Original Post

Πλήρες Κείμενο:

24 Ιουνίου 1827 Μάχη στο Μέγα Σπήλαιο Νίκη των Ελλήνων Η μάχη στο Μέγα Σπήλαιο της Αχαΐας υπήρξε ένα σημαντικό πολεμικό επεισόδιο του Ελληνικού Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα του 1821.

Έλαβε χώρα κατά την εκστρατεία του Ιμπραήμ της Αιγύπτου εναντίον των χριστιανικών πληθυσμών της Πελοποννήσου, το καλοκαίρι του κρίσιμου για την Επανάσταση έτους 1827.

Η έκβαση της σύγκρουσης ήταν νικηφόρα για τα ελληνικά όπλα και οδήγησε στην αποχώρηση των Τουρκοαιγυπτιακών στρατευμάτων από την ευρύτερη περιοχή των Καλαβρύτων.

Στις 17 Ιουνίου 1827, ο Ιμπραήμ έφτασε στην περιοχή των Καλαβρύτων με 13.000 στρατιώτες.

Μαζί του βρισκόταν και ο Νενέκος, επικεφαλής περίπου 2.000 «προσκυνημένων». Ο στρατός στρατοπέδευσε στη θέση «Σάλμαινα», κοντά στο χωριό Βυσωκά, το σημερινό Σκεπαστό.

Σκοπός του Ιμπραήμ ήταν η κατάληψη της Μονής του Μεγάλου Σπηλαίου, όπου είχαν βρει καταφύγιο πολλοί άμαχοι.

Οι πατέρες της Μονής, αντιλαμβανόμενοι τον κίνδυνο, ζήτησαν βοήθεια από τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, ο οποίος τότε βρισκόταν στην Κορινθία.

Μόλις έλαβε το μήνυμα των εγκλείστων, ο Κολοκοτρώνης διέταξε τον Ν. Πετμεζά να κατευθυνθεί στη Μονή με 600 μαχητές.

Παράλληλα, έστειλε τον προσωπικό του υπασπιστή, Φωτάκο, να τον ενισχύσει με ακόμη 100 άνδρες.

Στις ελληνικές δυνάμεις ενώθηκαν επίσης τα σώματα του Γενναίου Κολοκοτρώνη, του Πλαπούτα, του Βασιλείου Πετμεζά και του Παναγή Νοταρά.

Τους υπερασπιστές ενίσχυσαν ακόμη 100 μοναχοί, με αρχηγό τον Γεράσιμο Τορολό, πρώην ηγούμενο της Μονής, καθώς και οι άνδρες των Νικόλαου Φραγκάκη και Ανδρέα Σαρδελιάνου.

Ο τελευταίος έμελλε να φονευθεί κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Στις 19 Ιουνίου, ο Αιγύπτιος αρχιστράτηγος απηύθυνε επιστολή προς την ηγεσία της Μονής.

Με αυτήν προσέφερε σημαντικά ανταλλάγματα και ζητούσε την υποταγή των μοναχών.

Όπως ήταν αναμενόμενο, οι πατέρες αρνήθηκαν.

Στις 21 Ιουνίου, ο Ιμπραήμ αναγκάστηκε να στείλει και δεύτερη επιστολή προς το Μέγα Σπήλαιο, αυτή τη φορά επιχειρώντας με απειλές να κάμψει το φρόνημα των μοναχών.

Η επιστολή είχε ως εξής: «Ευγενέστατε ηγούμενε και επίλοιποι παπάδες και καλόγεροι Μεγάλου Σπηλαίου.

Σας σημειώνω ότι είμεθα φερμένοι με τον υψηλότατον Ιμβραήμ Πασάν αφέντη μας εις κάμπον Καλαβρύτων εδώ και τέσσαρες ημέρες προτηνότερα και έχομεν μεγάλας ορδινίας και ετοιμασίας δια την πολιορκίαν μοναστηρίου Μεγάλου Σπηλαίου.

Και ως τάχυ προσμένομεν να μας έλθουν και τόπια και αι μπόμπες και αρκετά σύνεργα δια μήνες και έπειτα από μία ή και δύο ημέρας να ρίξωμεν τα ορδιά μας περί πολιορκίας του μοναστηρίου, εις αυτά τα μέρη δια τούτο σας φανερώνω ότι να λυπηθήτε το μοναστήρι σας να μην τύχη και χαλάση και ό,τι εις τον άλλον καιρόν δεν εχάλασε μην τύχη και χαλάση.

Και τώρα μάλιστα οι πλέον άγνωστοι από λόγου σας ήρθαν και προσεκύνησαν τον αφέντη μας και εγλύτωσαν τα χωριά τους και τόσον λαό και την ζωήν τους και το πράγμα τους.

Λοιπόν του λόγου σας είσθε γνωστικότεροι από εκείνους και θέλει στοχασθήτε το κάθε πράγμα καλλίτερα.

Παρά πάνω δεν σας γράφω, θέλει πληροφορηθήτε και από το γράμμα του φίλου μου του Φωτήλα, θέλει σας συμβουλεύση ο ίδιος.

Ηγούμενε, θέλει στοχαστής ετούτο το κίνημα των Ρωμαίων δεν θέλει εύγει σε κεφάλι.

Λοιπόν σαν φρόνιμος οπού είσαι στοχάσου βαθειά πως δεν ευρίσκεις καλό τέλος και θα είσαι νικημένος.

Θέλεις εξεύρη ότι αυτό όπου σας γράφω, το γράφω με του υψηλοτάτου αφέντη μας τον ορισμόν και να με αποκριθήτε εις τα όσα σας γράφω. Σάμη Εφέντης Σεγνεζτίπ εφέντης τη 21 Ιουνίου 1827» Την επόμενη ημέρα, στις 22 Ιουνίου, οι μοναχοί συσκέφθηκαν και απάντησαν με αποφασιστικότητα: «Υψηλότατε αρχηγέ των Οθωμανικών αρμάτων, χαίρε.

Ελάβαμεν το γράμμα σου και είδομεν τα όσα γράφεις, ηξεύρομεν πως είσαι εις τον κάμπον των Καλαβρύτων πολλάς ημέρας και ότι έχεις όλα τα μέσα του πολέμου.

Ημείς δια να προσκυνήσωμεν είναι αδύνατον, διότι είμεθα ορκισμένοι εις την πίστιν μας, ή να ελευθερωθώμεν ή να αποθάνωμεν πολεμούντες και κατά το αΐνι μας δεν γίνεται να χαλάση ο ιερός όρκος της πατρίδος μας.

Σε συμβουλεύουμε όμως να υπάγης να πολεμήσης σε άλλα μέρη, διότι, αν έλθης εδώ να μας πολεμήσης και μας νικήσης, δεν είναι μεγάλον κακόν, διότι θα νικήσης παπάδες.

Αν όμως νικηθής, το οποίον ελπίζομεν άφευκτα, με την δύναμιν του Θεού, διότι έχομεν και θέσιν δυνατήν, θα είναι εντροπή σας και τότε οι Έλληνες θα εγκαρδιωθούν και θα σε κυνηγούν πανταχού.

Ταύτα σε συμβουλεύομεν και ημείς, κάμε ως γνωστικός το συμφέρον σου.

Έχομεν και γράμματα από την βουλήν και από τον αρχιστράτηγον Θεόδωρον Κολοκοτρώνην, ότι εις πάσαν περίπτωσιν πολλήν βοήθειαν θα μας στείλη, παλληκάρια και τροφάς και ότι ή θα ελευθερωθώμεν τάχιστα ή θα αποθάνωμεν κατά τον ιερόν όρκον της Πατρίδος μας. ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ Ο ηγούμενος και συν εμοί παπάδες και καλόγεροι τη 22 Ιουνίου 1827, Μέγα Σπήλαιον» Μετά από αυτή την απάντηση των πατέρων της Μονής, η σύγκρουση ήταν πλέον αναπόφευκτη.

Στις 24 Ιουνίου 1827, ο Ιμπραήμ εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον του Μοναστηριού.

Η δύναμη που κινήθηκε κατά του Μεγάλου Σπηλαίου αριθμούσε περίπου 6.000 άνδρες: 4.000 Οθωμανούς υπό τον Δελή Αχμέτ της Πάτρας και 2.000 Έλληνες «προσκυνημένους» υπό τον προδότη Νενέκο. Ο Νενέκος, κατά την πορεία του μέχρι το Σπήλαιο, έσερνε μαζί του περίπου 300 αιχμαλώτους. Ο Ιμπραήμ, αφού κατασκόπευσε τη Μονή και προετοίμασε την επίθεση, τοποθέτησε κανόνια και οπλίτες στο βουνό Σταυρί, νοτιοδυτικά της Ζαχλωρούς και απέναντι από τη Μονή.

Από εκεί διέταξε την έφοδο.

Η μάχη διήρκεσε από το πρωί μέχρι το βράδυ και τη διηύθυνε ο ίδιος ο Ιμπραήμ.

Οι υπερασπιστές όμως αντιστάθηκαν με σθένος.

Η θέση της Μονής ήταν φυσικά οχυρή, ενώ η αποφασιστικότητα μοναχών και μαχητών κατέστησε την άμυνα εξαιρετικά δύσκολο να διασπαστεί.

Μη μπορώντας να σπάσει την άμυνα από το κύριο μέτωπο, ο Ιμπραήμ διέταξε το ιππικό του και μέρος του πεζικού να περάσουν την κοιλάδα του Ερασίνου και να επιχειρήσουν να ανέβουν προς τη Μονή από τη νότια πλευρά.

Και αυτή όμως η προσπάθεια αποκρούστηκε.

Το ίδιο συνέβη και με όσους επιχείρησαν να πλήξουν τη Μονή από την πίσω πλευρά, από τη θέση Ψηλός Σταυρός. Ο Ιμπραήμ, φοβούμενος ότι ο στρατός του θα παγιδευόταν στις χαράδρες και στα απόκρημνα μέρη γύρω από τη Μονή, διέταξε γενική υποχώρηση και επιστροφή προς τα Καλάβρυτα.

Οι καμπάνες της Μονής ήχησαν χαρμόσυνα, δοξάζοντας την Παναγία για τη σωτηρία του Μεγάλου Σπηλαίου.

Από την ελληνική πλευρά φονεύθηκε ένας μόνο μαχητής, ο Ανδρέας Σαρδελιάνος. ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ Παπαγεωργακόπουλος Δαμασκηνός Ο Δαμασκηνός Παπαγεωργακόπουλος ήταν ηγούμενος του Μεγάλου Σπηλαίου και καταγόταν από το Διακοφτό, γι’ αυτό και αναφέρεται ως Διακοπτίτης.

Σε έγγραφό του, μαζί με άλλους πατέρες της Μονής, το οποίο συντάχθηκε τον Σεπτέμβριο του 1827 και απευθυνόταν προς τη Βουλή των Ελλήνων, αναφέρονταν οι ελλείψεις του μοναστηρίου σε τροφές και πολεμοφόδια, ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί στις ανάγκες του Αγώνα.

Σε σημείωση στη δεύτερη σελίδα του εγγράφου, από την Πολεμική Γραμματεία, ζητείται να γίνει προβούλευμα και να προταθεί ο ηγούμενος της Μονής ως φρούραρχος του Μοναστηρίου.

Με έγγραφο-διαταγή της Αντικυβερνητικής Επιτροπής, με ημερομηνία 1 Οκτωβρίου 1827, ορίζεται: «Επειδή το ιερόν μοναστήριον του Μ. Σπηλαίου είναι θέσις οχυρά και πρέπει να προφυλάσσεται από πάσης ενδεχομένης επιδρομής εχθρικής, διατάττει η φυλακή και ασφάλεια τούτου του μοναστηριού να ανατεθεί προσωρινώς εις τον καθηγούμενον αυτού κύρ.

Δαμασκηνόν μετά των συν αυτώ πατέρων…» Τορολός Γεράσιμος Ο Γεράσιμος Τορολός καταγόταν από τη Νωνάκριδα.

Διέπρεψε κατά τον Αγώνα του 1821 και αναδείχθηκε σε χιλίαρχο.

Υπήρξε μοναχός και ηγούμενος — προηγούμενος — στη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου.

Όταν ο Ιμπραήμ, στις 19 Ιουνίου 1827, έστειλε επιστολή στους μοναχούς του Μεγάλου Σπηλαίου και τους καλούσε να παραδοθούν, επικεφαλής αυτών των μοναχών ήταν ο προηγούμενος Γεράσιμος Τορολός.

Από την αρχή της Επανάστασης είχε πολεμική πείρα, ενώ από το 1826 ήταν διορισμένος φρούραρχος των Πατέρων.

Το 1821, με 40 καλόγερους, εκστράτευσε στο Λεβίδι μαζί με τον Σ. Χαραλάμπη και τον Ν. Χ. Σολιώτη.

Στη συνέχεια έλαβε μέρος στην πολιορκία των Πατρών, όπου στη μάχη του Γηροκομείου πληγώθηκε.

Το 1822 έσπευσε σε βοήθεια του Μεσολογγίου με τον Ζαΐμη και άλλους Πελοποννησίους.

Έπειτα επέστρεψε και αγωνίστηκε στην Ακράτα, έως ότου παραδόθηκαν οι Τούρκοι.

Το 1823 πήγε και πάλι στην Πάτρα, όπου διορίστηκε φροντιστής του στρατοπέδου. Στα Απομνημονεύματα του Ν. Σπηλιάδη αναφέρεται σχετικώς η δράση του.

Σε έγγραφο του Ανδρέα Λόντου, με ημερομηνία 16 Μαΐου 1826, αναφέρεται: «Ο γενναιότατος χιλίαρχος και καλός πατριώτης κύριος Γεράσιμος Τορολός εδιορίσθη Γενικός φροντιστής του κατά τας Πάτρας στρατοπέδου.

Διατάττεσθε λοιπόν οι υπό την οδηγίαν μου στρατιωτικοί αξιωματικοί, και οι ευφοροδημογέροντες των χωρίων των ανωτέρω επαρχιών να ακούετε τας ζητήσεις της γενναιότητός του, να δίδετε ζώα όταν ζητεί διά την μετακόμησιν των τροφών εις το στρατόπεδον… τη 16 Μαΐου 1826. Δεμέστιχα.

Ο αρχηγός του κατά τας Πάτρας στρατοπέδου Ανδρέας Λόντος» Σαρδελιάνος Ανδρέας Ο Ανδρέας Σαρδελιάνος καταγόταν από την Κερπινή των Καλαβρύτων και φονεύθηκε πολεμώντας ηρωικά στη μάχη του Μεγάλου Σπηλαίου.

Πλησίον του, όταν σκοτώθηκε, βρισκόταν ο Νεόφυτος Οικονομίδης, μοναχός της Μονής του Μεγάλου Σπηλαίου.

Αδελφοί του αναφέρονται οι Σταύρος, Φίλιππος και Γεώργιος.

Σε άλλες αναφορές μνημονεύονται επίσης οι Μιχαήλ και Γιαννάκης. Οικονομίδης Νεόφυτος Ο Νεόφυτος Οικονομίδης καταγόταν από τη Βούρα και ήταν μοναχός στη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου.

Διακρίθηκε κατά τον Αγώνα του 1821 και αγωνίστηκε στην Ακράτα, στα Καλάβρυτα και στη Νωνάκριδα. Φραγκάκης Νικόλαος Ο Νικόλαος Φραγκάκης καταγόταν από την Κερπινή των Καλαβρύτων. Έλαβε μέρος στον Αγώνα και πέθανε με τον βαθμό του ταγματάρχη.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους