Original Post

Πλήρες Κείμενο:

27-06-1905. ""Η Ανταρσία του Θωρηκτού Ποτέμκιν.'''' Στις αρχές του εικοστού αιώνα η Ρωσική Αυτοκρατορία ήταν αντιμέτωπη με μεγάλα και σοβαρά προβλήματα.

Οι συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού στις μεγάλες πόλεις ήταν άθλιες.

Στις αγροτικές περιοχές κυριαρχούσε φεουδαρχική πολιτική εξαθλιώνοντας και ουσιαστικά δουλοποιώντας το μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων.

Ο αναλφαβητισμός ήταν σε τεράστια ποσοστά, ιατρική μερίμνα ανύπαρκτη και ο υποσιτισμός κυριαρχούσε.

Σε πολιτικό επίπεδο ήταν το μοναδικό μεγάλο κράτος της Ευρώπης με απόλυτη μοναρχία χωρίς δικαιώματα για τους πολίτες.

Ο τσάρος Νικόλαος Β' και η ολιγαρχία που τον περιέβαλλε προσπαθούσε να προβάλλει την εικόνα μιας πανίσχυρης αυτοκρατορίας που εκτεινόταν από την Πολωνία μέχρι τον Ειρηνικό ωκεανό.

Το μέλημα του ήταν να είναι παρών σε όλες τις μεγάλες διεθνείς διενέξεις της εποχής αδιαφορώντας επιδεικτικά για τις τύχες εκατομμυρίων ανθρώπων στην αυτοκρατορία του.

Το 1904 κηρύχτηκε ο Ρωσοιαπωνικός πόλεμος για τον έλεγχο της Μαντζουρίας και της Κορεατικής Χερσονήσου.

Η περιοχή αποτελούσε αιτία διένεξης επί τουλάχιστον μισό αιώνα.

Οι ανάγκες του πολέμου, τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε οικονομικούς πόρους, επέτειναν την εσωτερική δυσαρέσκεια και ενίσχυσαν τις δυνάμεις εκείνες που ζητούσαν περισσότερα δικαιώματα και εκδημοκρατισμό του καθεστώτος. Το Γενάρη του 1905, μια συγκέντρωση πολιτών χτυπήθηκε βάναυσα στα Χειμερινά Ανάκτορα της Πετρούπολης, αφήνοντας εκατοντάδες νεκρούς.

Αυτό οδήγησε σε περαιτέρω ενδυνάμωση του σοσιαλιστικού κινήματος που επιζητούσε ρήξη με την Δυναστεία των Ρομανόφ.

Η περίοδος που ξεκινούσε ονομάστηκε Πρώτη Ρωσική Επανάσταση (1905-1907). Ορόσημο της έγινε το Θωρηκτό πολεμικό πλοίο ''Πρίγκιπας Ποτιόμκιν της Ταυρίδας'' (Князь Потёмкин-Таврический), γνωστό παγκοσμίως ως Θωρηκτό Ποτέμκιν, υπαγόμενο στο Στόλο της Μαύρης Θάλασσας.

Η δυσαρέσκεια του Στόλου από τη πολιτική κατάσταση ήταν φανερή. Τον Ιούνιο του 1905, μετά την Ρωσική πανωλεθρία στη Ναυμαχία της Τσουσίμα είχε ήδη ξεκινήσει η προετοιμασία μιας καθολικής στάσης και ένα τυχαίο γεγονός αρκούσε για να πυροδοτηθεί η έκρηξη.

Το μεσημέρι της 27 Ιουνίου του 1905 το Ποτέμκιν βρισκόταν σε άσκηση στο νησί Τέντρα, όταν αρκετοί ναύτες βρήκαν έντομα στο κρέας του μεσημεριανού τους και διαμαρτυρήθηκαν. Ο Ύπαρχος του Θωρηκτου Ιπολίτ Γκιλιαρόφσκι, αξιωματικός με παρελθόν βίαιης συμπεριφοράς, τους συγκέντρωσε στο κατάστρωμα παρουσία οπλισμένης φρουράς.

Οι κινήσεις των αξιωματικών υποψίασαν το πλήρωμα ότι θα διατάσσονταν εκτελέσεις με συνοπτικές διαδικασίες.

Ζήτησαν από τη φρουρά να μην υπακούσει, με αποτέλεσμα ο οργισμένος Γκιλιαρόφσκι να πυροβολήσει ένα ναύτη στο στήθος.

Ακολούθησε χάος με την κατάληψη του ''Ποτέμκιν'' και του συνοδευτικού πλοίου ''Ισμαήλ'', οπού σκοτώθηκαν έξι αξιωματικοί και ο Γκιλιαρόφσκι και έθεσαν υπό κράτηση τους υπόλοιπους έντεκα.

Εξέλεξαν τη νέα διοίκηση του πλοίου με επικεφαλής τον έφεδρο υπαξιωματικό Αφανάσι Ματουσένκο.

Το ίδιο βράδυ, τα δυο πλοία αγκυροβόλησαν στην Οδησσό, όπου γινόταν απεργία των βιομηχανικών εργατών, έχοντας υψωμένη μια κόκκινη σημαία.

Στις 29 Ιουνίου, τελέστηκε η κηδεία του δολοφονηθέντος, από τον Ύπαρχο, υπαξιωματικού Γκριγκόρι Βακουλεντσούκ η οποία μετατράπηκε σε συλλαλητήριο εναντίον του τσάρου με επίκεντρο τις Σκάλες της Παραλίας - σήμερα αποκαλούνται Σκάλες Ποτέμκιν σε ανάμνηση των γεγονότων. Το Τσαρικό Ιππικό χτύπησε ανελέητα τους συγκεντρωμένους, όμως το Ποτέμκιν απάντησε με βολές κατά των στρατώνων, ενώ σε όλη την πόλη μαίνονταν μάχες σώμα με σώμα μεταξύ απεργών και στρατού.

Στις 30 Ιουνίου, δύο μοίρες του Στόλου της Μαύρης Θάλασσας στάλθηκαν στην Οδησσό με εντολή να επιτεθούν στο Θωρηκτό.

Με θριαμβευτικό τρόπο, το Ποτέμκιν και το Ισμαήλ έπλευσε ανάμεσά τους και διεφυγε, ενώ οι ναύτες των επιτιθέμενων πλοίων αρνούνταν να υπακούσουν στο «πυρ» των ανωτέρων τους. Στο Θωρηκτό ''Γκεόργκι Πομπεντονόσετς'' (Άγιος Γεώργιος Τροπαιοφόρος), το πλήρωμα στασίασε και ενώθηκε με τα Ποτέμκιν και Ισμαήλ.

Την 1η Ιουλίου 1905, οι τσαρικές δυνάμεις ανέκτησαν τον έλεγχο του Θωρηκτού ''Άγιος Γεώργιος''. Το Ιππικό κατέστελλε πλήρως την αντίσταση στην Οδησσό, αποκόπτοντας το Ποτέμκιν από κάθε πιθανό ανεφοδιασμό, ενώ η Διοίκηση του Στόλου έστελνε προς καταδίωξή του νέα πλοία, επανδρωμένα αυτή τη φορά σχεδόν αποκλειστικά από αξιωματικούς ώστε να μην επαναληφθούν φαινόμενα ανυπακοής.

Τα δυο επαναστατημένα πλοία Ποτέμκιν και Ισμαήλ κινήθηκαν προς τη Ρουμανία και αγκυροβόλησαν στην Κωνστάντζα, απευθύνοντας έκκληση «προς όλο τον πολιτισμένο κόσμο». Η άρνηση όμως της Ρουμανικής διοίκησης να τους παράσχει βοήθεια, τους ανάγκασε να φύγουν για τη Θεοδοσία της Κριμαίας, όπου τους προσφέρθηκαν εφόδια εκτός από κάρβουνα και νερό.

Το βράδυ της 7ης Ιουλίου 1905 τα πλοία επέστρεψαν στην Κωστάντζα, όπου πλήθος κόσμου είχε συγκεντρωθεί στο λιμάνι και επευφημούσε τους εξεγερμένους.

Ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με τις ρουμανικές αρχές, οι οποίες κατέληξαν σε συμφωνία.

Έτσι τα πολεμικά πλοία παραδόθηκαν στη Ρουμανία, η οποία τα επέστρεψε στη Ρωσία.

Στο πλήρωμα του Ποτέμκιν χορηγήθηκε πολιτικό άσυλο.

Ενώ το πλήρωμα του Ισμαήλ που θεωρητικά δε συμμετείχε στην ανταρσία αλλά είχε «αιχμαλωτιστεί» από το Ποτέμκιν επέστρεψε στη Ρωσία.

Κάποιοι επέλεξαν να επιστρέψουν αμέσως στη Ρωσία και να επικαλεστούν ότι έδρασαν σε καθεστώς εξαναγκασμού.

Αρκετοί αθωώθηκαν, πενήντα έξι καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης και επτά εκτελέστηκαν ως συνωμότες.

Πολιτικό άσυλο στη Ρουμανία έλαβαν περίπου 600, εκ των οποίων οι περισσότεροι είτε έζησαν μόνιμα εκεί, είτε επέστρεψαν ως ήρωες στη Ρωσία μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917.Τελευταίο επιζών μέλος των εξεγερμένων ήταν ο Ιβάν Μπεσόφ που ζούσε στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας.

Πέθανε στις 25 Οκτωβρίου 1987 σε ηλικία 102 ετών. Το Θωρηκτό Ποτέμκιν ναυπηγήθηκε το 1898-1900 στην ουκρανική πόλη Νικολάεβ.

Ήταν ένα από τα τελευταία μεγάλα πολεμικά πλοία της κλάσης των Θωρηκτών.

Είχε σχεδιαστεί να κινείται με πετρέλαιο αλλά μετά από μία πυρκαγιά στις δοκιμές επιλέχτηκε η δοκιμασμένη λύση του κάρβουνου.

Πήρε το όνομα ''Πρίγκηπας Γκριγκόρι Ποτέμκιν'', στρατιωτικός που είχε πρωταγωνιστήσει στην προσάρτηση της Ταυρίδας και του Βορείου Καυκάσου τον 18ο αιώνα.

Μετά τα γεγονότα του 1905 το πλοίο έλαβε την ονομασία ''Παντελεήμων''(Пантелеймон)για να ξεχαστεί το συμβάν.

Με την Επανάσταση του 1917 ξαναπήρε για λίγο την αρχική ονομασία, για να μετονομαστεί τελικά ''Μαχητής της Ελευθερίας''(Борец за свободу). Το 1918 κατελήφθη από δυνάμεις Δυτικών Συμμάχων, οι οποίες είχαν εισβάλει για να καταπνίξουν την επανάσταση.

Αυτές το βύθισαν στο λιμάνι της Σεβαστούπολης τον Απρίλιο του 1919, λίγο πριν την αποχώρησή τους, για να μην περιέλθει στον νικηφόρο Κόκκινο Στρατό.

Ο διάσημος Σοβιετικός σκηνοθέτης Σεργκέι Αϊζενστάιν γύρισε το 1925 την ομώνυμη κινηματογραφική ταινία ''Θωρηκτό Ποτέμκιν'', και εξιστορεί το γεγονός της ανταρσίας του ηρωικού πολεμικού πλοίου το 1905. Ακολουθήστε μας και στο Instagram https://www.instagram.com/taxidistonxrono_timetravel/

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους