Ἀζινκούρ, 25 Ὀκτωβρίου 1415: τὸ τόξο ἀπέναντι στὴν πανοπλία «Ὀπτικὰ, τὸ Ἀζινκούρ εἶναι προραφαηλιτικό — ἴσως καλύτερα, μιὰ πολεμικὴ σκηνὴ τυπώματος τῆς Πινακοθήκης τῶν Μεδίκων· μιὰ σύνθεση ἀπὸ...

Πλήρες Κείμενο:

Ἀζινκούρ, 25 Ὀκτωβρίου 1415: τὸ τόξο ἀπέναντι στὴν πανοπλία «Ὀπτικὰ, τὸ Ἀζινκούρ εἶναι προραφαηλιτικό — ἴσως καλύτερα, μιὰ πολεμικὴ σκηνὴ τυπώματος τῆς Πινακοθήκης τῶν Μεδίκων· μιὰ σύνθεση ἀπὸ ἰσχυρὲς κάθετες καὶ ὁριζόντιες γραμμὲς καὶ μιὰ σύγκρουση πλούσιων σκούρων κόκκινων καὶ πράσινων τοῦ Λίνκολν μὲ γκρίζα σὰν λέπια ψαριοῦ καὶ ἀρκτικὰ γαλάζια». Ἔτσι περιέγραψε ὁ Τζον Κίγκαν τὴ μάχη τοῦ Ἀζινκούρ, καὶ δύσκολα θὰ μποροῦσε νὰ βρεθεῖ εἰκόνα πιὸ ἀκριβής.

Γιατὶ τὸ Ἀζινκούρ ἦταν μιὰ στιγμὴ ὅπου ἡ μεσαιωνικὴ πολεμικὴ δόξα βούλιαξε κυριολεκτικὰ μέσα στὴ λάσπη.

Στὶς 25 Ὀκτωβρίου 1415, ὁ βασιλιὰς Ἑρρίκος Ε΄ τῆς Ἀγγλίας, στὸ πλαίσιο τοῦ Ἑκατονταετοῦς Πολέμου, βρέθηκε μὲ τὸν στρατό του ἀπέναντι σὲ μιὰ πολὺ μεγαλύτερη γαλλικὴ δύναμη, κοντὰ στὸ χωριὸ Ἀζινκούρ τῆς βόρειας Γαλλίας.

Ἡ ἐκστρατεία του εἶχε ἤδη πετύχει τὴν κατάληψη τῆς Χαρφλέρ, ἀλλὰ μὲ βαρὺ τίμημα: ἀσθένειες, κόπωση καὶ ἀπώλειες εἶχαν μειώσει τὸ στράτευμά του.

Κι ὅμως, ἀντὶ νὰ ἀποσυρθεῖ, ἐπέλεξε νὰ βαδίσει πρὸς τὸ Καλαί, θέλοντας νὰ δείξει ὅτι ὁ Ἀγγλικὸς θρόνος μποροῦσε ἀκόμη νὰ διεκδικεῖ μὲ τὸ ξίφος τὰ παλαιὰ του δικαιώματα στὴ Γαλλία.

Ὁ σκοπός τῆς ἐκστρατείας δὲν ἦταν μόνο στρατιωτικός· ἦταν καὶ πολιτικός: ὁ Ἑρρίκος ἤθελε νὰ ἐπιβεβαιώσει τὴ νομιμότητά του, νὰ ἐκμεταλλευθεῖ τὴν ἐσωτερικὴ διάλυση τοῦ γαλλικοῦ βασιλείου καὶ νὰ παρουσιαστεῖ ὡς ὁ μονάρχης ποὺ ἡ τύχη καὶ ὁ Θεὸς εἶχαν διαλέξει γιὰ μεγάλα πράγματα.

Γιὰ πολλὰ χρόνια, ἡ παραδοσιακὴ ἀφήγηση ἤθελε τοὺς Ἄγγλους νὰ εἶναι γύρω στὶς 6.000 ψυχές καὶ τοὺς Γάλλους νὰ ξεπερνοῦν τὶς 20.000, ἢ καὶ τὶς 30.000.

Ἡ νεότερη ὅμως ἔρευνα, καὶ κυρίως τὸ ἔργο τῆς Anne Curry, ἔχει δείξει ὅτι οἱ ἀριθμοὶ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζονται μὲ μεγαλύτερη προσοχή.

Πιθανότατα οἱ Ἄγγλοι ποὺ πολέμησαν στὸ Ἀζινκούρ ἦταν 6.000 ἕως 9.000, ἐνῶ οἱ Γάλλοι κυμαίνονταν μᾶλλον ἀνάμεσα στὶς 12.000 καὶ 20.000.

Ἡ γαλλικὴ ὑπεροχὴ, λοιπόν, ἦταν πραγματική, ἀλλὰ ὄχι τόσο μυθώδης ὅσο ἤθελε ἡ μεταγενέστερη ἐθνικὴ μνήμη τῆς Ἀγγλίας.

Ἐκεῖνο ποὺ ἔδωσε στὸ Ἀζινκούρ τὸ ἀληθινό του νόημα δὲν ἦταν μόνο ὁ ἀριθμός, ἀλλὰ ἡ σύνθεση τῶν στρατευμάτων.

Ὁ ἀγγλικὸς στρατὸς ἀποτελοῦνταν ἀπὸ ἕναν μικρότερο πυρήνα βαριά ὁπλισμένων men-at-arms καὶ ἀπὸ μεγάλο ἀριθμὸ τοξοτῶν, ποὺ κρατοῦσαν τὸ περίφημο μακρὺ ἀγγλικὸ τόξο.

Οἱ τοξότες αὐτοὶ δὲν ἦταν βοηθητικὸ σώμα· ἦταν ἡ καρδιὰ τῆς ἀγγλικῆς τακτικῆς, και συνάμα ἕνα ὅπλο ποὺ μποροῦσε νὰ τσακίσει τὴν ὁρμὴ τοῦ ἐχθροῦ πρὶν αὐτὸς φτάσει στὴν κύρια γραμμή σύγκρουσης.

Ἀπέναντί τους, οἱ Γάλλοι παρέταξαν ἕναν στρατὸ πλουσιότερο σὲ βαριά ὁπλισμένους εὐγενεῖς καὶ ἱππότες, ἕναν στρατὸ ποὺ κουβαλοῦσε τὴν κοινωνικὴ περηφάνια τῆς φεουδαλικῆς ἀριστοκρατίας.

Ἐκεῖ βρισκόταν καὶ τὸ πρόβλημα: ἡ γαλλικὴ παράταξη διέθετε γενναιότητα, ἀλλὰ λιγότερη συνοχὴ καὶ πειθαρχία. Ὁ Ἑρρίκος, ὅμως, κατάλαβε κάτι ποὺ πολλὲς φορὲς ἀποφασίζει τὴν τύχη τῶν μαχῶν: ὅτι τὸ πεδίο μπορεῖ νὰ γίνει ὁ σημαντικότερος σύμμαχος.

Παρέταξε τὸ στράτευμά του σὲ στενὸ χώρο, ἀνάμεσα σὲ δασωμένες ἐκτάσεις, σὲ ἕνα χωράφι ποὺ ἡ βροχὴ καὶ ἡ καλλιέργεια εἶχαν μετατρέψει σὲ βαρειὰ λάσπη.

Ἔτσι, οἱ Γάλλοι δὲν μποροῦσαν νὰ ἀναπτύξουν ὅλο τὸ πλάτος καὶ τὴ δύναμή τους.

Οἱ πολλοὶ ἀναγκάστηκαν νὰ χωρέσουν στὸ στενό, καὶ τὸ στενὸ τοὺς ἔπνιξε.

Στὰ πλευρὰ τῆς ἀγγλικῆς γραμμῆς οἱ τοξότες τοποθετήθηκαν πίσω ἀπὸ μυτεροὺς πασσάλους, ὥστε νὰ σπάσουν κάθε πιθανὴ ἔφοδο ἱππικοῦ.

Οἱ πάσσαλοι ποὺ ἔμπηξαν οἱ Ἀγγλοι τοξότες μπροστὰ ἀπὸ τὶς θέσεις τους ἦταν ἕνα μικρὸ ἔργο ξύλου μὲ τεράστια στρατηγικὴ σημασία.

Ἀκονισμένοι καὶ καρφωμένοι λοξὰ στὸ ἔδαφος, λειτουργοῦσαν ὡς πρόχειρο ἀμυντικὸ τείχος, ἔτοιμο νὰ σπάσει τὴν ὁρμὴ τοῦ γαλλικοῦ ἱππικοῦ καὶ νὰ προστατεύσει τοὺς τοξότες ἀπὸ μιὰ ξαφνικὴ ἔφοδο. Στὸ Ἀζινκούρ ἡ σημασία τους ἦταν διπλή: ἀφ’ ἑνὸς ἀφαίρεσαν ἀπὸ τοὺς Γάλλους τὴ δυνατότητα νὰ διαλύσουν γρήγορα τὰ πλευρὰ τῆς ἀγγλικῆς παράταξης, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀνάγκασαν τὸ ἱππικὸ καὶ τοὺς βαριά ὁπλισμένους πολεμιστὲς νὰ προχωρήσουν ἀκόμη πιὸ ἀργὰ, πιὸ σφιχτὰ καὶ πιὸ ἀποδιοργανωμένα μέσα στὴ λάσπη.

Ἔτσι κι ἔγινε.

Ἡ γαλλικὴ προέλαση μεταβλήθηκε σὲ πνιγμό.

Οἱ πρῶτες γραμμὲς σκάλωναν, ἔπεφταν, συνωστίζονταν, καὶ οἱ πίσω ἔσπρωχναν ἀπάνω τους.

Τὸ ἔδαφος ἔκοβε τὴ φόρα, τὸ βάρος τῆς πανοπλίας ἔκοβε τὴν ἀνάσα, καὶ ἡ πυκνότητα τῶν σωμάτων ἀφαιροῦσε ἀπὸ τοὺς μαχητὲς τὸν χώρο ποὺ χρειαζόταν γιὰ νὰ χτυπήσουν.

Τὰ ἀγγλικὰ βέλη διέλυσαν τὸν ρυθμὸ τῆς ἐπίθεσης, τραυμάτισαν ἄνδρες καὶ ἄλογα, ἔσπειραν ἀναστάτωση, καὶ ὅταν ἡ σύγκρουση ἔφτασε στὸ σώμα μὲ σῶμα, οἱ Ἄγγλοι βρῆκαν ἀπέναντί τους ἕναν ἐχθρὸ ἤδη μισοπνιγμένο ἀπὸ τὴν ἴδια του τὴ μάζα.

Οἱ γαλλικὲς ἀπώλειες ἦταν βαρύτατες, ἰδίως γιὰ τὴν ἀριστοκρατία τους.

Χιλιάδες ἄνδρες σκοτώθηκαν, ἀνάμεσά τους δούκες, κόμητες, ἱππότες καὶ ἐπιφανεῖς εὐγενεῖς.

Οἱ ἀγγλικὲς ἀπώλειες ἦταν σαφῶς μικρότερες.

Ἡ μάχη, ὅμως, δὲν τελείωσε μὲ καθαρὸ ἡρωισμό· στὴν πιο σκοτεινὴ της στιγμή, ὁ Ἑρρίκος διέταξε τὴ θανάτωση πολλῶν Γάλλων αἰχμαλώτων, φοβούμενος νέα ἐπίθεση καὶ κατάρρευση τῆς θέσης του.

Ἡ σημασία τῆς μάχης ὑπῆρξε μεγάλη, ἀλλὰ χρειάζεται μέτρο στὴν ἐρμηνεία της.

Δὲν ἔκρινε μόνη της τὸν Ἑκατονταετῆ Πόλεμο, οὔτε κατέστρεψε μονομιάς τὴ Γαλλία.

Ἔδωσε, ὅμως, στὸν Ἑρρίκο Ε΄ τεράστιο κύρος, ἐνίσχυσε τὴ θέση του στὴν Ἀγγλία, καὶ ἔδειξε σ’ ὅλη τὴν Εὐρώπη ὅτι ἡ γαλλικὴ ἀριστοκρατία δὲν ἦταν ἄτρωτη.

Ἄνοιξε τὸν δρόμο γιὰ τὶς κατοπινὲς ἀγγλικὲς ἐπιτυχίες καὶ, λίγα χρόνια ἀργότερα, γιὰ τὴ Συνθήκη τῆς Τρουά, μὲ τὴν ὁποία ὁ Ἑρρίκος ἀναγνωρίστηκε ὡς διάδοχος τοῦ γαλλικοῦ θρόνου.

Μαζί μ’ αὐτά, τὸ Ἀζινκούρ ἔμεινε καὶ ὡς σύμβολο: ὡς ἡ στιγμή ποὺ ἡ πειθαρχία, ἡ τακτικὴ καὶ ἡ σωστὴ χρήση τοῦ ἐδάφους, νίκησαν.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους