειραψίες εκεί όπου ακόμη υπάρχει αίμα.

Και, την ίδια στιγμή, μέσα από τους νέους του, τους αθλητές του, τους ανθρώπους του, δείχνει ότι η αξιοπρέπεια είναι ήθος. Χειραψίες γιοκ. Φωτογραφίες γιοκ. Ψεύτικες δηλώσεις προόδου γιοκ. Σεβασμός, μνήμη, ευγένεια και αρχή, αυτά Ναι.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους