Φίλοι μου καλημέρα. Μπορεί κάποιος να τρώει την καλύτερη διατροφή του κόσμου και παρ’ όλα αυτά να έχει ελλείψεις. Όχι επειδή η τροφή είναι κακή, αλλά επειδή το σώμα δεν απορροφά πάντα αυτό που του...
Φίλοι μου καλημέρα. Μπορεί κάποιος να τρώει την καλύτερη διατροφή του κόσμου και παρ’ όλα αυτά να έχει ελλείψεις.
Όχι επειδή η τροφή είναι κακή, αλλά επειδή το σώμα δεν απορροφά πάντα αυτό που του δίνουμε.
Στη διατροφή δεν έχει σημασία μόνο τι τρώμε.
Έχει τεράστια σημασία τι τελικά περνάει από το έντερο στο αίμα, τι μεταφέρεται στους ιστούς και τι χρησιμοποιείται πραγματικά από τα κύτταρα.
Αυτό ονομάζεται βιοδιαθεσιμότητα.
Είναι η διαφορά ανάμεσα στη θρεπτική ουσία που υπάρχει θεωρητικά σε ένα τρόφιμο και στη θρεπτική ουσία που τελικά αξιοποιεί ο οργανισμός.
Και αυτή η διαφορά μπορεί να είναι τεράστια.
Το ίδιο τρόφιμο, με τον ίδιο σίδηρο, το ίδιο ασβέστιο ή την ίδια βιταμίνη, μπορεί σε μία περίπτωση να απορροφηθεί ελάχιστα και σε άλλη περίπτωση πολλαπλάσια, ανάλογα με το πώς το ετοιμάσαμε, με τι το συνδυάσαμε και σε τι κατάσταση βρίσκεται το έντερο.
Ένα απλό παράδειγμα είναι ο μη αιμικός σίδηρος, δηλαδή ο σίδηρος των φυτικών τροφών.
Αν φάμε όσπρια ή σπανάκι χωρίς βιταμίνη C, η απορρόφηση μπορεί να είναι χαμηλή.
Αν όμως προσθέσουμε λεμόνι, πιπεριά, μαϊντανό ή ντομάτα, η βιταμίνη C μετατρέπει τον σίδηρο σε μορφή πιο εύκολα απορροφήσιμη.
Γι’ αυτό η παλιά ελληνική συνήθεια να βάζουμε λεμόνι στις φακές δεν ήταν απλώς θέμα γεύσης.
Ήταν διατροφική σοφία.
Το ίδιο ισχύει και για τα καροτενοειδή, όπως το β-καροτένιο από το καρότο, το λυκοπένιο από την ντομάτα, η λουτεΐνη από τα πράσινα λαχανικά.
Αυτές οι ουσίες χρειάζονται λίπος για να απορροφηθούν.
Μια σαλάτα χωρίς ελαιόλαδο μπορεί να φαίνεται υγιεινή, αλλά χάνει μεγάλο μέρος της πραγματικής της αξίας.
Το ελαιόλαδο δεν είναι διακοσμητικό στη σαλάτα.
Είναι ο μηχανισμός με τον οποίο πολλές λιποδιαλυτές ουσίες γίνονται διαθέσιμες στο σώμα.
Γι’ αυτό και η ντομάτα μαγειρεμένη με ελαιόλαδο, όπως στη μεσογειακή κουζίνα, δίνει πολύ πιο απορροφήσιμο λυκοπένιο από την ωμή ντομάτα μόνη της.
Η θερμότητα σπάει τη φυτική δομή και απελευθερώνει το λυκοπένιο, ενώ το λάδι βοηθά στη μεταφορά του.
Κάποιες φορές, λοιπόν, το μαγειρεμένο δεν είναι λιγότερο υγιεινό από το ωμό.
Είναι πιο λειτουργικό.
Υπάρχουν όμως και ουσίες που μπλοκάρουν την απορρόφηση.
Το φυτικό οξύ, που υπάρχει στα δημητριακά, στα όσπρια, στους ξηρούς καρπούς και στους σπόρους, δεσμεύει μέταλλα όπως ο ψευδάργυρος, ο σίδηρος, το μαγνήσιο και το ασβέστιο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αυτά τα τρόφιμα είναι κακά.
Σημαίνει ότι χρειάζονται σωστή προετοιμασία.
Το μούλιασμα, το φύτρωμα, η ζύμωση και το καλό μαγείρεμα μειώνουν τα αντιθρεπτικά συστατικά και αυξάνουν τη βιοδιαθεσιμότητα.
Το προζυμένιο ψωμί, για παράδειγμα, δεν είναι απλώς πιο γευστικό.
Η μακρά ζύμωση μειώνει το φυτικό οξύ και κάνει τα μέταλλα του σιταριού πιο απορροφήσιμα.
Τα όσπρια όταν μουλιάζονται σωστά και πετιέται το νερό του μουλιάσματος γίνονται πιο εύπεπτα και λιγότερο ενοχλητικά για το έντερο.
Οι παραδοσιακές κουζίνες το ήξεραν αυτό χωρίς να γνωρίζουν τη λέξη φυτάση.
Το ήξεραν εμπειρικά.
Άλλο παράδειγμα είναι το οξαλικό οξύ.
Το σπανάκι περιέχει ασβέστιο, αλλά μεγάλο μέρος του είναι δεσμευμένο από οξαλικά και δεν απορροφάται καλά.
Αντίθετα, το λάχανο και άλλα χαμηλότερα σε οξαλικά πράσινα λαχανικά παρέχουν ασβέστιο πολύ πιο διαθέσιμο.
Αυτό μας δείχνει γιατί δεν πρέπει να κοιτάμε μόνο τις διατροφικές ετικέτες ή τους πίνακες θρεπτικών συστατικών.
Δεν μετράει μόνο πόσο περιέχει ένα τρόφιμο.
Μετράει πόσο παίρνει τελικά το σώμα.
Το τσάι και ο καφές είναι επίσης χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Οι πολυφαινόλες τους έχουν οφέλη, αλλά όταν λαμβάνονται μαζί με γεύματα πλούσια σε σίδηρο μπορούν να μειώσουν σημαντικά την απορρόφησή του.
Γι’ αυτό σε άτομα με χαμηλό σίδηρο ή φερριτίνη δεν αρκεί να πούμε «φάε περισσότερο σίδηρο». Πρέπει να ρωτήσουμε και πότε πίνει καφέ ή τσάι.
Μερικές φορές η λύση δεν είναι άλλο συμπλήρωμα.
Είναι απλώς να απομακρυνθεί ο καφές και το τσάι από το γεύμα.
Δεν εννοώ φυσικά τα Ελληνικά αφεψήματα, δεν επηρεάζουν την απορρόφηση.
Το μικροβίωμα επίσης δεν είναι απλώς ένας συνοδός της πέψης.
Είναι ένα ενεργό μεταβολικό όργανο.
Τα ωφέλιμα βακτήρια παράγουν βραχείας αλύσου λιπαρά οξέα, όπως το βουτυρικό, που θρέφει τα κύτταρα του παχέος εντέρου, ενισχύει τον εντερικό φραγμό και μειώνει τη φλεγμονή.
Παράγουν επίσης βιταμίνες, επηρεάζουν τα χολικά οξέα και βοηθούν στην απορρόφηση μετάλλων.
Ένα έντερο με δυσβίωση μπορεί να αφήνει έναν άνθρωπο θρεπτικά ανεπαρκή, ακόμη κι αν η διατροφή του φαίνεται άψογη.
Γι’ αυτό επιμένω τόσο στη φυτική ποικιλία, στις ίνες, στο ανθεκτικό άμυλο, στα όσπρια όταν είναι ανεκτά, στα λαχανικά, στα βότανα, στα ζυμωμένα τρόφιμα όταν ταιριάζουν στον άνθρωπο.
Δεν τα τρώμε μόνο για εμάς.
Τα τρώμε και για τα μικρόβια που εργάζονται για εμάς.
Όταν τρέφουμε σωστά το μικροβίωμα, αυξάνουμε τη δυνατότητα του οργανισμού να αξιοποιεί καλύτερα την τροφή.
Υπάρχουν και μικρά πρακτικά μυστικά με μεγάλη σημασία.
Το σκόρδο καλό είναι να κόβεται ή να λιώνεται και να μένει λίγα λεπτά πριν μαγειρευτεί, ώστε να ενεργοποιηθεί η αλλισίνη.
Το μπρόκολο καλό είναι να κόβεται πριν το μαγείρεμα ή να συνοδεύεται από λίγη μουστάρδα ή ωμά φύτρα, ώστε να ενισχυθεί ο σχηματισμός σουλφοραφάνης.
Ο κουρκουμάς χρειάζεται πιπέρι και λίπος για να έχει ουσιαστική απορρόφηση.
Οι λιποδιαλυτές βιταμίνες D, K, A και E πρέπει να λαμβάνονται με γεύμα που περιέχει λίπος.
Ακόμη και στα συμπληρώματα, η μορφή μετράει.
Το οξείδιο του μαγνησίου απορροφάται πολύ λιγότερο και συχνά λειτουργεί κυρίως ως υπακτικό, ενώ το γλυκινικό ή το μηλικό μαγνήσιο έχουν καλύτερη ανοχή και χρησιμότητα.
Ο δισγλυκινικός σίδηρος συχνά είναι πιο ανεκτός από τον θειικό σίδηρο.
Η μεθυλοκοβαλαμίνη και το 5-MTHF είναι πιο άμεσες μορφές για Β12 και φυλλικό, ιδιαίτερα σε ανθρώπους με δυσκολίες μεθυλίωσης.
Δεν έχει σημασία μόνο τι γράφει η ετικέτα.
Έχει σημασία η μορφή, η δόση, ο χρόνος λήψης και το πλαίσιο.
Το τελικό μήνυμα είναι απλό.
Η διατροφή δεν τελειώνει στο πιάτο.
Αρχίζει στο πιάτο, συνεχίζεται στο στομάχι, περνάει από το έντερο, εξαρτάται από το μικροβίωμα, τα χολικά οξέα, τα ένζυμα, τη φλεγμονή και τελικά κρίνεται στο κύτταρο.
Δεν αρκεί να τρώμε σωστά στα χαρτιά.
Πρέπει να τρώμε με τρόπο που επιτρέπει στο σώμα να απορροφήσει και να χρησιμοποιήσει αυτά που του δίνουμε.
Η πραγματική θρέψη δεν είναι μόνο επιλογή τροφών.
Είναι τέχνη συνδυασμών, σωστής προετοιμασίας και σεβασμού στη βιολογία της πέψης. Και πολλές φορές, οι μικρές λεπτομέρειες κάνουν τη μεγάλη διαφορά.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους