Original Post

Πλήρες Κείμενο:

👉 Δοκιμασία & Εύθυνα Ορισμός δύο λέξεων με ιδιαίτερη σημασία: Θα μπορούσε να γίνει μια απλοϊκή μετάφραση ως "προσλήψεις" για την πρώτη και "απολογισμός" για την δεύτερη.

Μικρές λέξεις με πολύ βάρος, που προέρχονται από την αρχαιότητα.

Ίσχυαν στον αρχαίο πολιτισμό για τον πολιτικό κόσμο εκείνης της εποχής.

Πάμε να τις δούμε ξεχωριστά και πως οι δύο μαζί συνδυάζονται.

Ακόμη, ποια μπορεί να είναι η σχέση τους, με τους πολιτικούς, του σήμερα.

Δοκιμασία ήταν η "συνέντευξη" πριν αναλάβει κάποιος τα πολιτικά του καθήκοντα.

Πραγματοποιούνταν πριν πατήσει ο άρχοντας το πόδι του στο αξίωμα.

Εκτελούνταν στο βουλευτήριο, μπροστά στη βουλή των 500.

Ήλεγχαν εάν ήταν γνήσιος Αθηναίος πολίτης.

Αν είχε τα απαραίτητα προσόντα για να αναλάβει την εξουσία.

Έπρεπε να έχει συμπληρώσει το 30ο έτος της ηλικίας του, να έχει ολοκληρώσει την στρατιωτική θητεία του και να ανήκει σε υψηλή οικονομική τάξη (για ορισμένα αξιώματα). Κάποιες από τις προϋποθέσεις.

Ορισμένες από τις ερωτήσεις που δέχονταν: - Έχεις βωμό πατρικό και μητρικό; - Θυσιάζεις στους θεούς; - Φροντίζεις τους γονείς σου ή τους τάφους αυτών; - Εκτέλεσες στρατιωτική θητεία; - Πλήρωσες φόρους; - Θεωρείς ότι είσαι άξιος να γίνεις άρχοντας; Αν περνούσε λοιπόν τη Δοκιμασία, έπαιρνε το αξίωμα.

Αν αποτύγχανε, αποκλείονταν.

Εύθυνα ήταν ο "απολογισμός" για εκείνον που ολοκλήρωνε την θητεία κι έφευγε από το αξίωμα.

Χρονικά συνέβαινε αφού τελείωνε τη θητεία του, ένα χρόνο αργότερα.

Μπροστά στους 10 Εύθυνους και στους 10 Λογιστές, οι οποίοι εκλέγονταν από την εκκλησία του δήμου (5ος αιώνας Περικλέους π.Χ). Τι έλεγχαν: Όχι αν ήταν καλός πολίτης γενικά.

Αλλά αν έκανε καλά αυτή τη συγκεκριμένη δουλειά που ορίστηκε από την Δοκιμασία.

Εάν διαχειρίστηκε σωστά τα λεφτά; Μήπως έβλαψε την πόλη; Αν έλαβε δώρα; Αν περνούσε λοιπόν την Εύθυνα, έπαιρνε απαλλαγή και τιμές.

Αν αποτύγχανε κατέληγε στο δικαστήριο. Οι Αθηναίοι το είχαν εξαιρετικά υψηλά αυτό το θέμα σχετικά με το φιλτράρισμα των υποψηφίων.

Ήταν ο θεσμικός έλεγχος λογοδοσίας.

Ήλεγχαν και στην είσοδο και στην έξοδο.

Γι' αυτό την ονόμαζαν "διπλή λογοδοσία". Έτσι εξηγείται γιατί η λέξη "εύθυνα" έδωσε την "ευθύνη" που αναφέρουμε σήμερα.

Είναι η λογοδοσία εκ των υστέρων.

Εύθυνα στην αρχαία ελληνική γλώσσα σημαίνει κυριολεκτικά "ίσιωμα, ευθυγράμμιση". Προέρχεται από το ρήμα ευθύνω = ιθύνω, κατευθύνω ευθεία, διορθώνω, λογοδοτώ.

Ρίζα: ευθύς = ίσιος, ευθύς.

Κάθε δημόσιος άρχοντας, όταν τελείωνε τη θητεία του, ήταν υποχρεωμένος να περάσει από "Εύθυνες". Ήταν σαν τον σημερινό οικονομικό και ηθικό έλεγχο.

Αποτελούνταν από δύο σκέλη: 1. Λόγος: Έλεγχος διαχείρισης δημοσίου χρήματος από τους 10 Λογιστές. 2. Ευθύναι: Έλεγχος για κάθε άλλη πράξη ή παράλειψη στην άσκηση των καθηκόντων, από τους 10 Εύθυνους.

Αν ο άρχοντας είχε υπηρετήσει τίμια και καλά, λάμβανε τιμές με στεφανηφορία.

Το τιμητικό ψήφισμα χαρασσόταν σε λίθινη στήλη και στηνόταν σε επίσημο μέρος της πόλης.

Αν όχι, πήγαινε σε δίκη.

Γι' αυτό ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι η Εύθυνα ενσάρκωνε την αρχή ότι "η εξουσία είναι δημόσια εμπιστοσύνη, όχι προσωπικό προνόμιο". Από εκεί βγήκε η νεοελληνική 'ευθύνη' = 'δημόσιος έλεγχος των πράξεων των αρχόντων'. Άρα Εύθυνα = η πράξη του "να ισιώνεις τα πράγματα" - να λογοδοτείς και να διορθώνεις.

Στην αρχαία Αθήνα ήταν σαν τον πιο αυστηρό απολογισμό που μπορούμε να φανταστούμε.

Ποιοι ήταν οι ελεγκτές; Οι 10 Εύθυνοι και οι 20 Πάρεδροι ένας από κάθε φυλή.

Τους διάλεγαν με κλήρο, όχι με ψήφο, για να μην επηρεάζονται.

Ήταν σαν το "Ελεγκτικό Συνέδριο" της σημερινής εποχής.

Οι 10 Λογιστές έλεγχαν μόνο τα χρήματα.

Ό,τι είχε να κάνει με δημόσιο ταμείο.

Η διαδικασία βήμα - βήμα: 1. Λήξη θητείας: Ο άρχοντας τελείωνε. Π.χ. ο ταμίας, ο στρατηγός, ο επιμελητής των έργων. 2. Κατάθεση λογαριασμού: Πήγαινε μπροστά στους Λογιστές και κατέθετε αναλυτικά: "Πήρα τόσα, ξόδεψα τόσα, έμειναν τόσα". Κατέθετε και αποδείξεις. 3. Έλεγχος Ευθυνών: Μετά πήγαινε στους Εύθυνους.

Εκεί δεν ήλεγχαν μόνο λεφτά.

Τον ρωτούσαν: "Έκανες σωστά τη δουλειά σου; Αδίκησες κανέναν; Πήρες μίζα; Παραμέλησες το καθήκον σου;" 4. Προκήρυξη: Οι Λογιστές ανέβαζαν δημόσια ανακοίνωση στην αγορά: "Ο τάδε άρχοντας δίνει λογαριασμό.

Όποιος έχει παράπονο, ας μιλήσει τώρα". Είχε ο κόσμος 3 ημέρες προθεσμία. 5. Απόφαση: Αν όλα ήταν εντάξει του έδιναν "απαλλαγή". Ελεύθερος.

Αν υπήρχε καταγγελία τον παρέπεμπαν στο δικαστήριο της Ηλιαίας.

Οι ίδιοι οι Εύθυνοι προήδρευαν.

Τι συνέβαινε αν ήταν ένοχος; Δεν υπήρχε "χαστούκι στο χέρι". Οι τιμωρίες ήταν: πρόστιμο, δήμευση περιουσίας, ατιμία = έχανες τα πολιτικά δικαιώματα.

Ακόμα και θάνατος.

Γι' αυτό κανείς δεν ήθελε να φύγει από άρχοντας χωρίς "καθαρή Εύθυνα". Ήταν θέμα τιμής.

Το πιο τρελό; Ακόμα και οι στρατηγοί μετά από νικηφόρα μάχη περνούσαν Εύθυνα.

Γι' αυτό καταδικάστηκαν σε θάνατο οι στρατηγοί των Αργινουσών που άφησαν πίσω και δεν μάζεψαν τα πτώματα. Οι σκέψεις σας, έρχονται στο σήμερα; Στους άρχοντες; Ας προβληματιστούμε όλοι μαζί.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους