Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η ιστορία του εξηλεκτρισμού στην Ελλάδα άρχισε με μια ανατίναξη. Στο Αλιβέρι της Εύβοιας, στα 1951.

Με μερικά κιλά δυναμίτη άνοιξε η πρώτη μεγάλη «τρύπα», για να αρχίσει η εξόρυξη του λιγνίτη που θα τροφοδοτούσε τον πρώτο ατμοηλεκτρικό σταθμό της ΔΕΗ, που μόλις είχε ιδρυθεί ως κρατικό μονοπώλιο.

Έναν χρόνο μετά τη λήξη του εμφυλίου.

Με λεφτά του αμερικανικού σχεδίου Μάρσαλ.

Μέχρι τότε, το ρεύμα ήταν υπόθεση ιδιωτική ή τοπική.

Και εντελώς άγνωστη στο 80% της ελληνικής επικράτειας.

Έπειτα, στις επόμενες δεκαετίες, παρόμοιες ανατινάξεις τάραζαν κάθε τόσο την αγροτοκτηνοτροφική αμεριμνησία των κατοίκων της Πτολεμαΐδας, του Αμύνταιου, της Φλώρινας, της Μεγαλόπολης.

Αρκετοί από τους αγρότες έγιναν στο μεταξύ εργάτες στα λιγνιτωρυχεία· οι πιο τυχεροί πήγαν στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.

Οι ανατινάξεις συνεχίστηκαν και τεράστιες εκτάσεις μετατράπηκαν σε ανοικτές πεδιάδες γαιάνθρακα, με την «πούδρα» του να απλώνεται παντού, στις «150 αποχρώσεις του γκρι». Οι ανατινάξεις έφερναν το καύσιμο στους σταθμούς, τη σκόνη και τα διοξείδια στον αέρα, στις αυλές, στα σπίτια, στα πνευμόνια των ανθρώπων κοντά στα ορυχεία.

Έφερναν και το ρεύμα στους αστούς, μικροαστούς και προλετάριους των μεγαλουπόλεων.

Κάμποσες φορές οι ανατινάξεις έφερναν το κακό.

Επτά νεκροί μεταλλωρύχοι στο Αλιβέρι το 1968, 25 στα 33 χρόνια λειτουργίας του ορυχείου, εκατοντάδες ακρωτηριασμένοι, δεκάδες νεκροί στην Πτολεμαΐδα, στη Μεγαλόπολη.

Τους νεκρούς από τους καρκίνους του πνεύμονα, τη ΧΑΠ, τις πνευμονοκονιάσεις, τις ινώσεις… δεν τους μετρούσε κανείς.

Ποιος να τολμήσει να χαρακτηρίσει «επαγγελματική ασθένεια» έναν καρκίνο στη Φλώρινα, το 1960; Το τέλος της λιγνιτικής εποχής κηρύχτηκε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη το 2020.

Ξαφνικά, βίαια, απροειδοποίητα, αλλά και αναιτιολόγητα, χωρίς να δοθεί ένας στοιχειώδης λογαριασμός.

Ενας ολόκληρος κόσμος, πολυπληθείς τοπικές κοινωνίες που για τρεις γενιές οργάνωσαν όλη τους τη ζωή γύρω από τον λιγνίτη και την ηλεκτροπαραγωγή των ΑΗΣ, πληρώνοντας το τίμημα της επιβαρυμένης υγείας και του υποβαθμισμένου περιβάλλοντος, ξαφνικά έπρεπε να αλλάξουν τα πάντα.

Πόσο εύκολα διακηρύσσεται η «απολιγνιτοποίηση»! Πόσο ελκυστική ακούγεται η «πράσινη μετάβαση»! Αλλά πήγαινε πες το αυτό στους ανθρώπους που, μόλις δυο γενιές πριν, έπρεπε να προσαρμοστούν στη «λιγνιτοποίηση» των ζωών και των τόπων τους, έπρεπε να περάσουν μια αντίστροφη «μετάβαση», μια «φαιά μετάβαση» και να δουν τη γη κάτω από τις κοιλάδες τους να ξεκοιλιάζεται και χωριά να ισοπεδώνονται και να μεταφέρονται χιλιόμετρα μακριά από τα λιγνιτικά πεδία.

Η γκρίζα εκβιομηχάνιση και η εμπριμέ αστικοποίηση απαιτούσαν τις θυσίες τους, να γίνουν η Δυτική Μακεδονία και το αρκαδικό οροπέδιο κρανίου τόποι.

Και τότε, «με το βλέμμα στο μέλλον» απαιτούνταν οι ανθρωποθυσίες, η «λιγνιτοποίηση» και η «φαιά μετάβαση». Το συμβολικό τέλος της λιγνιτικής εποχής επήλθε προ ημερών, με τις εικόνες από την ανατίναξη παροπλισμένων, τεράστιων εκσκαφέων στο κλειστό λιγνιτωρυχείο Μαυροπηγής.

Η εικόνα της μετατροπής τους σε σωρό μεταλλικών ερειπίων προκάλεσε μια έντονη συζήτηση μεταξύ –υποτίθεται– «νοσταλγών του λιγνίτη» και «οραματιστών του πράσινου, καθαρού μέλλοντος». Η ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ ζήτησε «άμεση διακοπή κάθε μη αναστρέψιμης αποξήλωσης λιγνιτικών εγκαταστάσεων και κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, μέχρι να παρουσιαστεί ένας πλήρης, τεκμηριωμένος και μακροπρόθεσμος εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός, με σαφείς εγγυήσεις για την ενεργειακή ασφάλεια, την οικονομία, την απασχόληση και τις τοπικές κοινωνίες». Η ΔΕΗ απάντησε με εκτενή ανακοίνωση στην οποία αναφέρει πως σέβεται την 50χρονη λιγνιτική ιστορία της χώρας, ότι η λιγνιτική «μνήμη» θα διατηρηθεί σε Μουσείο Βιομηχανικής Κληρονομιάς στην Πτολεμαΐδα, πως οι ανατιναγμένοι εκσκαφείς ήταν άχρηστοι και πως το μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας είναι ψηφιακό και περνάει μέσα από το Mega Data Center στην περιοχή. «Η Αλήθεια για την Απόσυρση των Εκσκαφέων», όπως ήταν ο τίτλος της ανακοίνωσής της, αναπαράχθηκε από το σύνολο των ΜΜΕ.

Μερικά μέσα, με υπερβάλλοντα ζήλο επένδυσαν κατιτίς παραπάνω στο θέμα, καταλογίζοντας τερατολογίες, συνωμοσιολογίες, «ψέκες» και… λιγνιτολαγνεία σε όσους δυσφόρησαν ή και λυπήθηκαν με την εικόνα. «Νοσταλγία του λιγνίτη»; Αυτό λέτε να νιώθουν όσοι έχουν χάσει ανθρώπους κάτω από τόνους μεταλλεύματος, συχνά ανασφάλιστους εργολαβικούς; Αυτό αισθάνονται οι γυναίκες που για δεκαετίες πάλευαν με την αγωνία και τη σκόνη που εισέβαλλε στα νοικοκυριά τους; «Νοσταλγία του λιγνίτη» νιώθουν οι κάτοικοι της Ακρινής Κοζάνης ή των Αναργύρων Φλώρινας, που επιβίωσαν από την τέφρα, αλλά δεν γλίτωσαν από την κατολίσθηση ή την εγκατάλειψη; Είναι θέμα «νοσταλγίας» η δυσκολία των μεσηλίκων να αλλάξουν από τη μια στιγμή στην άλλη επάγγελμα, γνώσεις, δεξιότητες, κατοικία, εποχή; Είναι «λιγνιτολαγνεία» να βλέπουν παρελθόν δεκαετιών, με τις χαρές και τις λύπες του, τις ρουτίνες και τις λαχτάρες του, τις νίκες και τις ήττες του, να ανατινάζεται σαν παροπλισμένος εκσκαφέας; Έχει περάσει από το μυαλό κανενός –πρωθυπουργού, υπουργού, τεχνοκράτη, CEO, δημοσιολόγου– ότι πίσω από τη δυσφορία ή ακόμη και τη θλίψη μπροστά στην κονιορτοποίηση της «λιγνιτικής εποχής», δεν υπάρχει η νοσταλγία του ορυκτού, αλλά η νοσταλγία δικαιοσύνης; Ούτε καν νοσταλγία, μια και δεν υπήρξε ποτέ.

Δίψα για δικαιοσύνη.

Κοινωνική και οικονομική.

ΚΙΜΠΙ -kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ Το «αναπτυξιακό μέλλον» της Δυτικής Μακεδονίας, το όραμα και τον τρόπο για την «αναγέννηση», τον «μετασχηματισμό», την «οικονομική μεταμόρφωση» και πάνω απ’ όλα το «βιώσιμο μέλλον για τις επόμενες γενιές» κάθε περιφέρειας, δεν το αποφασίζει και δεν το ανακοινώνει καμία εταιρεία.

Όλα αυτά τα σχεδιάζει, τους δίνει περιεχόμενο, τα αποφασίζει και ορίζει πώς και από ποιους θα δρομολογηθούν, μόνο ένας: οι κάτοικοι και οι αρμόδιοι που εκλέχτηκαν να τους εκπροσωπούν. Κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνας έχει το αναφαίρετο δικαίωμα στον ύπνο του να ονειρεύεται ότι είναι από δήμαρχος και περιφερειάρχης μέχρι υπουργός, πρωθυπουργός ή πλανητάρχης, μεγαλοτσιφλικάς με «κολίγους» τον 19ο αιώνα, Αλή Πασάς με «ραγιάδες» επί Τουρκοκρατίας ή αποικιοκράτης με «υποτελείς» σε ορυζώνες ταινίας εποχής. Όταν ξυπνάει, οφείλει να θυμάται ότι ζει στην Ελληνική Δημοκρατία του 2026…

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους