Το κείμενο αξιοποιεί την Κρίση του Σουέζ ως ιστορικό παράδειγμα για να υποστηρίξει ότι ακόμη και κράτη μικρότερης ισχύος μπορούν, αξιοποιώντας τη γεωγραφική τους θέση, να ανατρέψουν τους σχεδιασμούς...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η κεντρική του ιδέα είναι γόνιμη και ανοίγει έναν ουσιαστικό διάλογο για τη σχέση γεωγραφίας και ισχύος.

Ωστόσο, η ιστορική αναλογία μεταξύ Σουέζ και Ορμούζ χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή, καθώς οι δύο περιπτώσεις διαφέρουν σημαντικά ως προς το διεθνές περιβάλλον, την έκβαση και τις συνέπειές τους.

Νομίζω ότι εδώ βρίσκεται το πραγματικό ενδιαφέρον του κειμένου.

Η κρίση του Σουέζ δεν ήταν απλώς μια σύγκρουση μεταξύ της Αιγύπτου και της Βρετανίας.

Ήταν η στιγμή όπου αποκαλύφθηκε η νέα δομή ισχύος του μεταπολεμικού κόσμου.

Αν δεν αναλυθούν ο ρόλος των ΗΠΑ, της ΕΣΣΔ και του ΟΗΕ, χάνεται η ουσία του γεγονότος. 1. Οι ΗΠΑ: η αυτοκρατορία που διαδέχεται την αυτοκρατορία Εδώ υπάρχει μια ιστορική ειρωνεία. Η Βρετανία και η Γαλλία πίστεψαν ότι μπορούσαν να ενεργήσουν όπως οι παλιές αποικιακές δυνάμεις.

Συνεννοήθηκαν μυστικά με το Ισραήλ (Πρωτόκολλο των Σεβρών)** ώστε να ανακτήσουν τον έλεγχο της Διώρυγας.

Όμως δεν υπολόγισαν ότι μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν ήταν πλέον οι κυρίαρχες δυνάμεις του δυτικού κόσμου. Οι ΗΠΑ δεν ήταν αντίθετες επειδή υπερασπίζονταν την αντι-αποικιοκρατία από ηθική αρχή.

Ήταν αντίθετες γιατί: δεν είχαν εγκρίνει την επέμβαση, δεν ήθελαν να εμφανιστούν στον Τρίτο Κόσμο ως προστάτιδες του παλιού αποικιοκρατικού συστήματος, φοβούνταν ότι η στρατιωτική επέμβαση θα έσπρωχνε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο προς την ΕΣΣΔ. Ο Ντουάιτ Αϊζενχάουερ ουσιαστικά είπε σε Βρετανία και Γαλλία: Δεν θα κυβερνάτε πλέον εσείς τη Δύση.

Εμείς αποφασίζουμε.

Η απειλή υποτίμησης της στερλίνας και η άρνηση οικονομικής στήριξης υποχρέωσαν τη Βρετανία να αποχωρήσει.

Με άλλα λόγια, η Βρετανική Αυτοκρατορία δεν ηττήθηκε μόνο από τον Νάσερ.

Ηττήθηκε κυρίως από τον νέο ηγεμόνα του καπιταλιστικού κόσμου: τις ΗΠΑ. 2. Η ΕΣΣΔ: ο μεγάλος πολιτικός κερδισμένος Εκείνη την περίοδο η ΕΣΣΔ είχε μόλις καταστείλει την Ουγγρική Επανάσταση του 1956. Η Μόσχα βρισκόταν σε δύσκολη διεθνή θέση.

Η κρίση του Σουέζ άλλαξε το κλίμα. Η ΕΣΣΔ εμφανίστηκε: ως προστάτιδα της εθνικής ανεξαρτησίας, ως υποστηρικτής των αντιαποικιακών κινημάτων, ως σύμμαχος του αραβικού κόσμου. Ο Νικίτα Χρουστσόφ εκτόξευσε ακόμη και πυρηνικές απειλές εναντίον Λονδίνου και Παρισιού.

Πιθανότατα δεν θα τις υλοποιούσε.

Όμως πολιτικά πέτυχε δύο πράγματα.

Πρώτον, ενίσχυσε την εικόνα της ΕΣΣΔ στον αναπτυσσόμενο κόσμο.

Δεύτερον, ανάγκασε τις ΗΠΑ να διαχωριστούν ακόμη περισσότερο από τη Βρετανία.

Έτσι η Σοβιετική Ένωση απέκτησε τεράστιο κύρος στην Αίγυπτο, στη Συρία, στο Ιράκ, στην Αλγερία και γενικότερα στο Κίνημα των Αδεσμεύτων. 3. Ο ΟΗΕ: η πρώτη μεγάλη νίκη του διεθνούς δικαίου Ίσως αυτό είναι το πιο υποτιμημένο στοιχείο.

Για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν αποφάσισαν μόνο οι στρατοί. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών λειτούργησε ως πραγματικός διεθνής θεσμός. Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ απαίτησε κατάπαυση του πυρός.

Συστάθηκε η πρώτη μεγάλη ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ (UNEF). Οι Βρετανοί και οι Γάλλοι αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν όχι επειδή έχασαν στρατιωτικά αλλά επειδή έχασαν πολιτικά και διπλωματικά.

Είναι η πρώτη φορά που φαίνεται ότι η διεθνής νομιμοποίηση μπορεί να αποτελέσει παράγοντα ισχύος.

Τι απέδειξε τελικά το Σουέζ; Η κρίση αποκάλυψε ότι ο κόσμος είχε ήδη αλλάξει.

Δεν υπήρχε πλέον ένας ευρωπαϊκός κόσμος αποικιών.

Υπήρχε ένα τριγωνικό σύστημα ισχύος. Οι ΗΠΑ ήθελαν έναν μεταπολεμικό καπιταλιστικό κόσμο υπό τη δική τους ηγεμονία. Η ΕΣΣΔ ήθελε να αξιοποιήσει την αποαποικιοποίηση για να επεκτείνει την πολιτική και ιδεολογική της επιρροή. Ο ΟΗΕ εμφανίστηκε ως ο νέος θεσμικός χώρος όπου η έννοια της εθνικής κυριαρχίας αποκτούσε διεθνή νομιμοποίηση. Ο Νάσερ δεν νίκησε μόνο επειδή είχε στρατό.

Νίκησε επειδή η σύγκρουση των δύο υπερδυνάμεων δεν επέτρεπε πλέον στις παλιές αυτοκρατορίες να λειτουργούν όπως τον 19ο αιώνα.

Σύνδεση με το Ορμούζ Εδώ, κατά τη γνώμη μου, μπορεί να γίνει μια πολύ βαθύτερη σύγκριση από αυτήν που κάνει η Αγγελική. Το Σουέζ δεν απέδειξε απλώς ότι μια διώρυγα μπορεί να γίνει όπλο.

Απέδειξε ότι η γεωγραφία αποκτά ισχύ μόνο όταν συμπίπτει με μια αλλαγή του παγκόσμιου συσχετισμού δυνάμεων.

Το κρίσιμο ερώτημα σήμερα δεν είναι αν το Ιράν μπορεί να «οπλοποιήσει» τα Στενά του Ορμούζ.

Αυτό είναι γνωστό.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν ο σημερινός κόσμος βρίσκεται σε μια ιστορική μετάβαση ανάλογη με εκείνη του 1956: αν δηλαδή η σχετική υποχώρηση της αμερικανικής μονοπολικής ισχύος, η άνοδος νέων δυνάμεων και η αναδιαμόρφωση των διεθνών συσχετισμών δημιουργούν συνθήκες όπου ένα περιφερειακό κράτος μπορεί να επιβάλει πολιτικό κόστος σε μια υπερδύναμη.

Αν η απάντηση είναι θετική, τότε η αναλογία Σουέζ–Ορμούζ δεν αφορά πρωτίστως τη ναυσιπλοΐα.

Αφορά τη μετάβαση από μια διεθνή τάξη σε μια άλλη.

Αυτή είναι η βαθύτερη ιστορική και γεωπολιτική διάσταση που αξίζει να αναδειχθεί. Νίκος Σκαρίπας **το Πρωτόκολλο των Σεβρών (24 Οκτωβρίου 1956) ήταν μια μυστική συμφωνία ανάμεσα στη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Ισραήλ.Στόχος της συνωμοσίας ήταν η κοινή στρατιωτική επέμβαση για την ανατροπή του Αιγύπτιου ηγέτη Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ, ως απάντηση στην κρατικοποίηση της Διώρυγας του Σουέζ.

Η αποκάλυψη της μυστικής αυτής συμφωνίας προκάλεσε τεράστιο διεθνές σκάνδαλο και σηματοδότησε την κατακόρυφη πτώση της αποικιακής επιρροής της Βρετανίας και της Γαλλίας στη Μέση Ανατολή.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους