Γιατί έτσι το Ιράν -- Διάβασα σήμερα ένα άρθρο για τη νεότερη ιστορία του Ιράν και σκέφτηκα ότι αξίζει να δώσω μια περίληψη στα ελληνικά Η ιστορία του Ιράν δεν είναι η ιστορία μιας παράλογης χώρας...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Είναι η ιστορία ενός αρχαίου πολιτισμού που λεηλατήθηκε, ταπεινώθηκε, χειραγωγήθηκε και ύστερα κατηγορήθηκε επειδή θυμάται τι του έκαναν.

Για να κατανοήσει κανείς το σημερινό Ιράν, δεν πρέπει να αρχίσει από το 1979, ούτε από τα συνθήματα, ούτε από τις εικόνες που τόσο βολικά σερβίρονται στη δυτική τηλεόραση.

Πρέπει να αρχίσει από το πετρέλαιο.

Από το 1908 όταν η Βρετανία ανακάλυψε ότι κάτω από τα ιρανικά εδάφη υπήρχε πλούτος, τον αντιμετώπισε με την κλασική αποικιακή της λεπτότητα: σαν να της ανήκε από γεννησιμιού του. Οι Ιρανοί εργάτες δούλευαν μέσα στη φτώχεια και την εξαθλίωση, ενώ οι κύριοι της αυτοκρατορίας απολάμβαναν λέσχες, πισίνες, προνόμια και μερίσματα.

Η γνωστή πολιτιστική αποστολή της Δύσης: παίρνουμε το πετρέλαιό σου, σου αφήνουμε τη σκόνη και μετά σου εξηγούμε πόσο τυχερός είσαι που σε εκσυγχρονίζουμε. Ο Μοσαντέκ, την δεκαετία του 50, υπήρξε η μεγάλη στιγμή αξιοπρέπειας αυτής της ιστορίας.

Δημοκρατικά εκλεγμένος, κοσμικός, μορφωμένος, φιλελεύθερος, άνθρωπος του δικαίου και της κοινοβουλευτικής τάξης, θα έπρεπε θεωρητικά να είναι ακριβώς ο τύπος ηγέτη που η Δύση ισχυρίζεται ότι επιθυμεί στη Μέση Ανατολή.

Αλλά έκανε το αδιανόητο: εθνικοποίησε το πετρέλαιο.

Είπε, δηλαδή, ότι ο πλούτος του Ιράν πρέπει να ανήκει στον ιρανικό λαό.

Εκεί τελείωσαν οι ύμνοι στη δημοκρατία και άρχισαν οι γνωστές ευαισθησίες των αυτοκρατοριών. Η CIA και η MI6 οργάνωσαν το πραξικόπημα του 1953, ανέτρεψαν την εκλεγμένη κυβέρνηση και επανέφεραν τον Σάχη.

Η δημοκρατία είναι υπέροχο πράγμα, αρκεί να μην ενοχλεί τις πετρελαϊκές εταιρείες. Ο Σάχης που ακολούθησε υπήρξε το λαμπερό προσωπείο μιας βαθιάς εξάρτησης.

Ντυμένος με τον μύθο του εκσυγχρονιστή, κυβερνούσε με αυταρχισμό, καταστολή και μια σχεδόν θεατρική ματαιοδοξία.

Το αποκορύφωμα ήταν η Περσέπολη του 1971, μια γιορτή αυτοκρατορικής φαντασίωσης, όπου η περσική ιστορία τιμήθηκε με γαλλικά τεντόπανα, γαλλική κουζίνα, ευρωπαϊκή πολυτέλεια και τον ίδιο τον ιρανικό λαό αποκλεισμένο από το ίδιο του το μεγαλείο.

Ήταν σαν να οργανώνει κάποιος μνημόσυνο για την αξιοπρέπεια ενός έθνους και να σερβίρει χαβιάρι στους νεκροθάφτες της.

Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο, η επανάσταση του 1979 δεν εμφανίζεται ως ξαφνική έκρηξη θρησκευτικής παραφροσύνης, αλλά ως πολιτική και ιστορική απάντηση. Ο Χομεϊνί δεν πρόσφερε μόνο θεολογία· πρόσφερε, σε έναν λαό κουρασμένο από την ταπείνωση, την υπόσχεση ότι το Ιράν θα ανήκει ξανά στους Ιρανούς.

Η επανάσταση ήταν ευρεία, σύνθετη, γεμάτη αντιφάσεις: θρησκευόμενοι, αριστεροί, εθνικιστές, φοιτητές, διανοούμενοι, φτωχοί, έμποροι.

Δεν συμφωνούσαν όλοι για το μέλλον, αλλά συμφωνούσαν για το παρελθόν: δεν ήθελαν άλλο έναν θρόνο στηριγμένο στην Ουάσιγκτον και ποτισμένο με τον φόβο της μυστικής αστυνομίας.

Έπειτα ήρθε ο πόλεμος Ιράν–Ιράκ, η μεγάλη πληγή που η δυτική μνήμη προτιμά να έχει καταχωνιασμένη στο υπόγειο. Ο Σαντάμ επιτέθηκε στο Ιράν, ο πόλεμος κράτησε οκτώ χρόνια και η Αμερική, με εκείνη την ψυχρή στρατηγική ευγένεια που μυρίζει θάνατο από μακριά, στήριξε το Ιράκ επειδή δεν ήθελε να νικήσει το Ιράν. Οι Ιρανοί πέθαναν στα χαρακώματα, ένα εκατομμύριο, πολλοί από χημικά όπλα, ενώ η Δύση ζύγιζε αρχές, συμφέροντα και πτώματα με τη γνωστή ακρίβεια του αυτοκρατορικού λογιστηρίου.

Γι’ αυτό το σύνθημα «Θάνατος στην Αμερική» δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν εξωτικό δείγμα ανατολίτικης υστερίας.

Δεν γεννήθηκε μέσα σε κενό.

Γεννήθηκε από το πραξικόπημα του 1953, από τα βασανιστήρια της SAVAK της μυστικής υπηρεσίας του Σάχη υπο την επίβλεψη της CIA, από την Περσέπολη της χλιδής, από τον πόλεμο, από τα χημικά, από τις κυρώσεις, από την περικύκλωση, από την αίσθηση ότι μια χώρα τιμωρείται επειδή τόλμησε να πει όχι.

Αν μια δυτική χώρα είχε υποστεί έστω και ένα μέρος αυτής της ιστορίας, θα είχε κάνει το τραύμα της εθνικό έπος, ταινία, μουσείο, μνημείο και σχολική γιορτή.

Επειδή όμως πρόκειται για το Ιράν, η μνήμη του παρουσιάζεται ως φανατισμός.

Από το 1979 και μετά, το Ιράν έζησε υπό συνεχή πίεση: κυρώσεις, οικονομικός στραγγαλισμός, στρατιωτική περικύκλωση, δολοφονίες επιστημόνων, απειλές, δαιμονοποίηση, και φυσικά τους δύο τελευταίους πολέμους από ΗΠΑ-Ισραήλ.

Κι όμως επέζησε.

Προσαρμόστηκε, ανέπτυξε επιρροή, διαμόρφωσε συμμαχίες και έμαθε ότι στον κόσμο των μεγάλων δυνάμεων η κυριαρχία δεν χαρίζεται· υπερασπίζεται.

Αυτό που βλέπετε λοιπόν δεν είναι παραλογισμός: είναι η απάντηση ενός λαού που είδε τον πλούτο του να αρπάζεται, τη δημοκρατία του να ανατρέπεται, τη χώρα του να τιμωρείται και τη μνήμη του να γελοιοποιείται από εκείνους που προτιμούν να παριστάνουν τους δασκάλους της ανθρωπότητας ενώ έχουν ακόμη πετρέλαιο, αίμα και χημική σκόνη στα χέρια τους.

Η εικόνα είναι από διακοσμητικό τουβλάκι στο Τέμενος Καμπούντ, δηλαδή το Γαλάζιο Τέμενος του 1465, στην πόλη Ταμπρίζ, πρωτεύουσα της Επαρχίας Αζερμπαϊτζάν, στο βορειοδυτικό Ιράν.

Καταλαβαίνετε γιατί οι Φατάχ-2 μπαίνουν σε υπερηχητική χορευτική και απρόβλεπτη τροχιά μέσα από τον σιδηρούν θόλο.

Τη φωτογραφία τη δανείστηκα από τον φίλο Πέρση Shahrooz, που το όνομά του σημαίνει «ηλιόλουστη μέρα». Εδώ το αυθεντικό άρθρο στα αγγλικά https://www.facebook.com/PeoplesVoiceSingapore/posts/pfbid024duizUFfDBy536To5b9FZXNEVNqn5HufV4DErvH3zULSEdoNRAbDprvtG6P8aXXhl

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους