Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΤΟ ΕΦΑΠΑΞ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΙΣΘΙΑ ΤΩΝ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ Ή ΕΜΜΕΣΗ ΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ; Η πρόσφατη δημόσια ανακοίνωση πρώην βουλευτή ότι παραχώρησε το εφάπαξ που έλαβε με την αποχώρησή του από τη Βουλή σε σωματείο που στηρίζει πρώην στελέχη του κόμματός του, παρουσιάστηκε ως πράξη αλληλεγγύης και κοινωνικής προσφοράς.

Δεν αμφισβητώ ούτε τα κίνητρα ούτε το δικαίωμα οποιουδήποτε να διαθέσει την προσωπική του περιουσία όπως ο ίδιος επιθυμεί.

Κάθε πολίτης είναι ελεύθερος να δωρίσει τα χρήματά του σε φιλανθρωπικούς, κοινωνικούς ή άλλους σκοπούς.

Το ερώτημα όμως που γεννάται είναι πολύ βαθύτερο και αφορά τη λειτουργία των θεσμών της Δημοκρατίας.

Για ποιο σκοπό θεσπίστηκε το εφάπαξ και η αντιμισθία των βουλευτών και των άλλων πολιτειακών αξιωματούχων; Η απάντηση είναι γνωστή.

Το εφάπαξ δεν θεσπίστηκε για να χρηματοδοτεί πολιτικά κόμματα ή οργανισμούς που συνδέονται με αυτά.

Θεσπίστηκε για να διευκολύνει την επανένταξη του αποχωρούντος βουλευτή,υπουργού, δημάρχου ή και άλλου πολιτειακού αξιωματούχου στην επαγγελματική και κοινωνική ζωή μέχρι να αποκατασταθεί οικονομικά μετά τη λήξη της κοινοβουλευτικής του ή άλλης θητείας.

Εάν λοιπόν η πολιτεία καταβάλλει αυτή την παροχή για συγκεκριμένο κοινωνικό σκοπό, μπορεί στην πράξη να μετατρέπεται σε πηγή χρηματοδότησης κομμάτων; Το ερώτημα δεν αφορά μόνο ένα κόμμα.

Είναι γνωστό ότι διαχρονικά αρκετά πολιτικά κόμματα στην Κύπρο ζητούν ή αναμένουν από τους εκλεγμένους εκπροσώπους τους – είτε είναι βουλευτές είτε δήμαρχοι, είτε υπουργοί, είτε δημοτικοί σύμβουλοι – να αποδίδουν μέρος των απολαβών τους στο κόμμα, με το επιχείρημα ότι χωρίς το κόμμα δεν θα είχαν εκλεγεί.

Η πρακτική αυτή μπορεί να αποτελεί εσωτερική κομματική επιλογή.

Όταν όμως επεκτείνεται και στο εφάπαξ, γεννά εύλογους προβληματισμούς.

Είναι πράγματι ελεύθερη η απόφαση του κάθε βουλευτή ή άλλου πολιτειακού αξιωματούχου; Ή δημιουργείται μια ισχυρή κομματική και ηθική προσδοκία ότι "έτσι πρέπει να γίνει"; Η δημόσια προβολή τέτοιων ενεργειών, όσο αγαθές κι αν είναι οι προθέσεις της, δημιουργεί αναπόφευκτα ένα πρότυπο συμπεριφοράς.

Ασκεί ηθική πίεση σε όσους δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να διαθέσουν το εφάπαξ τους με τον ίδιο τρόπο.

Καλλιεργεί την αντίληψη ότι όποιος κρατήσει το εφάπαξ για τον σκοπό που η πολιτεία το προόρισε είναι λιγότερο αλληλέγγυος.

Αυτό είναι προβληματικό.

Ακόμη σοβαρότερο όμως είναι ένα άλλο ερώτημα.

Εάν η πρακτική αυτή εφαρμόζεται συστηματικά, δεν οδηγούμαστε στην ουσία σε μια έμμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων; Το κράτος καταβάλλει χρήματα στους βουλευτές για έναν συγκεκριμένο σκοπό.

Στη συνέχεια, τα χρήματα αυτά επιστρέφουν – άμεσα ή έμμεσα – σε κομματικούς μηχανισμούς ή σε οργανισμούς που λειτουργούν προς όφελος ή σε στενή σχέση με αυτούς.

Αν αυτό συμβαίνει ως πάγια πρακτική, τότε δημιουργείται ένας παράλληλος μηχανισμός χρηματοδότησης των κομμάτων, ο οποίος δεν έχει ποτέ εγκριθεί ως τέτοιος από τη Βουλή ούτε έχει αποτελέσει αντικείμενο θεσμικού ελέγχου.

Το ζήτημα δεν είναι αν υπάρχει παρανομία.

Το ζήτημα είναι αν υπάρχει θεσμική ορθότητα.

Η πολιτική ηθική δεν εξαντλείται στη νομιμότητα.

Πηγαίνει πολύ πιο πέρα.

Η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει εάν δημόσιες παροχές που θεσπίστηκαν για έναν συγκεκριμένο σκοπό χρησιμοποιούνται στην πράξη για έναν διαφορετικό.

Γι' αυτό θεωρώ ότι το θέμα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως αντιπαράθεση μεταξύ κομμάτων.

Αποτελεί ζήτημα διαφάνειας, θεσμικής λειτουργίας και πολιτικής δεοντολογίας. Η Επιτροπή Θεσμών της Βουλής οφείλει να ανοίξει αυτή τη συζήτηση.

Να εξετάσει: αν ο σημερινός τρόπος διάθεσης του εφάπαξ υπηρετεί τον σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκε, αν υπάρχουν άμεσες ή έμμεσες κομματικές δεσμεύσεις προς τους βουλευτές, αν δημιουργείται στην πράξη ένας μηχανισμός έμμεσης κομματικής χρηματοδότησης, και αν χρειάζεται θεσμική ρύθμιση ώστε να διασφαλιστεί ότι το εφάπαξ παραμένει αυτό που προόρισε η πολιτεία να είναι.

Η συζήτηση αυτή δεν στρέφεται εναντίον κανενός.

Αντιθέτως, υπηρετεί τη διαφάνεια.

Γιατί στις δημοκρατίες δεν αρκεί να είναι καθαρές οι προθέσεις.

Πρέπει να είναι καθαροί και οι θεσμοί.

Και επιτρέψτε μου να κλείσω με ένα ερώτημα που θεωρώ ότι αξίζει να απαντήσει τόσο η κοινωνία όσο και η ίδια η Βουλή: Το εφάπαξ του βουλευτή είναι μια προσωπική κοινωνική παροχή που το κράτος καταβάλλει για τη μετάβαση του αποχωρούντος βουλευτή στην επαγγελματική ζωή ή αποτελεί έναν έμμεσο τρόπο χρηματοδότησης των κομμάτων; Και όταν η δημόσια προβολή τέτοιων δωρεών δημιουργεί ηθική πίεση προς όσους δεν ακολουθούν την ίδια πρακτική, υπηρετεί την αλληλεγγύη ή καλλιεργεί μια νέα μορφή πολιτικής υποχρέωσης; Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα δεν αφορά ένα μόνο κόμμα. Αφορά την ποιότητα της δημοκρατίας μας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους